Boeing Model 15 – amerykański dwupłatowy, jednoosobowy myśliwiec z otwartą kabiną z lat 20. XX wieku, produkowany przez firmę Boeing. Model 15 służył w United States Army Air Service (jako seria PW-9) i w United States Navy jako samolot pokładowy (seria FB).

Konstrukcja i rozwój Konstrukcja Modelu 15 powstała w wyniku badań Fokkera D.VII, których 142 sztuki przekazano Stanom Zjednoczonym w ramach rozejmu kończącego I wojnę światową. Wiele cech było podobnych. Model 15 miał kadłub ze spawanej stali, ze szkieletem z rur, połączonych linkami ze stali sprężynowej. Zwężające się jednokomorowe skrzydła były z materiału na drewnianej ramie ze świerkowymi i mahoniowymi dźwigarami oraz trzywarstwowymi drewnianymi żebrami. Klasyczne drewniane zastrzały, używane w konstrukcjach Boeinga zastąpiono opływowymi metalowymi rurkami. Podwozie miało prostą oś, która przechodziła w małe skrzydełko z 410-milimetrową cięciwą.

Pierwotnie silnikiem był Wright-Hispano o mocy 350 KM, ale kiedy dostępny został chłodzony cieczą silnik Curtiss D-12 o mocy 435 KM, samolot został przeprojektowany. Chłodnicę przesunięto z przodu samolotu do tunelu pod silnikiem. Razem z kilkoma niewielkimi przeróbkami skrzydeł, finalny projekt został ukończony 10 stycznia 1922 roku.

Armia wyraziła zainteresowanie nowym projektem i zaoferowała dostarczenie uzbrojenia i napędu oraz przetestowanie samolotu, podczas gdy Boeing zatrzymał prawo do samolotu i projektu. Kontrakt podpisano 4 kwietnia 1923 roku i pierwszy prototyp, oznaczony XPW-9 dla „eksperymentalnego samolotu pościgowego z silnikiem chłodzonym cieczą”, wzbił się w powietrze 2 czerwca 1923 roku. XPW-9 rywalizował z Curtissem Model 33 o kontrakt na samolot pościgowy, który miał zastąpić myśliwiec Thomas-Morse MB-3 w United States Army Air Service.

Ostatecznie oba modele zostały zaakceptowane: samolot Curtissa jako PW-8 i Model 15 jako PW-9. USAAS preferowało PW-9, które przewyższało PW-8 w każdym aspekcie poza prędkością i którego konstrukcja była mocniejsza i łatwiejsza do utrzymania. Zamówiono 113 PW-9 i 25 PW-8. Zbudowano też wersję dla marynarki, nazwaną FB, w ilości 44 egzemplarzy.

Służba Dostawy 25 pierwszych PW-9 rozpoczęto 30 października 1925 roku. Pomiędzy 1925 a lutym 1931 roku Boeing dostarczył do United States Army Air Service w sumie 114 egzemplarzy we wszystkich wariantach, w tym prototypy. Praktycznie wszystkie PW-9 stacjonowały z zamorskich jednostkach: na Hawajach w 5. Grupie Mieszanej na Luke Field, a później w 18. Grupie Pościgowej na Wheeler Field i na Filipinach w 4. Grupie Mieszanej na Clark Field na Luzonie. Pomiędzy 1925 a 1931 r. w PW-9 wyposażone były 3., 6. i 19. Eskadry Pościgowe.

FB-1, których marynarka zamówiła 16, a otrzymała 10 pomiędzy 1 a 22 grudnia, nie był modyfikowany dla operacji morskich (na przykład brak haku na ogonie), był przydzielony do eskadr United States Marine Corps VF-1M, VF-2M i VF-3M, które zostały wysłane do Chin w celu wsparcia Marine Expeditionary Force. Dwa dodatkowe samoloty, nazwane FB-2, zostały przydzielone do lotniskowca USS „Langley”. Samoloty te zostały wyposażone w aerofiniszer i stałą oś podłużną podwozia. Maszyny te weszły do służby w VF-2 w grudniu 1925 roku. Ogólnie zadowalające wyniki doprowadziły do zamówienia 27 FB-5, które stały się pierwszymi samolotami US Navy przeznaczonymi do operacji z lotniskowców. Samoloty te otrzymały mocniejszy silnik Packard 2A-1500 o mocy 525 KM oraz rząd haków na dole kadłuba, które miały zaczepiać się o linki na pokładzie lotniskowca i wyhamowywać samolot. Pierwszy lot FB-5 odbył się 7 października 1926 roku, a jego dostawy zaczęły się w styczniu następnego roku. Z fabryki Boeinga samoloty transportowano barkami przez Puget Sound na USS „Langley” zacumowanego w porcie w Seattle. Ich pierwsze oficjalne loty odbywały się z pokładu lotniskowca.

