Kataster Karoliński – kataster podatkowy sporządzony na zarządzenie cesarza Karola VI (1685–1740) celem zastąpienia nim starego katastru podatkowego z roku 1527.
Geneza W 1705 roku podjęto próbę reformy przestarzałego systemu podatkowego na Śląsku i zastąpienie podatku od nieruchomości akcyzami (podatek pośredni nakładany na niektóre wyroby konsumpcyjne). Gdy to się w 1721 r. nie powiodło, zdecydowano się w Wiedniu na sporządzenie dokładnego spisu sytuacji i warunków do wprowadzenia nowego systemu podatkowego na Śląsku.
Zawartość rejestru Komisje rektyfikacyjne założyły w pojedynczych śląskich księstwach nowe rejestry i tabele podatkowe. Dodatkowo dokonywały rewizji gospodarstw i ich zasobności. Tomy Katastru Karolińskiego zawierają tym samym spis poddanych z informacjami dotyczącymi ich sytuacji gospodarczej oraz protokoły rewizyjne dotyczące posiadanych nieruchomości, tabele podatkowe i spis podatników.
Tomy Katastru Karolińskiego, które przetrwały II wojnę światową, są przechowywane głównie w Archiwum Państwowym we Wrocławiu pod nazwą „499. Carolinischer Kataster / Kataster Karoliński 1722-1726“. Zasoby katastru liczą łącznie 194 akty podzielone w następujący sposób: Księstwo wrocławskie 1723–1725, 11 aktów Księstwo brzeskie 1723–1725, 26 aktów Księstwo głogowskie 1723–1725, 24 akty Księstwo legnickie 1723–1725, 10 aktów Głubczyce 1723–1725, 10 aktów Milicz 1723–1725, 10 aktów Księstwo ziębickie 1722–1725, 8 aktów Nysa 1723–1725, 8 aktów Księstwo oleśnickie 1722 –1725, 26 aktów Księstwo opolsko-raciborskie 1722 –1726, 43 akty Księstwo świdnicko-jaworskie 1722 –1726, 10 aktów Żmigród 1723 –1724, 2 akty Ujazd 1726, 1 akt Siedlisko (były powiat głogowski) 1723 –1725, 2 akty Pszczyna 1723 –1727, 7 aktów Powiat nyski 1724 –1725, 1 akt Bytom 1723 –1725, 1 akt. Do tej pory zostały opublikowane jedynie tomy 29 i 30 (okrąg Głogówek na Górnym Śląsku) przez Komisję Historyczną Powiatu PrudnickiegoHistorische Kommission für den Kreis Neustadt/OS e.V. (Hrsg.) Der Altkreis Oberglogau im Karolinischen Steuerkataster von 1722/26 / Historyczny powiat głogówecki w katastrze karolińskim z lat 1722/26, Görlitz 2016..
Przypisy
Kategoria:Historyczne źródła prawa Kategoria:Kataster