Pseudomysz (Pseudomys) – rodzaj ssaków z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae). Został on opisany naukowo w 1832 roku przez J.E. Graya.
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Australii i na Nowej Gwinei.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 50–160 mm, długość ogona 53–200 mm, długość ucha 10–26 mm, długość tylnej stopy 14–36 mm; masa ciała 6–118 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1832 roku angielski zoolog John Edward Gray w artykule poświęconym trzem nowym okazom zwierząt, przywiezionym z Australii przez Cunninghama, opublikowanym w czasopiśmie Proceedings of the Committee of Science and Correspondence of the Zoological Society of London. Na gatunek typowy wyznaczył (oznaczenie monotypowe) pseudomysz wschodnią (P. australis).
Etymologia Pseudomys: pseudos ‘fałszywy’; μυς mus, μυός muos ‘mysz’. Thetomys: gr. θης thēs, θητος thētos ‘najemnik, poddany’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Mus nanus . Gyomys: gr. γυιος guios ‘kulawy’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Mus novaehollandiae . Paraleporillus: gr. παρα para ‘blisko’; rodzaj Leporillus (zającoszczur). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Paraleporillus stirtoni (= Pseudomys australis ). Eekmys: „W 1980 roku spędziłem trochę czasu z miejscowymi zachodnioaustralijskimi Aborygenami z plemienia Noongar, z pasa pszenicy Australii Zachodniej. Kiedy kobiety widzą ten gatunek, wykrzykują słowo «eek!» Stąd nazwa «Eekmys»”; gr. μυς mus, μυός muos „mysz”. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Pseudomys (Gyomys) occidentalis . Farkmys (oryginalne oznaczenie): „Domniemany gatunek P. oralis był uważany za rzadki, więc kiedy zaciągnąłem Aborygenów Birpai do pomocy w znalezieniu tego taksonu w pobliżu rzeki Hastings w Nowej Południowej Walii zimą 2019 roku, myśliwy krzyknął «fark», kiedy chwycił jednego, a ten go ugryzł. Stąd wywodząca się nazwa «Farkmys»”; gr. μυς mus, μυός muos ‘mysz’. Gatunek typowy: Pseudomys australis oralis . Ohmys: „Podczas polowania na gryzonia z tego rodzaju w Grampian Ranges w Zachodniej Wiktorii, pod koniec 2014 roku członek aborygeńskiego plemienia Jardwadjali krzyknął «Och», gdy prawie nadepnął na jednego z nich. Stąd nazwa «Ohmys»”; gr. μυς mus, μυός muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Mus albocinereus . Oimys: „W 1996 roku zaangażowałem Aborygena z plemienia Bunganditj, aby pomógł mi zlokalizować gatunek z tego podrodzaju na wrzosowiskach na dalekiej południowo-zachodniej Wiktorii. Nie udało nam się znaleźć żadnego. Jednak powiedziano mi, że kiedy zobaczą te gryzonie, krzyczą «oi», aby zaalarmować swoich przyjaciół. Stąd nazwa podrodzaju «Oimys»”; gr. μυς mus, μυός muos ‘mysz’. Gatunek typowy: Mus shortridgei . Ouchmys: „Kiedy w Pilbara w Zachodniej Australii w 1980 roku, szukając zdradnicy Acanthophis wellsi , boleśnie uderzyłem się palcem w stos kamieni na skraju nory P. chapmani , i krzyknąłem «Ouch». Stąd nazwa «Ouchmys»”; gr. μυς mus, μυός muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Pseudomys chapmani .
Podział systematyczny Pseudomysz należy do australijskich „starych endemitów”; najstarsze szczątki zwierząt z tego rodzaju (P. vandyki) zidentyfikowano w osadach późnego pliocenu. Należą do niego różnorodne gatunki; analizy morfologiczne, anatomiczne i biochemiczne nie pozwoliły jednoznacznie ustalić związków filogenetycznych pomiędzy nimi. Badania molekularne wskazują, że może być to takson parafiletyczny, nieobejmujący przedstawicieli rodzajów zajączkoszczurek (Mastacomys) i skakuszka (Notomys) wywodzących się od wspólnego przodka. Szczątki subfosylne wskazują, że co najmniej dwa gatunki przynależne do tego rodzaju nie zostały jeszcze opisane. Badania opublikowane w 2021 roku dowiodły, że osobniki zaklasyfikowane do wymarłego gatunku Pseudomys gouldii są genetycznie nieodróżnialne od żyjących P. fieldi; prowadzi to do wniosku, że gatunek ten w rzeczywistości nie wymarł, a nazwa Pseudomys fieldi jest młodszym synonimem P. gouldii.
