Cybaeidae – rodzina pająków z infrarzędu wyższych. Obejmuje ponad 300 opisanych gatunków.
Morfologia i zasięg Pająki te charakteryzują się odnóżami o stopach zwieńczonych trzema pazurkami i zaopatrzonych w pojedynczy szereg trichobotrii oraz opistosomą (odwłokiem) pozbawionym siteczka przędnego. Kądziołki przędne tylno-bocznej pary cechuje bardzo krótki człon wierzchołkowy zaopatrzony w zgrupowane gruczoły przędne. Nogogłaszczki samca podobnie jak u pokrewnych rodzin mają w bulbusie konduktor połączony stawowo z tegulum za pośrednictwem hematodochy środkowej.
Przedstawiciele rodziny występują głównie w krainach nearktycznej i palearktycznej. Nieliczne gatunki znane są z neotropikalnej, a jedyny gatunek rodzaju Vagellia zamieszkuje krainę orientalną.
Taksonomia i ewolucja Takson ten wprowadzony został w 1892 roku przez Nathana Banksa na łamach „The Canadian Entomologist” jako plemię Cybaeni w podrodzinie Agaleninae w obrębie szeroko rozumianych lejkowcowatych. Na przestrzeni lat klasyfikowany był najczęściej jako podrodzina Cybaeinae w obrębie lejkowcowatych. W 1967 roku Pekka T. Lehtinen przeniósł Cybaeinae do rodziny ciemieńcowatych. Raymond R. Forster w 1970 roku jako pierwszy wyniósł omawiany takson do rangi osobnej rodziny. W 1994 roku topikowate (Argyronetidae) uznane zostały przez K. Grothendiecka i Ottona Krausa za synonim Cybaeidae. W 2017 roku na podstawie wyników analizy filogenetycznej Ward Wheeler i współpracownicy redefiniowali omawianą rodzinę, m.in. usuwając z jej synonimów Argyronetidae, a synonimizując z nią Cryphoecinae. W 2023 roku kolejnej zmiany definicji dokonali na podstawie wyników analizy filogenetycznej Jacob A. Gorneau i inni, włączając do Cybaeidae rodzaj Mastigusa i wyłączając z nich trzy rodzaje przeniesione do Desidae.
Rodzina obejmuje 305 opisanych gatunków sklasyfikowanych w 24 rodzajach:
Kladogram wg Montany i innych, 2025 Cybaeidae umieszczane są w kladzie marronoidów w obrębie kladu RTA. W analizie Wheelera i innych z 2017 roku zajęły one pozycję siostrzaną dla kladu obejmującego Hahniidae, Toxopidae i Dictynidae. Z kolei te cztery rodziny utworzyły klad siostrzany dla Macrobuninae (ob. Macrobunidae). Wsparcie dla monofiletyzmu Cybaeidae było silne, ale w analizie uwzględniono przedstawicieli tylko dwóch ich rodzajów. W skoncentrowanej na kladzie marronoidów Gorneau i innych z 2023 roku Cybaeidae, po wprowadzeniu przez tych autorów poprawek w definicji, zajęły pozycję siostrzaną dla kladu obejmującego Cicurinidae, Toxopidae i ciemieńcowate (włącznie z wydzielonymi później Lathyidae), tworząc z tymi rodzinami klad siostrzany dla Hahniidae. W wynikach analizy filogenetycznej Siddhartha Kulkarniego i innych z 2023 roku w obrębie Cybaeidae zagnieździł się rodzaj Cicurina (z Cicurinidae, a uprzednio Hahniidae), czyniąc Cybaeidae niemonofiletycznymi. W wynikach analizy filogenetycznej Katherine O. Montany i współpracowników Cybaeidae zajęły pozycję siostrzaną dla kladu obejmującego Cicurinidae, Toxopidae, Lathyiidae, Argyronetidae i Dictynidae, tworząc z tymi czterema rodzinami klad siostrzany dla Hahniidae.
Przypisy
Kategoria:Cybaeidae