Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach () – wspólna nazwa grupy zabytków poprzemysłowych związanych z górnictwem rud metali nieżelaznych z okresu między XVIII a XX wiekiem, wpisanych w 2017 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO, położonych na terenie Tarnowskich Gór oraz częściowo Bytomia i gminy Zbrosławice w województwie śląskim.
Wpisu dokonano 9 lipca 2017 na 41. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa odbywającej się w Krakowie. Grupa zabytków obejmuje 28 obiektów, m.in. wpisane na listę Pomników historii oraz znajdujące się na Europejskim Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego i Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego, Sztolnię Czarnego Pstrąga oraz Zabytkową Kopalnię Srebra, podziemne wyrobiska, chodniki, szyby, sztolnie oraz park z początku XX wieku.
Starania o wpis Pomysł wpisania pogórniczych zabytków Tarnowskich Gór na listę światowego dziedzictwa UNESCO pojawił się po raz pierwszy w 2004 roku, po wpisaniu Zabytkowej Kopalni Srebra oraz Sztolni Czarnego Pstrąga na listę Pomników historii. Cztery lata później Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej (SMZT) będące zarządcą zabytków podjęło współpracę z Barrym Gamble – brytyjskim ekspertem ds. UNESCO – który podjął się doradztwa i pomocy w opracowaniu wniosku. W 2010 roku we wstępnym raporcie wykazał mocne i słabe strony tarnogórskiej kandydatury. Po początkowym okresie braku zainteresowania wnioskiem ze strony władz samorządowych oraz państwowych, w 2011 roku inicjatywę Stowarzyszenia wsparł Urząd Miejski i Starostwo Powiatowe w Tarnowskich Górach oraz władze województwa śląskiego, zaś poseł na Sejm RP Tomasz Głogowski ułatwił kontakt z komitetem do spraw światowego dziedzictwa działającym przy Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Na początku 2013 roku Ministerstwo zarekomendowało wpis Zabytkowej Kopalni Srebra i Sztolni Czarnego Pstrąga na listę UNESCO, wysłało też wstępne zgłoszenie do siedziby UNESCO w Paryżu.
thumb|left|Szyb „Anioł” wraz z budynkiem nadszybia mieszczącym Zabytkową Kopalnię Srebra Początkowo wniosek o wpis na listę światowego dziedzictwa miał zostać złożony w styczniu 2015 roku, jednak z powodu odkrycia w Czechach, Niemczech i Anglii nieznanych wcześniej bogatych archiwaliów, postanowiono przesunąć złożenie wniosku celem uzupełnienia dokumentacji. W międzyczasie w budynku Sejmu RP odbyła się wystawa fotograficzna Tarnogórskie podziemia – nowy obiekt na Liście UNESCO? promująca kandydaturę zabytków z Tarnowskich Gór. W lipcu 2015 roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zadeklarowało przekazanie kwoty 100 tys. zł na dokończenie wniosku do UNESCO, zaś w grudniu tego samego roku Sejmik Województwa Śląskiego przyjął rezolucję w sprawie poparcia starań o wpisanie tarnogórskiej kopalni na listę UNESCO.
Ostatecznie po ośmiu latach przygotowań wniosek o wpis tarnogórskich podziemi na listę UNESCO został ukończony na początku 2016 roku. Liczył około 1000 stron, w tym 300 stron planu zarządzania i 170 stron załączników. Jego opracowane (wraz z kosztami ekspertyz, opinii i badań) pochłonęło ok. 300 tys. złotych. 28 stycznia 2016 wniosek o wpisanie tarnogórskich podziemi i naziemnych obiektów pogórniczych został oficjalnie złożony przez przedstawicieli polskiego rządu w paryskiej siedzibie UNESCO. W marcu tego samego roku Centrum Światowego Dziedzictwa pozytywnie zaopiniowało pod względem formalnym przesłany wniosek, co pozwoliło na rozpoczęcie wielomiesięcznej analizy merytorycznej tarnogórskiej kandydatury.
thumb|Pofałdowany teren w obrębie ulicy Wodociągowej i Staszica będący pozostałościami po dawnej działalności wydobywczej kopalni „Fryderyk” W kwietniu 2016 roku wizytacji zgłoszonych obiektów dokonali specjaliści polskiego Narodowego instytutu Dziedzictwa (NID), zaś od 29 sierpnia do 4 września tego samego roku w mieście gościła grupa ekspertów z Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków i Miejsc Historycznych (ICOMOS) na czele z Michelem Cotte’em, emerytowanym profesorem Université de Nantes.
