Berlińska Akademia Budownictwa (niem. Berliner Bauakademie) – uczelnia techniczna, funkcjonująca w Berlinie w latach 1799–1879. Jest znana ze swojej ostatniej siedziby, budynku zbudowanego w latach 1832–1836 według projektu będącego wcześniej studentem akademii architekta Karla Friedricha Schinkla. Budynek ten, zwany od nazwiska jego twórcy Schinkelsche Bauakademie uchodził za bardzo nowoczesny i innowacyjny. Po likwidacji Berlińskiej Akademii Budownictwa mieścił liczne instytucje naukowe. W czasie II wojny światowej doznał dotkliwych zniszczeń, zaś w latach 1961–1962 został rozebrany z polecenia władz NRD. Od czasu zjednoczenia Niemiec planowana jest jego odbudowa.
Historia i funkcjonowanie Berlińska Akademia Budownictwa została utworzona na mocy dekretu pruskiego króla Fryderyka Wilhelma III z 18 marca 1799 roku. Następnie, 13 kwietnia tego roku zostały podpisane zasady zarządzania i finansowania akademii, z kolei osiem dni później, minister Friedrich Anton von Heynitz wydał komunikat prasowy z nazwiskami nowo mianowanych członków dyrekcji Królewskiej Akademii BudownictwaJutta Schneider: 21. April 1799: Die Bauakademie wird eröffnet. In: Berlinische Monatsschrift 4/1998 beim Luisenstädtischer Bildungsverein.. Komunikat ten został opublikowany na głównej stronie gazety „Vossische Zeitung”, a wśród członków dyrekcji znaleźli się m.in. dotychczasowy dyrektor Wydziału Architektury Akademii Sztuk (niem. Akademie der Künste) Friedrich Becherer, a także David Gilly, Johann Albert Eytelwein oraz Heinrich Karl Riedel.
Celem utworzenia tej instytucji było kształcenie efektywnych i wydajnych budowniczych oraz ekspertów budowlanych, specjalizujących się w kameralnym budownictwie. Chciano przy tym położyć większy nacisk na kształcenie przyszłych specjalistów budowlanych, tak, aby ci skupiali się nie na wznoszeniu wspaniałych estetycznie gmachów, lecz na budowaniu dobrych pod kątem jakości wykonania budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej. W 1802 roku król tak określił cel istnienia akademii: „Nigdy nie należy zapominać, że w akademii powinni być kształceni specjaliści-praktycy, a nie przyszli profesorowie”.
Kształcenie praktyczne w uczelni można było rozpocząć po ukończeniu 15. roku życia, jednakże zajęcia z rysunku technicznego były dostępne już od 12. roku życia. Studenci uczelni mieli również do wyboru zajęcia dodatkowe, z zakresu czytelnego charakteru pisma, eseistyki, podstaw języka łacińskiego i francuskiego oraz konwencjonalnej arytmetyki. Każdego roku odbywały się otwarte egzaminy i testy umiejętności, które były zaliczane bez specjalnego systemu oceniania. Wykształcenie budowniczego trwało w akademii 2,5 roku, natomiast geodetą można było zostać po 1,5 rocznych studiach. Ci, którzy zdecydowali się na kształcenie na obydwu tych kierunkach jednocześnie, byli studentami uczelni przez 4 lata. Zajęcia trwały w godzinach od 8.00 do 16.00, włączając w to soboty. Tradycyjna liczba godzin zajęć w akademii wynosiła w miesiącach zimowych 14, a w miesiącach letnich 7. Natomiast 21 godzin w tygodniu obejmowały zajęcia z architektury i rysunku technicznego.
Nie jest znana dokładna liczba studentów w pierwszym roku istnienia akademii – w literaturze można spotkać wzmianki o tym, że w 1800 roku na uczelni było 10 studentów płacących czesne i niektórzy niepłacący. W latach 1801–1804 w odbywających się w miesiącach letnich zajęciach, brało udział średnio od 50 do 60 słuchaczy, z kolei w miesiącach zimowych dwa razy tyle. Wśród pierwszych studentów Berliner Bauakademie był późniejszy słynny architekt Karl Friedrich Schinkel. Do innych najbardziej znanych studentów uczelni można zaliczyć także Reinholda Begasa, Ludwiga Hoffmanna i Gustava Lilienthala.
