Galapagosek (Nesoryzomys) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące endemicznie w archipelagu Galapagos należącym do Ekwadoru.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 100–190 mm, długość ogona 77–163 mm, długość ucha 13–25 mm, długość tylnej stopy 21–40 mm; masa ciała 22–181 g (bez gatunków wymarłych).
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1904 roku amerykański zoolog Edmund Heller w artykule poświęconym dokumentom z wyprawy Hopkinsa Stanforda na Galapagos w latach 1898–1899, opisującym ssaki archipelagu Galapagos, z wyłączeniem waleni, opublikowanym w czasopiśmie Proceedings of the California Academy of Sciences. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) galapagosek reliktowy (N. indefessus).
Etymologia Nesoryzomys: nēsos ‘wyspa’ (tj. Galapagos); rodzaj Oryzomys (ryżniak).
Podział systematyczny Rodzaj Nesoryzomys był włączany do rodzaju ryżniak (Oryzomys) w randze podrodzaju, ale różnice morfologiczne i genetyczne są na tyle duże, że obecnie jest uznawany za odrębny rodzaj. Gryzonie te dostały się na wyspy Galapagos 3–3,5 miliona lat temu. Do rodzaju należą następujące żyjące współcześnie i wymarłe po 1500 roku gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNNesoryzomys swarthiOrr, 1938galapagosek opuncjowygatunek monotypowywyspa SantiagoDC: 11–19 cmDO: 10–16,3 cmMC: 31–181 gNesoryzomys fernandinaeHutterer & Hirsch, 1979galapagosek wulkanicznygatunek monotypowywyspa FernandinaDC: 10–12,1 cmDO: 7,7–10 cmMC: 22–63 gNesoryzomys darwiniOsgood, 1929galapagosek Darwinagatunek monotypowywyspa Santa CruzDC: do 13,3 cmDO: do 9,1 cmMC: brak danychNesoryzomys indefessus(O. Thomas, 1899)galapagosek reliktowygatunek monotypowywyspy Santa Cruz i BaltraDC: do 16,1 cmDO: 10,8 cmMC: brak danychNesoryzomys narboroughiE. Heller, 1904galapagosek kraterowygatunek monotypowywyspa FernandinaDC: 11–17,2 cmDO: 10–15,2 cmMC: 77–136 g Kategorie IUCN: – gatunek narażony, – gatunek wymarły.
Trzy inne nieopisane gatunki występowały dawniej na wyspach Isabela i Rábida.
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Kategoria:Bawełniaki Kategoria:Fauna Galapagos