7 listopada 2016 przedstawiciele dwunastu instytucji z województwa śląskiego, m.in. urzędów powiatów i gmin, na terenie których znajdują się kandydujące do wpisu zabytki, a ponadto Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów, Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Tarnowskich Górach, Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach oraz Nadleśnictwa Brynek podpisali porozumienie o współpracy w zakresie użytkowania, ochrony, konserwacji, promocji i wykorzystania turystycznego obiektów pogórniczych z Tarnowskich Gór, Bytomia i Zbrosławic, a także wypracowania ogólnych zasad działania i współpracy określonych w Planie Zarządzania dobrem na lata 2016–2020. To pierwsze tego typu przedsięwzięcie na rzecz dziedzictwa kultury przemysłowej w Polsce.
Jednocześnie odbywała się promocja polskiej kandydatury. Podczas 40. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa odbywającej się w Stambule Zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach była jednym z czterech obiektów ujętych na prezentowanej w kuluarach wystawie Historic Mines – Art of Nature, Work of People (pol. „Zabytkowe Kopalnie – Dzieło Przyrody, Sztuka Człowieka”) zorganizowanej z okazji 40. rocznicy podpisania przez Polskę Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego. Wystawę o podobnej nazwie Art of Nature, Work of People (pol. „Dzieło Przyrody, Sztuka Człowieka”) otwarto również 30 maja 2017 w budynku Parlamentu Europejskiego w Brukseli.
thumb|left|Park Miejski – przykład jednej z pierwszych udanych rekultywacji terenów pogórniczych w Europie 18 kwietnia 2017 na zaproszenie posła Tomasza Głogowskiego wizytę w Tarnowskich Górach złożyła Ambasador Republiki Chorwackiej w Polsce, Andrea Bekić. Chorwacja była jednym z państw członkowskich Komitetu Światowego Dziedzictwa w 2017 roku.
Na odbywającym się w dniach 25–26 kwietnia 2017 w budynku tarnogórskiego magistratu wyjazdowym posiedzeniu sejmowej Komisji Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki posłowie zadecydowali o skierowaniu postulatu do Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Ministerstwa Sportu i Turystyki, aby resorty te podjęły wzmożone działania wobec ambasadorów państw-członków Komitetu Światowego Dziedzictwa, które na 41. sesji mającej się odbyć w lipcu w Krakowie miałyby zadecydować o wpisie górnośląskich obiektów pogórniczych na listę UNESCO. Ponadto zdecydowano również, że w Sejmie RP zorganizowana zostanie prezentacja, która pokaże starania Tarnowskich Gór o wpis na listę UNESCO zagranicznym ambasadorom urzędującym w Warszawie. Do spotkania z ambasadorami doszło 9 czerwca 2017.
5 czerwca z wizytą do Tarnowskich Gór przyjechała Ambasador Republiki Filipin w Polsce, Patricia Ann V. Paez. Ambasador zwiedziła Zabytkową Kopalnię Srebra oraz centrum miasta i zapewniła o poparciu dla polskiej kandydatury ze strony Filipin jako jednego z członków Komitetu Światowego Dziedzictwa.
Na zaproszenie senator Marii Pańczyk-Pozdziej 29 czerwca wizytę w mieście złożył ambasador kolejnego kraju członkowskiego Komitetu Światowego Dziedzictwa, Ambasador Republiki Angoli, Domingos Culolo.
9 lipca 2017, pomimo opinii ICOMOS sugerującej dalsze dopracowywanie wniosku, polska kandydatura Kopalni rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach wpisana została na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Otrzymała numer 1539.
Po wpisaniu na Listę UNESCO thumb|Współautorzy wniosku o wpis krótko po ogłoszeniu decyzji Komitetu Światowego Dziedzictwa. Od prawej: Katarzyna Piotrowska, Zbigniew Pawlak i Barry Gamble Krótko po wpisaniu zabytków na Listę światowego dziedzictwa UNESCO zdumienie Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej oraz części mieszkańców miasta wywołał post posłanki Prawa i Sprawiedliwości, Barbary Dziuk na portalu społecznościowym Facebook, w którym uznała wpis na Listę za sukces Rządu z ramienia PiS oraz swój osobisty. Stowarzyszenie wydało własne oświadczenie w tej sprawie, w którym zaprotestowało przeciwko podpisywaniu się pod pracą Stowarzyszenia oraz zapowiedziało wydanie informatora o wpisanych zabytkach, wraz z informacją o osobach, które wspierały wniosek.