Po 1810 roku Akademia Budownictwa została powiązana z Akademią Sztuki swoistą unią personalną. Dyrektorami dwóch uczelni jednocześnie byli wtedy malarz Johann Christoph Frisch (w latach 1809–1815) i rzeźbiarz Johann Gottfried Schadow (w latach 1816–1824). W 1823 roku nastąpiło rozdzielenie obydwu akademii, natomiast niedługo później zaczęto odnotowywać spadek liczby studentów Berliner Bauakademie – liczba słuchaczy z 99 w latach 1831–1832, skurczyła się do 43 w latach 1844–1845. W tamtym okresie funkcję dyrektora uczelni sprawował Christian Peter Wilhelm Beuth. Jego sposób zarządzania instytucją, oparty na 23-letnim doświadczenie na stanowisku dyrektora Akademii Handlowej, szybko spotkał się z dużą krytyką. Po rezygnacji Beutha ze stanowiska, rządy na uczelni przejął Adolf von Pommer Esche. Za jego kadencji odnotowywano po 1848 roku systematyczny wzrost liczby słuchaczy. W latach 1876–1877 liczba ta sięgnęła 1085 studentów, co jest najlepszym wynikiem w historii uczelni.
1 kwietnia 1879 roku doszło do połączenia Berlińskiej Akademii Budownictwa z Berlińskim Instytutem Przemysłu (niem. Gewerbeinstitut Berlin), w wyniku którego powstała Królewska Wyższa Szkoła Techniczna Charlottenburg (niem. Königlich Technische Hochschule Charlottenburg), przemianowana 9 kwietnia 1946 roku na Berliński Uniwersytet Techniczny (niem. Technische Universität Berlin).
Lokalizacja Pierwsze siedziby thumb|Thielsches Haus w 1887 roku Po tymczasowym zakwaterowaniu w budynku obok Hotelu Stadt Rom przy Unter den Linden, Akademia Budownictwa nabyła w 1800 roku od Generaldirektorium drugie i trzecie piętro w przebudowanym budynku mennicy na Werderscher Markt. W 1806 roku uczelnia przeniosła się do budynku Thielsches Haus, znajdującego się na rogu ulic Zimmerstraße i Charlottenstraße.
Budynek Schinkelsche Bauakademie thumb|Plan sytuacyjny, rzuty poziome kondygnacji i boczny przekrój budynku autorstwa Karla Friedricha Schinkla, pochodzący z publikacji Sammlungs Architektonischer Entwürfe 1819–1840 thumb|Budynek akademii w 1905 roku W latach 1832–1836 wybudowano na terenie między kościołem Friedrichswerder a odnogą Sprewy budynek zaprojektowany przez związanego z Akademią Budownictwa architekta Karla Friedricha Schinkla. Od jego nazwiska pochodzi nazwa budynku – Schinkelsche Bauakademie. Wzniesiony na planie kwadratu gmach posiadał cztery kondygnacjeHermann Parzinger: Schinkel neu denken. Vollendung der Mitte: Berlins Bauakademie sollte wiedererrichtet werden – als Architekturmuseum. In: Der Tagesspiegel, 11. Okt. 2016, S. 19.. Jego fasady były wykonane z czerwonych, nietynkowanych cegieł i ozdobione stworzonymi z terakoty reliefami, przedstawiającymi różne odniesienia do tematów związanych z budownictwem i architekturą. Po wybudowaniu budynek uchodził za bardzo nowoczesny i innowacyjny pod kątem zastosowanych rozwiązań technicznych. W 1837 roku po północnej stronie budynku utworzono pod kierownictwem Petera Josepha Lennégo trójkątny plac, który w 1869 roku został nazwany Schinkelplatz.
Berlińska Akademia Budownictwa zajmowała w budynku pierwsze i drugie piętro z wykorzystaniem ich na pomieszczenia dydaktyczne i biblioteczne. Piętra te akademia współdzieliła z Państwową Komisją Budowlaną (niem. Oberbaudeputation). Ponadto na drugim piętrze ulokowane były też mieszkania służbowe. Ostatnie piętro zajmowało archiwum z dokumentami, natomiast na parterze mieściło się do 1886 roku dwanaście sklepów, oferujących wysokiej jakości towary i usługi m.in. wyroby porcelanowe z królewskiej manufaktury i dzieła jubilerskie.
W latach 1844–1873 w budynku działało też muzeum Schinkelmuseum, poświęcone zmarłemu w 1841 roku Karlowi Friedrichowi Schinklowi. W 1884 roku gmach przestał być siedzibą uczelni technicznej – świeżo utworzona Królewska Wyższa Szkoła Techniczna Charlottenburg (późniejszy Berliński Uniwersytet Techniczny) została przeniesiona do nowego gmachu, wybudowanego w latach 1878–1884. Między 1885 a 1933 rokiem budynek był siedzibą Królewskiego Pruskiego Instytutu Pomiarowego (niem. Königlich Preußischen Messbild-Anstalt), z kolei w późniejszych latach jego pomieszczenia były wykorzystywane przez Uniwersytecki Instytut Meteorologiczny (niem. Meteorologisches Institut der Universität) i Niemiecką Wyższą Szkołę Nauk Politycznych (niem. Deutsche Hochschule für Politik).
