Tałgat Amangieldijewicz Musabajew (oryg. Талгат Амангельдиевич Мусабаев; ur. 7 stycznia 1951 w Fabricznym, zm. 4 sierpnia 2025) – kazachski i rosyjski lotnik oraz kosmonauta, generał porucznik lotnictwa, Narodowy Bohater Kazachstanu (1995) i Bohater Federacji Rosyjskiej (1994).
Życiorys Wczesne lata i wykształcenie Urodził się 7 stycznia 1951 roku w miejscowości Fabricznyj, ówcześnie położonej w obwodzie ałmackim Kazachskiej SRR, wchodzącej w skład ZSRR (obecnie pod nazwą Kargały w Republice Kazachstanu). W 1968 roku ukończył szkołę średnią nr 58 w Ałma-Acie, w 1974 roku , na którym uzyskał specjalizację z „technicznej eksploatacji lotniczego oprzyrządowania radiowego”, w 1984 roku szkołę w aeroklubie DOSAAF w Ałma-Acie, w 1989 roku , otrzymując dyplom uprawniający do pracy w charakterze drugiego pilota samolotu Tu-134, a w lutym 1993 roku , otrzymując dyplom inżyniera-pilota.
Kariera thumb|left|Tałgat Musabajew (w środku) na zdjęciu zrobionym podczas misji Sojuz TM-32 30 kwietnia 2001 roku Początkowo pracował jako inżynier w spółce lotnictwa cywilnego, gdzie zajmował później różne stanowiska; działał również w Komsomole. 11 maja 1990 roku został rekomendowany do włączenia w oddział kosmonautów, w październiku 1990 roku rozpoczął przygotowania w centrum kosmicznym, od 1 lipca do 4 listopada 1994 roku odbywał swój pierwszy lot kosmiczny jako inżynier statku Sojuz TM-19 i stacji kosmicznej Mir; dwukrotnie wykonał wówczas spacer kosmiczny, stając się pierwszym Kazachem, który wyszedł w otwartą przestrzeń kosmiczną. Spędził w kosmosie 125 dni, 22 godziny, 53 minuty i 36 sekund. Od 29 stycznia do 25 sierpnia 1998 roku wykonywał swój drugi kosmiczny lot jako dowódca załogi statku Sojuz TM-27 i stacji kosmicznej Mir. Spędził w kosmosie 207 dni, 12 godzin, 51 minut i 2 sekundy. Od 28 kwietnia do 6 maja 2001 roku odbywał swój trzeci lot kosmiczny jako dowódca statku Sojuz TM-32; spędził w kosmosie 7 dni, 22 godziny, 4 minuty i 8 sekund.
12 stycznia 1995 roku uzyskał tytuł lotnika-kosmonauty Kazachstanu, zaś 3 kwietnia 1999 roku kosmonauty 1 klasy. 9 sierpnia 2003 roku otrzymał rangę generała majora, a 7 maja 2007 roku generała porucznika lotnictwa Kazachstanu. W listopadzie 2003 roku odszedł z czynnej służby wojskowej i został zastępcą naczelnika Wojskowej Akademii Inżynieryjnej Sił Powietrznych im. N.J. Żukowskiego. 30 maja 2005 roku został mianowany dyrektorem generalnym wspólnego rosyjsko-kazachskiego przedsiębiorstwa Bajterek (kosmicznego kompleksu rakietowego na bazie rakiet nośnych Angara). 13 lutego 2007 roku Musabajew objął funkcję przewodniczącego komitetu lotniczo-kosmicznego Ministerstwa Wykształcenia i Nauki Kazachstanu. 27 marca 2007 roku stanął na czele nowo utworzonej Narodowej Agencji Kosmicznej Republiki Kazachstanu (Kazkosmos), którą kierował do 2014 roku. W czerwcu 2007 roku dołączył do partii politycznej Nur Otan, a następnie został przewodniczącym podkomisji do spraw kompleksu Bajkonur, wchodzącej w skład międzyrządowej komisji do spraw współpracy między Federacją Rosyjską a Republiką Kazachstanu. W okresie od stycznia 2016 do grudnia 2017 roku był doradcą prezydenta Kazachstanu Nursułtana Nazarbajewa, a w międzyczasie, w lipcu 2017 roku na mocy ukazu prezydenta został deputowanym kazachskiego Senatu. Pełnił tę funkcję do stycznia 2023 roku, kiedy to znalazł się w gronie trzynastu deputowanych, których prezydent Kasym-Żomart Tokajew pozbawił mandatu.
Życie prywatne Był żonaty i miał dwójkę dzieci.
Zmarł 4 sierpnia 2025 roku w wieku 74 lat. 6 sierpnia tego roku w w Ałmaty odbyły się uroczystości pogrzebowe kosmonauty.
Odznaczenia thumb|Tałgat Musabajew na znaczku pocztowym wyemitowanym w 2014 roku, w 20. rocznicę misji Sojuz TM-19 Order Przyjaźni Narodów (ZSRR, 10 października 1991) Odznaka Honorowa za Zasługi dla Republiki Austrii (Austria, październik 1991) Bohater Federacji Rosyjskiej (24 listopada 1994) Narodowy Bohater Kazachstanu (1995) Order „Ojczyzna” (Kazachstan, 11 listopada 1998) Medal „Astana” (Kazachstan, 1999) Order „Barys” I klasy (Kazachstan, 10 grudnia 2001) Order „Za zasługi dla Ojczyzny” III klasy (Rosja, 25 grudnia 1998) Order „Za zasługi dla Ojczyzny” II klasy (Rosja, 28 września 2001) Medal za Lot Kosmiczny (NASA, 1998) Medal „Za zasługi w podboju kosmosu” (Rosja, 12 kwietnia 2011) Legia Honorowa (Francja, 2010) Order Nazarbajewa (Kazachstan, 2011) Universal Astronaut Insignia za lot orbitalny (nr 309) – Stowarzyszenie Uczestników Lotów Kosmicznych ()
Zobacz też Alfabetyczna lista kosmonautów Grupy i oddziały kosmonautów
Przypisy
Kategoria:Kazachscy kosmonauci Kategoria:Rosyjscy kosmonauci Kategoria:Kazachscy inżynierowie Kategoria:Kazachscy senatorowie Kategoria:Kazachscy wojskowi Kategoria:Politycy Nur Otan Kategoria:Bohaterowie Kazachstanu Kategoria:Bohaterowie Federacji Rosyjskiej Kategoria:Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Przyjaźni Narodów Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Republiki Austrii Kategoria:Odznaczeni Orderem Ojczyzny (Kazachstan) Kategoria:Odznaczeni Medalem „Astana” Kategoria:Odznaczeni Orderem „Barys” Kategoria:Odznaczeni Orderem „Za zasługi dla Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Medalem za Lot Kosmiczny Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zasługi w podboju kosmosu” Kategoria:Odznaczeni Orderem Nazarbajewa Kategoria:Urodzeni w 1951 Kategoria:Zmarli w 2025