Artur Nikołajewicz Czilingarow (ros. Артур Николаевич Чилингаров, ur. 25 września 1939 w Leningradzie, zm. 1 czerwca 2024 w MoskwieУмер Артур Чилингаров ) – radziecki i rosyjski badacz polarny, oceanolog, geograf, polityk, Bohater Związku Radzieckiego (1986), Bohater Federacji Rosyjskiej (2008).
Życiorys Urodził się jako syn Ormianina i Rosjanki. Skończył 10 klas szkoły, pracował jako ślusarz montażowy w zakładzie im. Ordżonikidze, w 1963 ukończył Leningradzką Wyższą Szkołę Wojskowo-Morską im. Makarowa ze specjalnością "oceanologia". Pracował w Arktycznym Obserwatorium Naukowo-Badawczym w Tiksi jako inżynier-hydrolog, badał Północny Ocean Lodowaty i atmosferę oceaniczną, w 1965 został I sekretarzem bułuńskiego rejonowego komitetu Komsomołu w Jakuckiej ASRR, 1969-1971 kierował ekspedycją naukową "Siewier-21" jako szef dryfującej stacji polarnej "Siewiernyj-Polus-19" i "Siewiernyj-Polus-22". W 1971 został szefem stacji "Bellinsgauzen" 17 radzieckiej ekspedycji polarnej, 1974-1979 był szefem Amdiermińskiego Terytorialnego Zarządu ds. Hydrometeorologii i Kontroli Środowiska Naturalnego, 1979-1986 szefem Zarządu Kadr i Instytucji Edukacyjnych i członek Państwowego Komitetu ZSRR ds. Hydrometeorologii i Kontroli Środowiska Naturalnego, w 1985 kierował specjalną ekspedycją poszukiwania statku "Michaił Somow", który utknął na Oceanie Południowym; w ekstremalnych warunkach (wiatr dochodzący do 50 m/s) pomyślnie przeprowadził operację ratunkową, wykazując się zdolnościami organizacyjnymi i odwagą. W latach 1986–1992 był zastępcą przewodniczącego Państwowego Komitetu ZSRR ds. Hydrometeorologii i Kontroli Środowiska Naturalnego, szef Głównego Zarządu ds. Arktyki, Arktyki i Światowego Oceanu, w 1990 został prezydentem Towarzystwa Polarników Radzieckich (obecnie Towarzystwo Polarników Rosji), w 2002 kierował przelotem samolotu An-3T na Biegun Południowy, w 2003 doprowadził do otwarcia długoterminowej dryfującej stacji polarnej "Siewiernyj Polus-32". Latem 2007 jako specjalny przedstawiciel Prezydenta Federacji Rosyjskiej ds. Zagadnień Międzynarodowego Roku Polarnego kierował rosyjską podwodną ekspedycją polarną "Arktika-2007" na Biegun Północny, która osiągnęła głębokość 4261 metrów. W grudniu 2008 został specjalnym przedstawicielem Prezydenta Federacji Rosyjskiej ds. Międzynarodowej Pracy w Arktyce i Antarktyce, a w 2011 członkiem Rady Federacji i Komitetu Rady Federacji ds. międzynarodowych. W latach 1993–2011 był deputowanym do Dumy Państwowej 1, 2, 3, 4 i 5 kadencji, 2003-2011 jako członek frakcji Jedna Rosja; 1993-2007 był zastępcą przewodniczącego Dumy Państwowej. W 2001 został doktorem nauk geograficznych, potem profesorem, a w 2008 członkiem korespondentem RAN. Został wpisany do Księgi Guinnessa jako pierwszy człowiek, który w ciągu 6 miesięcy przebywał na obu biegunach.
Odznaczenia i nagrody Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego (14 lutego 1986) Bohater Federacji Rosyjskiej (9 stycznia 2008) Order „Za zasługi dla Ojczyzny” III klasy (12 czerwca 2007) Order „Za zasługi dla Ojczyzny” IV klasy (21 lipca 2014) Order „Za zasługi morskie” (27 stycznia 2003) Order Lenina (14 lutego 1986) Order Czerwonego Sztandaru Pracy (8 kwietnia 1981) Order „Znak Honoru” (17 marca 1976) Nagroda Państwowa ZSRR (1981) Nagroda "Człowiek Roku" Rosyjskiego Instytutu Biograficznego (2002) Order Bernardo O’Higginsa (2006, Chile) Legia Honorowa (Francja, 2007) Order Świętego Masztoca (Armenia, 17 września 2008) Order Przyjaźni (Osetia Południowa, 19 czerwca 2009)
Przypisy
Bibliografia https://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8452 (ros.) http://petersburgcity.com/city/personalities/chilingarov/ (ang.) Wywiad z Arturem Czilingarowem (ros.)
Kategoria:Absolwenci uczelni w Petersburgu Kategoria:Bohaterowie Federacji Rosyjskiej Kategoria:Bohaterowie Związku Radzieckiego Kategoria:Deputowani do Dumy Państwowej Federacji Rosyjskiej Kategoria:Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Laureaci Nagrody Państwowej ZSRR Kategoria:Odznaczeni Orderem „Za zasługi morskie” Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem św. Mesropa Masztoca Kategoria:Odznaczeni Orderem „Za zasługi dla Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Orderem „Znak Honoru” Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie Kategoria:Politycy Jednej Rosji Kategoria:Rosjanie pochodzenia ormiańskiego Kategoria:Rosyjscy naukowcy Kategoria:Ludzie urodzeni w Petersburgu Kategoria:Urodzeni w 1939 Kategoria:Zmarli w 2024