W październiku 2017 tarnogórskie zabytki otrzymały oficjalne logo UNESCO informujące o fakcie wpisania Kopalni rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach na Listę światowego dziedzictwa, tablicę z którym odsłonięto 2 grudnia 2017 roku na budynku nadszybia Zabytkowej Kopalni Srebra. Z kolei 17 kwietnia 2018 roku na Zamku Królewskim w Warszawie odbyła się ceremonia wręczenia oficjalnego certyfikatu będącego potwierdzeniem wpisu.
10 października 2017 w Zabytkowej Kopalni Srebra odbyło się wyjazdowe posiedzenie senackiej Komisji Kultury i Środków Przekazu dotyczące sposobów promocji i ochrony pogórniczych zabytków Tarnowskich Gór wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
11 listopada 2017 roku podczas ceremonii odbywającej się w Pałacu w Rybnej współautorzy wniosku o wpisanie Kopalni rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach na Listę światowego dziedzictwa – dr Katarzyna Piotrowska, kierownik Ośrodka ds. Światowego Dziedzictwa w Narodowym Instytucie Dziedzictwa oraz Barry Gamble – zostali odznaczeni przez burmistrza miasta, Arkadiusza Czecha oraz przewodniczącego rady miejskiej, Tomasza Olszewskiego, tytułami Honorowych Obywateli Miasta Tarnowskie Góry.
W lutym 2018 roku kompleks tarnogórskich zabytków pogórniczych obejmujący m.in. Zabytkową Kopalnię Srebra oraz Sztolnię Czarnego Pstrąga został wytypowany przez Polską Organizację Turystyczną (POT) jako jedna z „dziesięciu krajowych atrakcji, którą koniecznie trzeba w tym roku zobaczyć”. W tym samym roku w listopadzie Zabytkowa Kopalnia Srebra została nominowana do wyróżnienia Złotym Certyfikatem POT (tzw. „turystycznym Oskarem”), który ostatecznie otrzymało Muzeum Powstania Warszawskiego. Kopalnię wyróżniono Złotym Certyfikatem rok później; podczas siedemnastej edycji konkursu w listopadzie 2019 roku.
Od marca do przełomu maja i czerwca 2020 roku z powodu pandemii COVID-19, choroby wywoływanej przez koronawirusa SARS-CoV-2, Zabytkowa Kopalnia Srebra wraz ze Skansenem Maszyn Parowych oraz Sztolnia Czarnego Pstrąga pozostawały zamknięte dla zwiedzających, co przyczyniło się do pogorszenia sytuacji finansowej zarządzającego zabytkami Stowarzyszenia. Dodatkowo obostrzenia sanitarne oraz ogólna sytuacja na rynku usług turystycznych spowodowały drastyczny spadek liczby turystów odwiedzających zabytki w okresie styczeń-lipiec w porównaniu z rokiem 2019 (spadek o ponad 75% w przypadku Kopalni i około 85% w przypadku Sztolni) nawet po ich ponownym otwarciu w czerwcu 2020 roku. 5 listopada 2020 roku Kopalnię i Sztolnię ponownie zamknięto, co w obliczu dalszego pogarszania się finansów SMZT i widma jego upadłości, a co za tym idzie ryzyka odebrania tytułu obiektu światowego dziedzictwa UNESCO, spowodowało konieczność założenia w styczniu roku następnego zbiórki pieniędzy na rzecz zabytków w serwisie Patronite. 6 lutego 2021 roku oba obiekty znowu zostały otwarte dla zwiedzających. Ponownego otwarcia po kolejnych obostrzeniach dokonano 4 maja tego samego roku.
25 sierpnia 2020 roku wizytę w Zabytkowej Kopalni Srebra złożył ówczesny premier, Mateusz Morawiecki.
Badania i zarządzanie obiektami UNESCO thumb|left|Poszukiwania śladów maszyny parowej w pobliżu Parku Kunszt oraz szybu „Heinitz”