Do rodzaju należą następujące gatunki (występujące współcześnie i wymarłe po 1500 roku): Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxPseudomys bolamiTroughton, 1932pseudomysz akacjowagatunek monotypowyendemit Australii: południowa Australia Zachodnia, Australia Południowa i skrajnie środkowo-zachodnia Nowa Południowa WaliaDC: 5–8 cmDO: 7,1–10,3 cmMC: 9–16 gcentruj|150pxPseudomys delicatulus (J. Gould, 1842)pseudomysz delikatnagatunek monotypowyendemit Australii: monsunowy północno-zachodni i północno-środkowy kontynent oraz okoliczne wyspy.DC: 5,5–7,5 cmDO: 5,5–8 cmMC: 6–15 gPseudomys mimulus (O. Thomas, 1926)gatunek monotypowypółnocno-wschodnia i środkowo-wschodnia Australia oraz okoliczne wyspy; zgłaszany również z równin Trans Fly w południowej Nowej Gwineibrak danychcentruj|80pxPseudomys novaehollandiae(G.R. Waterhouse, 1843)pseudomysz malutkagatunek monotypowyendemit Australii: wybrzeża w południowo-wschodnim Queenslandzie, południowo-wschodniej Wiktorii i Tasmanii oraz Wyspa Flindersa i Three Hummock IslandDC: 6,5–9,5 cmDO: 8,1–11 cmMC: 12–25 gPseudomys pilbarensisRoycroft, Breed & F. Ford, 2024gatunek monotypowyendemit Australii: Pilbara, Wielka Pustynia Piaszczysta, Wiktoria i południowo-wschodnie KimberleyDC: do 6 cmDO: do 6,8 cmMC: 6–10 gcentruj|150pxPseudomys hermannsburgensis(Waite, 1896)pseudomysz piaskowagatunek monotypowyendemit Australii: zachodni, środkowy i środkowo-wschodni kontynent wraz z niektórymi wyspami na morzu (wyspa Dirk Hartog, Rosemary Island, Dixon Island i Hope Island)DC: 6,5–8,5 cmDO: 7–9 cmMC: 8–15 gcentruj|100pxPseudomys higginsi(Trouessart, 1897)pseudomysz tasmańskagatunek monotypowyendemit Australii: Tasmania i Wyspa BrunyDC: 11,5–15 cmDO: 14,5–20 cmMC: 50–90 gcentruj|150pxPseudomys australisJ.E. Gray, 1832pseudomysz wschodniagatunek monotypowyendemit Australii: dolina jeziora Eyre, od obszarów zalewowych rzeki Finke (południowo-wschodnie Terytorium Północne do Pernatty Station (Australia Południowa)DC: 9–14,5 cmDO: 8,5–12,5 cmMC: 30–65 gPseudomys auritusO. Thomas, 1910gatunek monotypowyendemit Australii: znany z obszarów od Coorong w południowo-wschodniej Australii Południowej po bazaltowe równiny południowo-zachodniej Wiktorii (w tym Wyspa Kangura)DC: 14,5–17,2 cmDO: 11,2–12,1 cmMC: brak danychcentruj|100pxPseudomys gouldii(G.R. Waterhouse, 1839)pseudomysz wydmowa2 podgatunki (w tym 1 wymarły)endemit Australii: wyspy Zatoki Rekina (Bernier Island i Faure Island); introdukowany na North West Island, Wyspy Montebello i Doole Island (Australia Zachodnia)DC: 8,5–11,5 cmDO: 11,5–12,5 cmMC: 30–61 gcentruj|100pxPseudomys albocinereus(J. Gould, 1845)pseudomysz popielata[2 podgatunkiendemit Australii: obszary bogate w skrub w zachodniej i południowej Australii Zachodniej, wyspy Zatoki Rekina (Bernier Island, Dorre Island i Dirk HartogDC: 6,3–11 cmDO: 8,5–11,5 cmMC: 14–40 gPseudomys apodemoidesH.H. Finlayson, 1932pseudomysz jedwabistagatunek monotypowyendemit Australii: południowo-wschodnia Australia Południowa i zachodnia WiktoriaDC: 6,5–9,5 cmDO: 9–11,5 cmMC: 16–22 gPseudomys glaucus O. Thomas, 1910pseudomysz niebieskawagatunek monotypowyendemit Australii: znany z południowo-wschodniego