Aleksandr Stiepanowicz Wiktorienko (ros. Алекса́ндр Степа́нович Викторе́нко, ur. 29 marca 1947 we wsi Olginka w obwodzie północnokazachstańskim, zm. 10 sierpnia 2023) – radziecki i rosyjski lotnik i kosmonauta, Bohater Związku Radzieckiego (1987).
Życiorys Do 1965 ukończył 10 klas szkoły średniej, od 1965 służył w Armii Radzieckiej, w 1969 ukończył z wyróżnieniem wyższą wojskową szkołę lotników w Orenburgu, był starszym lotnikiem. W maju 1978 został włączony do grupy kosmonautów i do lutego 1982 przechodził przygotowanie do lotu, od października 1978 do lipca 1979 był słuchaczem Centrum Doświadczalnego Techniki Lotniczej i Przygotowania Pilotów Doświadczalnych w Achtubinsku. 16 października 1979 podczas przygotowań w centrum badawczym kosmosu uległ wypadkowi (został porażony prądem), mimo to później wrócił do szkolenia, a 1982–1983 przechodził szkolenie w grupie międzynarodowych programów kosmicznych.
17 września 1985 podczas startu statku kosmicznego Sojuz T-14 był dublerem dowódcy statku; ponownie pełnił tę funkcję 13 marca 1986 podczas startu statku kosmicznego Sojuz T-15, a od 22 do 30 lipca 1987 wykonał swój pierwszy kosmiczny lot jako dowódca 1 ekspedycji na stację kosmiczną Mir. Startował wraz z Aleksandrem Aleksandrowem i Muhammadem Farisem, a wrócił na Ziemię wraz z Aleksandrem Ławiejkinem i Muhammadem Farisem. Lot trwał 7 dni, 23 godziny, 4 minuty i 55 sekund.Od 6 września 1989 do 19 lutego 1990 wykonał swój drugi lot kosmiczny jako dowódca 5 ekspedycji na stację „Mir”, statkiem kosmicznym Sojuz TM-8 wraz z Aleksandrem Sieriebrowem. Podczas pobytu na stacji odbył pięć kosmicznych spacerów.2 października 1991 podczas startu Sojuz TM-13 był dublerem dowódcy statku, a od 17 marca do 10 sierpnia 1992 odbył swój trzeci kosmiczny lot jako dowódca 11 ekspedycji na stację „Mir” statkiem kosmicznym Sojuz TM-14 wraz z Aleksandrem Kalerim i Klausem-Dietrichem Flade; podczas wyprawy odbył jeden kosmiczny spacer. Przebywał wówczas w kosmosie 145 dni, 14 godzin, 10 minut i 32 sekundy.1 lipca 1994 podczas startu statku Sojuz TM-19 był dublerem dowódcy statku, a od 3 października 1994 do 22 marca 1995 wykonał swój czwarty lot kosmiczny jako dowódca 17 ekspedycji na stację "Mir" i statek kosmiczny Sojuz TM-20 wraz z Jeleną Kondakową i Ulfem Merboldem. Spędził wówczas w kosmosie 169 dni, 5 godzin, 21 minut i 35 sekund.
30 maja 1997 został przeniesiony do rezerwy w stopniu podpułkownika.
Odznaczenia i tytuły honorowe Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego (30 lipca 1987) Order Lenina (30 lipca 1987) Order Rewolucji Październikowej Order Przyjaźni Narodów Order „Za zasługi dla Ojczyzny” III klasy Kawaler Legii Honorowej (Francja) Lotnik Kosmonauta ZSRR Bohater Syryjskiej Republiki Arabskiej Oraz 8 medali. Universal Astronaut Insignia za lot orbitalny (nr 201) – Stowarzyszenie Uczestników Lotów Kosmicznych ()
Zobacz też alfabetyczna lista kosmonautów grupy i oddziały kosmonautów lista najdłuższych łącznych pobytów w kosmosie
Przypisy
Bibliografia
Biogram w serwisie Spacefacts
Kategoria:Radzieccy podpułkownicy lotnictwa Kategoria:Rosyjscy Bohaterowie Związku Radzieckiego Kategoria:Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Przyjaźni Narodów Kategoria:Odznaczeni Orderem Rewolucji Październikowej Kategoria:Odznaczeni Orderem „Za zasługi dla Ojczyzny” Kategoria:Radzieccy kosmonauci Kategoria:Rosyjscy kosmonauci Kategoria:Radzieccy lotnicy wojskowi Kategoria:Rosyjscy piloci Kategoria:Urodzeni w 1947 Kategoria:Zmarli w 2023 Kategoria:Nagrodzeni tytułem Lotnik Kosmonauta ZSRR