Produkcja Ze 158 zbudowanych samolotów, 147 było standardowymi maszynami seryjnymi, a pozostałe prototypami różnych wersji rozwojowych.

Produkcja została przedstawiona w poniższej tabelce, z numerami PW dla US Army i FB dla US Navy.

Wariant Egzemplarze Lata produkcji Silnik PW-9 30 1925-1926 Curtiss D-12 PW-9A 24 1926-1927 Curtiss D-12C PW-9C 40 1927-1928 Curtiss D-12D PW-9D 16 1928-1934 Curtiss D-12D FB-1 10 1924 Curtiss D-12 FB-5 27 1927 Packard 2A-1500

Warianty XPW-9 Trzy prototypy do testów dla US Army Air Service. Pierwszy zezłomowany 21 lutego 1925 r. na lotnisku McCook Field, drugi poddany testom statycznym w październiku 1928 r., trzeci wciąż latający w grudniu 1928 r..

PW-9 30 egzemplarzy w latach 1925-26; silnik D-12C.

PW-9A 24 egzemplarze w latach 1926-27; silnik D-12C.

PW-9B Jeden zmodyfikowany PW-9A, dostarczony w 1927 r. jako PW-9B.

PW-9C 40 egzemplarzy w latach 1927-28; silnik D-12D.

PW-9D 16 egzemplarzy w latach 1928-34, ostatni wariant produkcyjny.

XP-4 Oznaczenie jednego z PW-9 (nr seryjny 25-324), z silnikiem Packard 1A-1500 o mocy 510 KM. Boeing Model 58.

AT-3 Oznaczenie jednego z PW-9 (nr seryjny 26-374), przebudowanego na jednomiejscowy samolot treningowy z silnikiem Wright-Hispano thumb|right|FB-1

FB-1 Z 16 zamówionych samolotów, 10 zbudowanych jako FB-1, pozostałe 6 przebudowane na inne typy (FB-2, FB-3, FB-4). Silnik Curtiss D-12 o mocy 435 KM. Przeznaczony dla marynarki, operował z lądu.

FB-2 Dwa FB-1 zmodyfikowane do operacji z lotniskowców. Silnik Packard 1A-1500 o mocy 510 KM. Boeing Model 53. right|thumbnail|Boeing FB-5 prezentowany w Steven F. Udvar-Hazy Center

FB-3 Trzy egzemplarze przeznaczone do testów silnika Packard 1A-1500 o mocy 510 KM. Wodnosamolot. Boeing Model 55.

FB-4 Jeden egzemplarz, eksperymentalny samolot z silnikiem gwiazdowym Wright P-1 o mocy 450 KM. Boeing Model 54.

FB-5 Wersja produkcyjna, 27 egzemplarzy. Silnik Packard 2A-1500 o mocy 520 KM. Boeing Model 67.

FB-6 Jeden egzemplarz, eksperymentalny samolot z silnikiem Pratt & Whitney R-1340-B Wasp o mocy 450 KM. Boeing Model 54.

FB-7 Zaproponowana wersja z silnikiem Pratt & Whitney Wasp. Nigdy niezbudowany.

Użytkownicy

United States Army Air Corps United States Navy United States Marine Corps

Dane techniczne (PW-9) Dane z: Boeing aircraft since 1916

Charakterystyki ogólne Załoga: 1 Długość: 7,1 m Rozpiętość: 9,7 m Wysokość: 2,4 m Powierzchnia skrzydeł: 24,1 m² Profil skrzydła: Göttingen 436 Masa własna: 878 kg Masa użyteczna: 1414 kg Napęd: 1 × chłodzony cieczą silnik V-12 Curtiss D-12 o mocy 435 KM

Osiągi Prędkość maksymalna: 257 km/h Prędkość przelotowa: 229 km/h Zasięg: 628 km Pułap praktyczny: 5768 m Prędkość wznoszenia: 8,27 m/s Obciążenie powierzchni: 58,7 kg/m² Masa/moc: 220 W/kg

Uzbrojenie 2 × karabin maszynowy kal. 7,62 mm 1 × 111 kg bomba

Zobacz też Boeing F2B

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Amerykańskie samoloty myśliwskie okresu międzywojennego Kategoria:Amerykańskie samoloty pokładowe Model 15 Kategoria:Dwupłaty Kategoria:Samoloty myśliwskie z napędem śmigłowym