Queenslandu i północnej Nowej Południowej Walii (Cryon)DC: do 9,5 cmDO: do 10 cmMC: 25–30 gcentruj|150pxPseudomys fumeusBrazenor, 1934pseudomysz okopconagatunek monotypowyendemit Australii: w rozproszonych populacjach w południowo-wschodnim kontynencieDC: 8,5–12,5 cmDO: 11–15,5 cmMC: 45–90 gcentruj|150pxPseudomys desertorTroughton, 1932pseudomysz pustynnagatunek monotypowyendemit Australii: środkowa część strefy suchej i półsuchej w tropikalnym północnym i środkowym kontynencieDC: 7–11 cmDO: 8–10,3 cmMC: 11–35 gcentruj|150pxPseudomys shortridgei(O. Thomas, 1907)pseudomysz wrzosowiskowagatunek monotypowyendemit Australii: południowo-zachodnia Australia Zachodnia (Wheatbelt), południowo-zachodnia Wiktoria na południe do południowe-wschodniej końcówki Australii PołudniowejDC: 9–12 cmDO: 8,5–10 cmMC: 56–90 gcentruj|150pxPseudomys oralis O. Thomas, 1921pseudomysz leśnagatunek monotypowyendemit Australii: południowo-wschodni Queensland i północno-wschodnia Nowa Południowa WaliaDC: 12–16 cmDO: 11–15 cmMC: 80–100 gcentruj|150pxPseudomys gracilicaudatus (J. Gould, 1845)pseudomysz cienkoogonowagatunek monotypowyendemit Australii: wschodnie wybrzeże od północno-wschodniego Queenslandu na południwe do wschodnio-środkowej Nowej Południowej Walii, rozłączona populacja w Zatoce Jervis (południowo-wschodnia Nowa Południowa Walia)DC: 9–14,5 cmDO: 7–12 cmMC: 45–118 gPseudomys nanus(J. Gould, 1858)pseudomysz kasztanowa[2 podgatunkiendemit Australii: północna część kontynentu, wraz z niektórymi wyspami w Australii Zachodniej (Wyspa Barrowa, Sholl Island i Potter Island) i Terytorium Północnego (Wyspa Melville’a i Wyspa Bathursta i wyspy Sir Edward Pellew Group)DC: 7,1–13 cmDO: 7,5–12,1 cmMC: 17–56 gPseudomys calabyiD.J. Kitchener & Humphreys, 1987pseudomysz północnagatunek monotypowyendemit Australii: monsunowa, tropikalna część północnego Terytorium Północnego, prawie wszystkie zapisy z Parków Narodowych Kakadu i LitchfieldDC: 6,8–9,5 cmDO: 6,4–9,4 cmMC: 12–20 gPseudomys johnsoniD.J. Kitchener, 1985pseudomysz fortecznagatunek monotypowyendemit Australii: monsunowa, kontynentalna część przez półpustynne obszary środkowego Terytorium Północnego do północno-zachodniego QueenslanduDC: 5,8–7,6 cmDO: 6,3–9,5 cmMC: 7–20 gPseudomys patrius(O. Thomas & Dollman, 1909)pseudomysz rodzinnagatunek monotypowyendemit Australii: wschodni Queensland (od Palumy i Charters Towers na południe do Springsure i GympieDC: 5,4–7,7 cmDO: 5,5–8,5 cmMC: 10–19 gPseudomys chapmaniKitchener, 1980pseudomysz kamienistagatunek monotypowyendemit Australii: zachodnia i środkowa część Pilbary (Australia Zachodnia)DC: 5,2–6,7 cmDO: 7,3–7,9 cmMC: 10–15 gcentruj|150pxPseudomys occidentalisTate, 1951pseudomysz zachodniagatunek monotypowyendemit Australii: południowy Wheatbelt i przybrzeżne obszary południowo-zachodniej Australii ZachodniejDC: 8,5–11 cmDO: 12–14 cmMC: 33–55 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek narażony, – gatunek wymarły; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunek wymarły z pliocenu stanu Queensland w Australii: Pseudomys vandycki
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Myszy Kategoria:Taksony opisane przez Johna Edwarda Graya