Merchants of Doubt (Handlarze złudzeń) – książka z dziedziny literatury faktu z 2010 r. napisana przez amerykańskich historyków nauki Naomi Oreskes i Erika M. Conwaya. W książce przedstawione są kontrowersje związane z globalnym ociepleniem, paleniem tytoniu, kwaśnymi deszczami, DDT i dziurą ozonową. Oreskes i Conway twierdzą, że podstawową strategią tych, którzy w każdym z tych przypadków sprzeciwiali się podejmowaniu działań, było „podtrzymywanie kontrowersji” poprzez rozpowszechnianie wątpliwości oraz robienie zamieszania po tym, jak został osiągnięty konsensus naukowy. W szczególności wskazują na Freda Seitza, Freda Singera i kilku innych naukowców, którzy połączyli swoje siły z konserwatywnymi think-tankami i prywatnymi korporacjami, by stawić czoła naukowemu konsensusowi w wielu współczesnych kwestiach.
Instytut Marshalla i Fred Singer, którzy zostali opisani w książce, ocenili ją krytycznie, jednak większość recenzentów oceniła książkę pozytywnie. Jeden z recenzentów napisał, że Merchants of Doubt jest oparta na szerokich badaniach oraz dobrze udokumentowana i może być jedną z najważniejszych książek 2010 r. Inny krytyk widział ją jako najlepszą książkę naukową 2010 r.RobinMcKie, „Merchants of Doubt by Naomi Oreskes and Erik M Conway”, The Guardian, 8.08.2010. Książka stała się podstawą do nakręcenia w 2014 r. filmu Handlarze złudzeń.
Tematyka thumb |Fred Singer (2011), jeden z głównym oponentów regulacji emisji gazów cieplarnianych.
Oreskes i Conway twierdzą, że niewielka liczba konserwatywnych naukowców amerykańskich mających silne związki z poszczególnymi gałęziami przemysłu „odegrała nieproporcjonalnie dużą rolę w debatach dotyczących kontrowersyjnych pytań”. Autorzy stwierdzają, że było „celowe zaciemnienie” kwestii, które miały wpływ na stanowisko opinii publicznej w kwestii globalnego ocieplenia i wynikających z tego regulacji .
Książka krytykuje tzw. handlarzy złudzeń, niektóre osoby dominujące na amerykańskiej scenie naukowej, w tym przede wszystkim Billa Nierenberga, Freda Seitza, and Freda Singera. Wszyscy trzej są fizykami: Singer m.in. zajmował się inżynierią rakietową, podczas gdy dwaj pozostali uczestniczyli w projektach związanych z bombą atomową. Naukowcy ci wykazali aktywność przy takich tematach jak kwaśne deszcze, palenie tytoniu, globalne ocieplenie i pestycydy. Książka stwierdza, że wskazani naukowcy podważali i rozwadniali istniejący naukowy konsensus w różnych dziedzinach, jak np. skutki palenia tytoniu, kwaśnych deszczów, istnienie dziury ozonowej czy antropogenicznego globalnego ocieplenia. Seitz i Singer byli zaangażowani w działalność takich amerykańskich organizacji jak The Heritage Foundation, Competitive Enterprise Institute czy George C. Marshall Institute. Finansowane przez korporacje i konserwatywne fundacje, organizacje te sprzeciwiały się różnym formom interwencji i regulacji. Książka podaje podobną taktykę stosowaną przez nie w każdym przypadku: „zdyskredytować naukę, rozprowadzić fałszywe informacje, zasiewać wątpliwości i niepewność”.
Książka stwierdza, że Seitz, Singer, Nierenberg i Robert Jastrow byli zaciekłymi antykomunistami i postrzegali regulacje rządowe jako krok w kierunku socjalizmu i komunizmu. Autorzy argumentują, że wraz z upadkiem Związku Radzieckiego szukali oni nowego wielkiego zagrożenia dla wolnego rynku i odnaleźli to zagrożenie w ochronie przyrody. Obawiali się, że nadmierna reakcja na problemy środowiskowe będzie prowadziła do znaczących interwencji rządowych na rynku oraz ograniczenie swobód ludzkich. Oreskes i Conway konkludują, że im dłużej odwlekane są interwencje, tym problem staje się większy i jest znacznie bardziej prawdopodobne, że rząd będzie musiał podjąć radykalne działania, których właśnie obawiają się fundamentaliści wolnego rynku.
Autorzy wyrażali także powątpiewanie w zdolność mediów do odróżniania błędnych przekonań od prawd naukowych. Oreskes i Conway stwierdzają: „mała grupka ludzi może mieć duży, negatywny wpływ na sytuację, w szczególności jeśli jest dobrze zorganizowana, zdeterminowana i ma dostęp do władzy”.
Autorzy thumb |Naomi Oreskes (2015), współautorka Merchants of Doubt.
Naomi Oreskes jest profesorem historii nauki na Uniwersytecie Harvarda. Z wykształcenia jest geologiem, obroniła doktorat z dziedziny badań geologicznych i historii nauki. Na jej pracę zwrócono uwagę gdy w 2004 roku opublikowała artykuł „The Scientific Consensus on Climate Change” w piśmie ScienceCollins Literary Agency Rights Guide/March 2008..
Erik M. Conway jest historykiem w Jet Propulsion Laboratory(NASA) w Kalifornijskim Instytucie Technologii (Caltech).
Zobacz też agnotologia denializm globalnego ocieplenia DDT Handlarze złudzeń – film dokumentalny inspirowany Merchants of Doubt globalne ocieplenie kontrowersje globalnego ocieplenia kwaśne deszcze pestycydy
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona książki Merchants of Doubt, Public Lecture (2010), University of NSW, The Science Show, ABC Radio National, 8.01.2011.
Kategoria:Literatura faktu Kategoria:Historia nauki