Nagroda sułtana Kabusa za działania na rzecz ochrony środowiska – nagroda przyznawana co dwa lata przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO) w celu uhonorowania osób bądź instytucji działających na rzecz ochrony środowiska. Nagrodę ufundował w 1989 roku sułtan Omanu Kabus ibn Sa’id, była pierwszą w historii tego typu nagrodą przyznawaną z inicjatywy środowisk arabskich. Po raz pierwszy przyznano ją w 1991 roku.
Wybór laureatów Kandydatury do zdobycia nagrody zgłaszać mogą wyłącznie państwa członkowskie UNESCO, organizacje międzynarodowe oraz organizacje pozarządowe, którym przyznano status konsultanta UNESCO. Inne instytucje oraz pojedyncze osoby mogą zgłaszać swoich kandydatów do narodowych komitetów ds. UNESCO, które mogą uczynić z nich oficjalnego kandydata danego państwa członkowskiego. Każde państwo bądź uprawniona do tego instytucja może wystawić maksymalnie jedną kandydaturę. Zgłoszenie każdej kandydatury powinno zostać opatrzone specjalnym wnioskiem napisanym w języku francuskim bądź angielskim.
Laureaci nagrody są wybierani przez dyrektora generalnego UNESCO na podstawie rekomendacji pięcioosobowego jury. Członkowie jury są powoływani przez dyrektora generalnego na okres od dwóch do sześciu lat i muszą reprezentować różne regiony geograficzne, jak również spełniać wymóg niezależności. Ich praca nie podlega wynagrodzeniu. Jury zbiera się co dwa lata, zaś na jego czele stoi przewodniczący. Wszelkie decyzje jury podejmuje na zasadzie konsensusu. Obrady prowadzone są w językach francuskim i angielskim.
Nagrody wręczane są przez dyrektora generalnego UNESCO co dwa lata podczas oficjalnej ceremonii organizowanej w ramach Międzynarodowego Forum Naukowego. Nagroda może zostać przyznana maksymalnie trzem osobom bądź instytucjom. W przypadku gdy laureatów jest dwóch lub trzech nagroda jest dzielona równomiernie pomiędzy wszystkich laureatów.
Finansowanie Laureaci nagrody otrzymują – poza dyplomem i medalem – 70 tysięcy dolarów amerykańskich na rozwój swojej działalności. Suma ta, jak również koszty związane z wyborem laureatów i organizacją ceremonii wręczenia nagród, są finansowane ze środków przekazanych przez sułtana Kabusa ibn Sa’ida (w wysokości 250 tysięcy USD) oraz państwo Oman (w wysokości 710 tysięcy USD). W skład budżetu wchodzą też dobrowolne darowizny państw, instytucji i osób indywidualnych oraz dotacje przekazywane z budżetu UNESCO.
Laureaci Począwszy od 1991 roku odbyło się jak dotąd 13 ceremonii wręczenia nagród, podczas których uhonorowano 20 laureatów. Edycja Rok Laureat Państwo Dokonania1. 1991 Instituto de Ecología A.C. wkład w badania naukowe na polu ekologii, konserwacji i zrównoważonego korzystania z surowców naturalnych2. 1993 Jan Jeník aktywny udział w programie Człowiek i Biosfera, popularyzacja postaw ekologicznych i ochrony środowiska3. 1995 Park Narodowy Jeziora Malawi wdrażanie szeroko rozwiniętego programu rozwoju regionalnego we współpracy z lokalnymi społecznościami, ochrona różnorodności biologicznej w obrębie jeziora Malawi 4. 1997 Wydział Nauk o Środowisku przy Uniwersytecie Aleksandryjskim prace badawcze na obszarze Rezerwatu Biosfery OmayedDepartament Lasów Sri Lanki aktywność w ochronie obszarów leśnych, wspieranie zrównoważonego rozwoju lasów, umiejętne zarządzanie plantacjami5. 1999 Fundacja Charlesa Darwina prowadzenie badań z zakresu ochrony środowiska na Wyspach Galapagos, walka z czynnikami zagrażającymi środowisku naturalnemu Wysp Galapagos6. 2001 Czadyjskie Stowarzyszenie Wolontariuszy dla Ochrony Środowiska popularyzacja ochrony środowiska wśród lokalnej społeczności, mobilizacja dużych grup społeczeństwa w celu ochrony środowiska 7. 2003 Centrum Ekologii przy Wenezuelskim Instytucie Badań Naukowych prowadzenie badań naukowych na polu ochrony środowiska na obszarach tropikalnych, promocja ochrony środowiskaPeter Johan Schei szeroki udział w programach mających na celu utrzymanie różnorodności biologicznej i zrównoważone korzystanie z surowców naturalnych, odgrywanie roli mediatora w dialogu pomiędzy państwami rozwiniętymi i rozwijającymi się 8. 2005 Zarząd Morskiego Parku Wielkiej Rafy Koralowej ochrona środowisko na obszarze Wielkiej Rafy KoralowejErnesto Enkerlin praca badawcza na polu ekologii i ochrony środowiska 9. 2007 Instytut Utrzymania Różnorodności Biologicznej badania na polu utrzymania różnorodności biologicznejJulius Oszlányi praca badawcza na polu ochrony obszarów leśnych10. 2009 Autonomiczny Zarząd Parków Narodowych prowadzenie działań na rzecz ochrony bioróżnorodności na obszarze Hiszpanii, wspieranie rozwoju obszarów chronionych w Ameryce Środkowej, Ameryce Południowej, Afryce Północnej oraz Azji Południowo-Wschodniej11. 2011 Nigeryjski Instytut Badań Obszarów Leśnych prowadzenie pionierskich prac nad ochroną obszarów leśnych w Nigerii 12. 2013 Państwowe Gospodarstwo Leśne „Lasy Państwowe” zapewnianie zrównoważonego rozwoju obszarów leśnych w Polsce, promocja ochrony środowiska wśród polskiego społeczeństwaOrganizacja Endangered Wildlife Trust wdrażanie innowacyjnych programów ochrony środowiska przy współpracy z lokalną społecznością 13. 2015 Fabio A. Kalesnik prace na rzecz ochrony środowiska w ramach funkcjonowania Uniwersytetu Buenos AiresHoracio SirolliLuciano Iribarren
Przypisy
Kategoria:UNESCO Kategoria:Nagrody naukowe Kategoria:Ochrona środowiska