thumb|Plakat Czechosłowackiego rządu emigracyjnego z okresu II wojny światowej Rząd na uchodźstwie – grupa polityczna roszcząca sobie prawo do sprawowania władzy w danym państwie jako legalny rząd. Rząd taki za zgodą państwa goszczącego rezyduje poza granicami swojego kraju, nie sprawując żadnego realnego władztwa nad jego terytorium albo sprawując je w stopniu bardzo ograniczonym. Rządy na uchodźstwie często dążą do powrotu do rodzimego państwa i przejęcia tam pełni albo większości władzy faktycznej. Współcześnie taką formacją jest m.in. Centralny Rząd Tybetański.
Rządy na uchodźstwie można podzielić na trzy kategorie: dążące do obalenia grupy sprawującej władzę w państwie, z którego się wywodzą, dążące do ustanowienia nowego, międzynarodowo uznanego państwa albo terytorium autonomicznego, dążące do odzyskania władzy utraconej wskutek działań wojennych.
W trakcie II wojny światowej niemiecka okupacja znacznej części Europy doprowadziła do ewakuacji rządów wielu państw. W Londynie działało osiem uznanych rządów na uchodźstwie: belgijski, czechosłowacki, jugosłowiański, grecki, holenderski, luksemburski, norweski i polski.
Polski rząd na uchodźstwie (1939-1990) thumb|Emigracyjny Rząd Tomasza Arciszewskiego z lat 1944-1947
Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie działał od agresji Niemiec na Polskę w 1939 roku, najpierw w Paryżu, następnie w Angers i przez większość czasu swojego istnienia w Londynie – stąd też często bywa potocznie nazywany rządem londyńskim. Po pokonaniu III Rzeszy i ustanowieniu w Polsce władzy komunistycznej polski rząd na uchodźstwie utracił uznanie międzynarodowe, ale działał do odzyskania suwerenności i wyborów prezydenckich w 1990 roku.
Zobacz też gabinet cieni Organizacja Narodów i Ludów Niereprezentowanych Lista terytoriów niesamodzielnych ONZ
Przypisy