Jan Igor Rybak (ur. 17 października 1934 roku w Piastowie, zm. 18 marca 2014 roku w Warszawie) – polski hydrobiolog (limnolog).
Życie naukowe Studia na ówczesnym Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi UW rozpoczął w 1951 roku. W ich czasie przez trzy lata w Biologicznej Stacji Jeziorowej Instytutu Rybactwa Śródlądowego w Giżycku brał udział w badaniu zooplanktonu 49 jezior jako bazy pokarmowej ryb.
Pracę magisterską na temat skorupiaków planktonowych strefy granicznej pelagialu i litoralu, prowadzoną pod kierunkiem Kazimierza Tarwida obronił w 1956 roku. Kilkadziesiąt lat później zajmował się badaniem skorupiaków z innego zespołu, psammonu, jak również żyjących w metafitonie. Pracę doktorską promowaną przez Kazimierza Petrusewicza pod tytułem „Osady denne jezior różnych typów troficznych” obronił w roku 1967. Mimo że głównym obiektem jego badań były wodne skorupiaki, jego publikacje dotyczyły również innych grup organizmów i zagadnień ekologicznych związanych z różnymi siedliskami wodnymi, głównie jeziornymi. W swoich zainteresowaniach badawczych mieścił różne dziedziny hydrobiologii. Z tego względu nie wyspecjalizował się w żadnym dziale, ale za to brał udział w zróżnicowanych badaniach i prowadził działalność dydaktyczną i popularyzatorską z szerokiego zakresu. Ta wszechstronność ułatwiła mu organizację kursów hydrobiologicznych czy warsztatów zooplanktonowych. Ponadto znany był ze zdolności organizacyjnych. Zaprojektował przyrząd do poboru psammonu.
Działalność organizacyjna i redakcyjna W 1965 roku został zastępcą kierownika stacji hydrobiologicznej PAN w Mikołajkach ds. naukowych i kierownikiem jej pracowni środowiskowej. Był wówczas odpowiedzialny za koordynację badań naukowych prowadzonych w stacji przez badaczy z różnych jednostek. Na początku lat 70. XX wieku na skutek kontroli NIK w Instytucie Ekologii PAN zwolniono kilkoro jego pracowników. Zarzuty ostatecznie wycofano, ale sytuacja nie wróciła do stanu poprzedniego. Później wrócił na Uniwersytet Warszawski, do Katedry/Zakładu Hydrobiologii.
Jeden z założycieli Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego. Przez wiele lat był członkiem jego zarządu, pełniąc funkcję sekretarza.
Był współredaktorem „Wiadomości Hydrobiologicznych”, dodatku do „Ekologii Polskiej”, później „Wiadomości Ekologicznych”, od czasu ich powstania w 1961 roku. Po zakończeniu wydawania tego pisma w 2011 roku zainicjował kontynuację wydawania samych „Wiadomości Hydrobiologicznych” jako pisma elektronicznego publikowanego w witrynie internetowej Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego. Współredagował również serię wydawniczą „Fauna Słodkowodna Polski”. Był twórcą „Directory – Hydrobiology in Poland”, czyli bazy polskich hydrobiologów.
Autor licznych kluczy i przewodników do oznaczania wodnych bezkręgowców. Kilka z nich tworzy serię „Przegląd Słodkowodnych Zwierząt Bezkręgowych” wydaną na potrzeby monitoringu jakości wód.
Część działalności organizatorskiej prowadził wraz z córką Joanną, biolożką pracującą w ministerstwie środowiska.
Wybrane publikacje Autor lub współautor ponad siedemdziesięciu publikacji naukowych z zakresu hydrobiologii. Niżej przedstawiono niektóre z nich.
Artykuły naukowe i popularnonaukowe
Seria „Przegląd Słodkowodnych Zwierząt Bezkręgowych”
Inne klucze i przewodniki
Uznanie środowiskowe Mimo że ścieżkę kariery naukowej zakończył na stopniu doktora, był naukowcem cenionym przez polskie środowisko hydrobiologiczne. Ceniono go również za działalność na rzecz środowiska limnologów. Został nagrodzony Medalem imienia Alfreda Lityńskiego. Jednym z dowodów uznania jest nadanie jego imienia nagrodzie za najlepszy plakat konferencyjny przyznawaną na zjazdach hydrobiologów polskich. Po jego śmierci jedną z sesji takiego zjazdu (23. w 2015 roku) poświęcono wspomnieniu jego dorobku, podobnie jak jedno z seminariów warszawskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego. Poświęcono mu również specjalne wydanie „Wiadomości Hydrobiologicznych” (numer 210). W 2016 roku na terenie Stacji Hydrobiologicznej Mikołajki posadzono na jego pamiątkę dąb i wmurowano tablicę.
Przypisy
Kategoria:Polscy hydrobiolodzy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Pracownicy instytutów naukowych PAN Kategoria:Absolwenci Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1934 Kategoria:Zmarli w 2014 Kategoria:Ludzie urodzeni w Piastowie