Podczas II wojny światowej, w 1945 roku budynek Schinkelsche Bauakademie został znacznie zniszczony. Po zakończeniu konfliktu, w latach 1945–1948 uprzątnięto zrujnowane części budynku, a jego wnętrza prowizorycznie odgruzowano. 5 lutego 1949 roku Sowiecka Administracja Wojskowa w Niemczech przekazała Schinkelsche Bauakademie w zarząd powierniczy magistratowi Berlina. W 1951 roku władze Berlina zdecydowały o odbudowaniu gmachu i ulokowaniu w nim utworzonej 1 stycznia tego roku Akademii Budownictwa NRD (niem. Bauakademie der DDR). Plan odbudowy i restauracji budynku przygotował architekt Richard Paulick. 1 lipca 1952 roku magistrat przekazał działkę z budynkiem Akademii Budownictwa NRD, a niedługo później rozpoczęły się prace budowlane. 21 listopada 1953 roku na szczycie odbudowanego wówczas do stanu surowego budynku zawieszono wiechę. W 1954 roku magistrat nie przyznał kolejnych funduszy na realizację inwestycji, co spowodowało spowolnienie tempa prac budowlanych, zaś dwa lata później prace zostały ostatecznie wstrzymane.
W październiku 1958 roku Komitet Centralny SED, sprawującej władzę w NRD, ogłosił „konkurs pomysłów na socjalistyczne przekształcenie centrum miasta”, w którym zwyciężył projekt przewidujący zburzenie Schinkelsche Bauakademie i zbudowanie na jego miejscu nowej siedziby Ministerstwa Spraw Zagranicznych NRD. Plany rozbiórki budynku Akademii Budownictwa wywołały liczne protesty środowiska związanego z ochroną zabytków i opinii publicznej – zarówno w Niemczech Wschodnich, jak i Zachodnich. Na wschodzie zburzeniu budynku sprzeciwiali się niektórzy architekci wspierani przez Instytut Teorii i Historii Architektury Niemieckiej Akademii Budownictwa (niem. Institut für Theorie und Geschichte der Architektur in der Deutschen Bauakademie) oraz Instytut Historii Kultury Uniwersytetu Humboldtów (niem. Institut für Kulturgeschichte an der Humboldt-Universität), zaś na zachodzie liczne osobistości takie jak np. historyk sztuki Paul Ortwin Rave. 26 lutego 1960 roku zachodnioniemiecki architekt Max Taut napisał do prezesa Akademii Sztuk NRD (niem. Akademie der Künste der DDR) Ottona Nagla list, w którym stwierdził m.in., że „ten niezwykle interesujący i niezastąpiony z punktu widzenia historii architektury budynek musi zostać zachowany w swojej zewnętrznej formie, jako że jest starym dziełem Schinkla i zaskakująco stanowi odejście od neoklasycyzmu, a w swej wielkiej prostocie przewidział nasz obecny rozwój”.
Budynek Akademii Budownictwa ostatecznie został rozebrany w latach 1961–1962, a planowany nowy gmach MSZ NRD zbudowano w latach 1964–1967. Rozbiórkę budynku przeprowadzono na zasadzie „kawałek po kawałku”, odzyskując przy tym liczne elementy dekoracji rzeźbiarskiej fasad. Po zakończeniu prac rozbiórkowych elementy te trafiły do wielu magazynów i kolekcji, a około 300 z nich przekazano berlińskim muzeom podległym instytucji Staatliche Museen zu Berlin. Podczas rozbiórki odzyskano także znajdujący się z lewej strony Schinkelsche Bauakademie ozdobny portal wejściowy, który w latach 1969–1970 został umieszczony na fasadzie restauracji Schinkelklause, położonej w tylnej części pałacu Następców Tronu (niem. Kronprinzenpalais). Rozbiórka została dokładnie udokumentowana na serii zdjęć, wykonanych przez architekta i konserwatora zabytków Helmuta Maiera. Obecnie część tych zdjęć jest własnością Märkisches Museum, zaś pozostałe są przechowywane w placówkach Nationalgalerie.
Plany odbudowy Schinkelsche Bauakademie