mały|Charles Dickens (1812-1870) mały|Charles Dickens z córkami Charles John Huffam Dickens (wym. ), w formie spolszczonej Karol Dickens, pseudonim Boz (ur. 7 lutego 1812 w Landport w Portsmouth, zm. 9 czerwca 1870 w Gadshill koło Rochester w hrabstwie Kent) – angielski powieściopisarz. Uznawany za najwybitniejszego przedstawiciela powieści społeczno-obyczajowej w drugiej połowie XIX w. w Anglii.
Życiorys Był synem urzędnika admiralicji. Jego ojciec został w 1824 roku uwięziony za długi, przez co rodzina popadła w nędzę. Dickens musiał wówczas podjąć pracę zarobkową, początkowo w fabryce pasty do butów, a później jako urzędnik sądowy.
Zdobył pewne wykształcenie i w 1832 roku zaczął pracować jako sprawozdawca parlamentarny oraz dziennikarz w londyńskich dziennikach liberalno-reformatorskich. W tym okresie zaczął pisać pierwsze, publikowane w czasopismach, szkice, wydane jako Szkice Boza (Sketches by Boz 1836, wydanie polskie 1955). Po sukcesie Klubu Pickwicka zajął się przede wszystkim twórczością literacką. Dickens dwa razy odwiedził Stany Zjednoczone – w latach 1842 i 1868.
mały|Ilustracja wypadku w Staplehurst, zamieszczona w The Illustrated London News 9 czerwca 1865 roku, wracając z Paryża wraz z Ellen Ternan, przeżył katastrofę kolejową w Staplehurst. Siedem pierwszych wagonów spadło z żelaznego mostu, który był wówczas w naprawie. Jedynym wagonem, który pozostał na torze, był wagon pierwszej klasy, którym podróżował Dickens. Opuszczając wagon, zorientował się, że zostawił w nim rękopis powieści „Nasz wspólny przyjaciel” i wrócił po niego. Doświadczenie z wypadku w Staplehurst oraz informacje o katastrofie w tunelu Clayton wykorzystał później, pisząc opowiadanie „The Signal-Man”.
18 kwietnia 1869 roku w Chester, podczas podróży z odczytami po Anglii, Szkocji i Irlandii, Dickens doznał pierwszego udaru mózgu. 22 kwietnia 1869 roku zemdlał w Preston i lekarz nakazał mu przerwać podróż.
mały|Akt zgonu Charlesa Dickensa Drugiego udaru Dickens doświadczył 8 czerwca 1870 roku w swoim domu w Gads Hill Place, po całodziennej pracy nad powieścią „Tajemnica Edwina Drooda”. Nie odzyskał przytomności i zmarł następnego dnia.
Twórczość W licznych powieściach dał wyraz wrażliwości na niesprawiedliwość, krzywdę społeczną i bezduszność praw wobec ludzi ubogich. Realistyczny i drobiazgowy opis środowisk społecznych (mieszczańskich, biedoty miejskiej) zespalał z romantyczną atmosferą baśniowości i liryzmem. Stał się kronikarzem życia ówczesnego Londynu. Często utrwalał postacie dziwaków i ekscentryków o rysach karykaturalno-groteskowych. Dickens operował szeroką skalą humoru, często o zabarwieniu satyrycznym.
Powieści Klub Pickwicka (The Posthumous Papers of the Pickwick Club, 1836–1837) Oliver Twist (Oliver Twist; or, The Parish Boy’s Progress, 1837–1838, wydanie polskie 1846) Nicholas Nickleby (The Life and Adventures of Nicholas Nickleby, 1838–1839, wydanie polskie 1847) Zegar Mistrza Humphreya (Master Humphrey’s Clock, 1840, wydanie polskie 1846 https://polona2.pl/search/?query=Gracz_czyli_Zegar_ścienny_pana_Humphrey&filters=public:1&sort=title%20asc) Magazyn osobliwości (The Old Curiosity Shop, 1840–1841) Barnaba Rudge (Barnaby Rudge: A Tale of the Riots of Eighty, 1841) Marcin Chuzzlewit (The Life and Adventures of Martin Chuzzlewit, 1843–1844) Dombey i syn (Dealings with the Firm of Dombey and Son: Wholesale, Retail and for Exportation, 1846-1848) David Copperfield (The Personal History, Adventures, Experience and Observation of David Copperfield the Younger of Blunderstone Rookery, 1849–1850, wydanie polskie 1889) Samotnia (Bleak House, 1852–1853) Ciężkie czasy (Hard Times – For These Times, 1854, wydanie polskie 1866) Mała Dorrit (Little Dorrit, 1855–1857, wydanie polskie 1925) Opowieść o dwóch miastach (A Tale of Two Cities, 1859) Wielkie nadzieje (Great Expectations, 1860–1861, wydanie polskie 1868) Nasz wspólny przyjaciel (Our Mutual Friend, 1864–1865) Tajemnica Edwina Drooda (The Mystery of Edwin Drood, 1870, wydanie polskie 2010, niedokończona)
Opowieści wigilijne (łączne wydanie polskie 1958) Opowieść wigilijna (A Christmas Carol, 1843) Dzwony (The Chimes: A Goblin Story of Some Bells that Rang an Old Year Out and a New Year In, 1844) Świerszcz za kominem (The Cricket on the Hearth. A Fairy Tale of Home, 1845) Bitwa o życie (The Battle of Life: A Love Story, 1846) Nawiedzony (The Haunted Man and the Ghost’s Bargain, A Fancy for Christmas-Time, 1848)
Inne Szkice Boza (Sketches by „Boz”, 1836, wydanie polskie 1955) Notatki z podróży, inny tytuł Zarysy Ameryki (American Notes for General Circulation, 1842) Życie Pana Jezusa (The Life of Our Lord, 1849, wydane w 1935) Wiadomość z morza (A Message from the Sea, 1860, wydanie polskie 2020; współautorzy Wilkie Collins, Charles Alston Collins) Przedstawiciel niehandlowy (The Uncommercial Traveller, 1860–1869, wydanie polskie 1955)
Adaptacje filmowe
Zobacz też
Zwierzęta domowe Charlesa Dickensa
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
„Opowieść wigilijna” w języku polskim Tekst Opowieści wigilijnej Twórczość Charlesa Dickensa w bibliotece Polona Utwory Charlesa Dickensa w bibliotece Wolne Lektury
Kategoria:Angielscy prozaicy XIX wieku Kategoria:Pisarze związani z Londynem Kategoria:Pochowani na cmentarzu Highgate Cemetery w Londynie Kategoria:Poeci anglojęzyczni Kategoria:Prozaicy anglojęzyczni Kategoria:Urodzeni w 1812 Kategoria:Zmarli w 1870 Kategoria:Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (poniżej 10k)