thumb Komisariat Straży Granicznej „Szczuczyn” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-niemieckiej w latach 1928–1939.
Geneza Na wniosek Ministerstwa Skarbu, uchwałą z 10 marca 1920, powołano do życia Straż Celną. 1 czerwca 1921 w Szczuczynie stacjonowało dowództwo 2 batalionu celnego. Na przełomie lat 1921/1922 ochronę granicy państwowej w tym rejonie od pododdziałów 2 batalionu celnego przejęła Straż Celna. Na terenie przyszłego komisariatu SG „Szczuczyn” powstał komisariat Straży Celnej „Chojnowo”, który wraz ze swoimi placówkami granicznymi, wszedł w podporządkowanie Inspektoratu Straży Celnej „Grajewo”.
W drugiej połowie 1927 przystąpiono do gruntownej reorganizacji Straży Celnej. W praktyce skutkowało to rozwiązaniem tej formacji granicznej.
Formowanie i zmiany organizacyjne Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 Straż Graniczną. Rozkazem nr 1 z 12 marca 1928 w sprawach organizacji Mazowieckiego Inspektoratu Okręgowego Naczelny Inspektor Straży Celnej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Szczuczyn” do Inspektoratu Granicznego nr 1 „Stawiska” i określił jego strukturę organizacyjną. 2 kwietnia 1928 rozwiązywany komisariat Straży Celnej „Kumelsk” przekazał inwentarz, będący pod zarządem komisariatu, kierownikowi komisariatu „Szczuczyn”. Rozkazem nr 9 z 18 października 1929 w sprawie reorganizacji mazowieckiego Inspektoratu Okręgowego komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski określił numer i nową strukturę komisariatu. Rozkazem nr 4/31 zastępcy komendanta Straży Granicznej płk. Emila Czaplińskiego z 20 października 1931 zniesiono placówkę SG „Stawiski”. Rozkazem nr 4 z 17 grudnia 1934 w sprawach [...] zarządzeń organizacyjnych i zmian budżetowych, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski przeniósł placówkę I linii „Czarnowo” do Niedźwiadnej. Rozkaz komendanta Straży Granicznej płk. Jana Jura-Gorzechowskiego z 10 maja 1938 w sprawie terminologii w odniesieniu do władz i jednostek formacji, wydany w związku z rozkazami KSG z 25 i 29 kwietnia 1938, przemianował inspektoraty graniczne na obwody Straży Granicznej z dodaniem nazwy miejscowości, w której jednostka stacjonuje. Jednocześnie nakazał używanie w stosunku do kierowników komisariatów i placówek nowych terminów: „komendant komisariatu” i „dowódca placówki”. Komisariat wszedł w skład struktury Obwodu Straży Granicznej „Łomża”.
Służba graniczna W 1928 komisariat ochraniał odcinek granicy państwowej długości około 21 kilometrów. Prawa granica:słupa granicznego nr 150, dalej prawy skraj lasu Zacieczkowskiego, m. Benczkowo, m. Gutki (wył.) i dalej m. Guty-Starowieś. Lewa granica do słupa granicznego nr 131, dalej Truszki Zalesie, m. Kumelsk (wył.), szosą z Grabowa do Kumelska (wył.). Po reorganizacji komisariat ochraniał odcinek granicy państwowej długości około 21,5 kilometra.
Sąsiednie komisariaty komisariat Straży Granicznej „Grajewo” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Kolno” – 1928 i 1929
Komenda komisariatu Kierownicy/komendanci komisariatuStopieńImię i nazwiskoOkres pełnienia służbyKolejne stanowiskopodkomisarzAntoni Wąż Amorozowicz IX 1828 –komisarzIgnacy Buśbył 1 I 1933 –podkomisarzLeonard Froelich był XII 1936 – 20 VII 1939kwatermistrz Obwodu „Brasław”aspirantJan Zachwiej29 III 1939 - Zastępcy komendanta komisariatuprzodownik podchorążyIdzi Jędrszczyk1 V 1939 –
Struktura organizacyjna Organizacja komisariatu w marcu 1928: komenda – Szczuczyn placówka Straży Granicznej I linii „Rakowo” placówka Straży Granicznej I linii „Czarnowo” placówka Straży Granicznej I linii „Milewo” placówka Straży Granicznej II linii „Szczuczyn”
Organizacja komisariatu w październiku 1929: 4/1 komenda – Szczuczyn placówka Straży Granicznej I linii „Rakowo” placówka Straży Granicznej I linii „Czarnowo” placówka Straży Granicznej I linii „Milewo” placówka Straży Granicznej II linii „Szczuczyn” placówka Straży Granicznej II linii „Stawiski” → Zniesiona w 1931 thumb Organizacja komisariatu w 1933 i 1934: komenda – Szczuczyn placówka Straży Granicznej I linii „Rakowo” placówka Straży Granicznej I linii „Czarnowo” → w 1934 przeniesiona do Niedźwiadnej placówka Straży Granicznej I linii „Milewo” placówka Straży Granicznej II linii „Szczuczyn”
Organizacja komisariatu w 1937: komenda – Szczuczyn placówka Straży Granicznej I linii „Rakowo” placówka Straży Granicznej I linii „Niedźwiadna” placówka Straży Granicznej I linii „Milewo” placówka Straży Granicznej I linii „Brzozowo” (??) placówka Straży Granicznej II linii „Szczuczyn” posterunek Straży Granicznej „Jedwabne”
Organizacja komisariatu w 1939 (wg Polaka): komenda – Szczuczyn placówka Straży Granicznej I linii „Rakowo” placówka Straży Granicznej I linii „Niedźwiadna” placówka Straży Granicznej I linii „Milewo” placówka Straży Granicznej II linii „Szczuczyn”
Organizacja komisariatu w 1939 (wg Sobczaka): komenda – Szczuczyn placówka Straży Granicznej I linii „Rakowo” placówka Straży Granicznej I linii „Czarnowo” placówka Straży Granicznej I linii „Milewo” placówka Straży Granicznej II linii „Szczuczyn” placówka Straży Granicznej II linii „Stawiski”
Przypisy
Bibliografia
(sygn.188/439.) (sygn.188/501.) (sygn.188/445.)
(sygn.188/3 i 188/13.)
Kategoria:Komisariaty Straży Granicznej (1928–1939) Kategoria:Formacje graniczne w Szczuczynie Kategoria:Komisariaty Straży Granicznej (1928–1939) rozmieszczone na granicy polsko-niemieckiej Kategoria:Komisariaty Inspektoratu Granicznego nr 1 „Łomża”