mały|200px|Strona Kroniki Thietmara Kronika Thietmara () – kronika spisana w latach 1012–1018 przez biskupa merseburskiego oraz kronikarza Thietmara z Merseburga. Jedno z najważniejszych źródeł historycznych Europy Środkowej wczesnego średniowiecza stanowiący materiał źródłowy do historii wielu europejskich krajów m.in. Niemiec, Polski, Czech.
Historia Swoje dzieło Thietmar pisał po łacinie od 1012 do 1018, czyli roku swojej śmierci. Zachowało się ono w dwóch rękopiśmiennych kopiach.
Pierwszym jest tzw. rękopis Drezdeński, zachowany w postaci 192 kart pergaminu. Ponieważ rękopis ten zawiera osobiście wprowadzone przez Thietmara odręczne poprawki, więc traktuje się go jako autograf autora. Do 1945 roku przechowywany był on w saskiej bibliotece krajowej w Dreźnie, która została spalona podczas bombardowania aliantów w 1945 roku. W czasie pożaru wywołanego bombardowaniami egzemplarz częściowo spłonął. Obecnie w Dreźnie przechowywane są szczątki manuskryptu, z którego możliwe do odczytania są jedynie pojedyncze karty. Treść dzieła jednak zachowała się dzięki publikacji rękopisu w 1905 roku w postaci faksymiliów.
Drugi, niemal kompletny tekst „Kroniki” zachował się w dwunastowiecznym rękopisie pochodzącym z klasztoru Corvey w Niemczech. Ponieważ tekst „Kroniki” w wielu szczegółach różni się od wersji drezdeńskiej, a do tekstu Thietmara dodano ewidentnie uzupełnienia z dziejów klasztoru, utarło się całość nazywać przeróbką korwejską. Jednak w świetle najnowszych ustaleń owe drobne zmiany zostały wprowadzone przez samego Thietmara tuż przed śmiercią, dlatego część uczonych traktuje drugi manuskrypt jako ostateczną wersję autorską.
Treść Kronika w części obejmującej schyłek IX wieku i znaczną część wieku X opiera się na znanych Thietmarowi dziełach historiograficznych i hagiograficznych. Jej wartość jednak wzrasta w tych partiach, w których Thietmar korzysta z tradycji ustnej oraz z własnego doświadczenia jako świadka wydarzeń.
Poza dziejami Merseburga i państwa niemieckiego, Thietmar zawarł w niej również wiele informacji dotyczących historii Europy, także ziem monarchii wczesnopiastowskiej. Zrelacjonował m.in. zjazd gnieźnieński oraz wojny cesarza Henryka II z księciem Bolesławem I Chrobrym.
Wielokrotnie w swojej kronice zanotował łacińskie nazwy państwa piastowskiego. Uczynił to zarówno w odniesieniu do władców jak Mieszko I – Miseconis Poleniorum oraz Bolesław Chrobry we fragmencie Bolizlavus Poleniorum, jak również wobec kraju Polenia oraz ludności – Poleni, Polenii.
Oprócz członków ówczesnych elit monarchii piastowskiej (członkowie rodziny panującej, biskupi) kronika wzmiankuje również takie postacie jak wysłannicy Chrobrego do cesarza: opat Tuni (pełniący misje w 1015 i 1018) czy Stoigniew.
Thietmar bardzo niekorzystnie przedstawiał Słowian, co historycy wiążą z jego rodzinnymi tradycjami. Dziadek ojca Thietmara (Lotar von Walbeck) oraz dziadek matki Thietmara (Lotar von Stade) zginęli w bitwie z Redarami w 929 roku. Natomiast jego ojciec Zygfryd von Walbeck ledwo uszedł z życiem z bitwy pod Cedynią. W sposób zdecydowanie negatywny przedstawiał Bolesława Chrobrego. Przypisywał mu między innymi podstępność, okrucieństwo, nieuczciwość i skłonność do prześladowania przeciwników. Opisy polskiego władcy często opatrywał krytycznymi komentarzami, co odróżnia jego relację od późniejszej tradycji idealizującej postać Chrobrego. Negatywny stosunek Thietmara do Bolesława mógł mieć zarówno podłoże polityczne, jak i osobiste. Chrobry pozostawał jednym z głównych przeciwników władców niemieckich, a jego działania były postrzegane w Saksonii jako zagrożenie dla jej interesów. Dodatkowo Bolesław utrzymywał związki z rodem Ekkehardynów, rywalizującym o wpływy polityczne z rodziną Thietmara, grafami z Walbeck. W realiach ówczesnej arystokracji związki rodzinne i lojalność wobec własnego rodu odgrywały istotną rolę w życiu politycznym.
Kronika Thietmara przedstawia porządek polityczny średniowiecznej Europy z perspektywy saskiego duchownego związanego z Cesarstwem. Autor przypisywał cesarzowi szczególną pozycję w świecie chrześcijańskim i uznawał jego zwierzchność za podstawę właściwego ładu politycznego. W przypadku konfliktu z ludami lub władcami nieuznającymi tej zwierzchności dopuszczał możliwość użycia siły w celu przywrócenia podporządkowania. Takie ujęcie wpływało na sposób opisywania przeciwników Cesarstwa, w tym Słowian oraz Bolesława Chrobrego. Kronika nie przedstawia więc wydarzeń z perspektywy neutralnego obserwatora, lecz odzwierciedla polityczne i religijne przekonania jej autora.
Wydania Po raz pierwszy kronika została wydana drukiem w 1889 z naukowym komentarzem przez Fryderyka Kurza. W języku polskim tłumaczenie dzieła wydano kilkukrotnie:
Przypisy
Bibliografia
Zob. też biogram skrócony:
Kategoria:Średniowieczne kroniki Kategoria:Literatura średniowiecznołacińska Kategoria:Średniowieczne utwory dotyczące Polski