Łożyskowce (Placentalia) – takson klasyfikowany w randze infragromady (czasem podgromady lub szczepu), obejmujący żyworodne, u których występuje łożysko. Należy do nich ok. 95% gatunków współczesnych ssaków (wszystkie z wyjątkiem stekowców i torbaczy).
Cechy charakterystyczne U łożyskowców doszło do wykształcenia łożyska, które zapewnia kontakt między organizmem matki i rozwijającym się płodem, uniezależniając płód od środowiska zewnętrznego. Ciąża trwa od kilku tygodni do około dwóch lat. Noworodek jest znacznie większy niż u torbaczy, a u niektórych gatunków tuż po urodzeniu jest zdolny do samodzielnego poruszania się.
Ewolucja Dokładny czas powstania łożyskowców nie jest znany. Zapis kopalny wskazuje na radiację tych ssaków po wymieraniu kredowym, choć oszacowania molekularne sugerują, że pierwsze łożyskowce żyły jeszcze w kredzie. Analiza O'Leary i in. (2013) sugeruje jednak, że klad ten mógł wyewoluować dopiero po wymieraniu kredowym. Najstarszym znanym łożyskowcem jest według autorów Protungulatum donnae z wczesnego paleocenu (do rodzaju Protungulatum mogą jednak należeć również kredowe skamieniałości). Pierwsze łożyskowce mogły być stosunkowo dużymi i długowiecznymi ssakami – na podstawie analiz genomicznych oszacowano, że osiągały masę ponad 1 kg i żyły ponad 25 lat. Według O'Leary i in. ostatni wspólny przodek łożyskowców był jednak znacznie mniejszym zwierzęciem – ważył pomiędzy 6 a 245 g i był nadrzewnym owadożercą. Jądra samców znajdowały się w jamie brzusznej, samice miały łożysko z trofoblastem, dwurożną macicę i rodziły jedno nieowłosione młode o zamkniętych oczach.
Systematyka filogenetyczna Infragromada (szczep): łożyskowce (Placentalia) Grupa: afrotery (Afrotheria) Nadrząd: Afroinsectiphilia Rząd: ryjkonosowe (Macroscelidea) Nadrząd: Pseudungulata Rząd: afrosorkowce (Afrosoricida) Rząd: rurkozębne (Tubelidentata) Nadrząd: Paenungulata Rząd: góralkowce (Hyracoidea) Rząd: trąbowce (Proboscidea) Rząd: brzegowce (Sirenia) Rząd: †embritopody (Embrythopoda) Rząd: †Desmostylia Klad: Exafroplacentalia Grupa: szczerbaki (Xenarthra) Rząd: włochacze (Pilosa) Rząd: pancernikowce (Cingulata) Klad: Boreoeutheria Grupa: Euarchontoglires Nadrząd: Glires Rząd: zajęczaki (Lagomorpha) Rząd: gryzonie (Rodentia) Nadrząd: euarchonty (Euarchonta) Rząd: wiewióreczniki (Scadentia) Rząd: latawce (Dermoptera) Rząd: †Plesiadapiformes Rząd: naczelne (Primates) Grupa: Laurasiatheria Rząd: nietoperze (Chiroptera) Rząd: Soricomorpha Rząd: Erinaceomorpha Rząd: nieparzystokopytne (Perissodactyla) Nadrząd: Cetartiodactyla Rząd: walenie (Cetacea) Rząd: parzystokopytne (Artiodactyla) Rząd: †Mesonychia Nadrząd: Ferae Nadrodzina: Miacoidea Rząd: drapieżne (Carnivora) Rząd: łuskowce (Pholidota) Rząd: †kreodonty (Creodonta) Rząd: †Cimolesta Rząd: †prakopytne (Condylarthra) Nadrząd: Meridiungulata Rząd: †piroteria (Pyrotheria) Rząd: †astrapoteria (Astrapotheria) Rząd: †notoungulaty (Notoungulata) Rząd: †litopterny (Litopterna)
Wcześniejsza systematyka Szczep: łożyskowce (Placentalia) Rząd: owadożerne (Insectivora) Rząd: szczerbaki (Xenathra) Nadrząd: archonty (Archonta) Rząd: nietoperze (Chiroptera) Rząd: latawce (Dermoptera) Rząd: tupaje (Scadentia) Rząd: naczelne (Primates) Nadrząd: Glires Rząd: gryzonie (Rodentia) Rząd: zajęczaki (Lagomorpha) Rząd: ryjkonosowe (Macroscelidea) Nadrząd: Ferae Rząd: †kreodonty (Creodonta) Rząd: drapieżne (Carnivora) Nadrząd: kopytne (Ungulata) Rząd: słupozębne (Tubelidentata) Rząd: walenie (Cetacea) Rząd: góralki (Hyracoidea) Rząd: brzegowce (Sirenia) Rząd: trąbowce (Proboscidea) Rząd: †Notoungulata Rząd: parzystokopytne (Artiodactyla) Rząd: nieparzystokopytne (Perissodactyla)
Przypisy
Kategoria:Ssaki