thumb Komisariat Straży Granicznej „Krotoszyny” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-niemieckiej w latach 1928–1939.

Geneza

Na wniosek Ministerstwa Skarbu, uchwałą z 10 marca 1920 roku, powołano do życia Straż Celną. Od połowy 1921 roku jednostki Straży Celnej rozpoczęły przejmowanie odcinków granicy od pododdziałów Batalionów Celnych. Proces tworzenia Straży Celnej trwał do końca 1922 roku. Komisariat Straży Celnej „Jamielnik”, wraz ze swoimi placówkami granicznymi, wszedł w podporządkowanie Inspektoratu Straży Celnej „Działdowo”.

W drugiej połowie 1927 roku przystąpiono do gruntownej reorganizacji Straży Celnej. W praktyce skutkowało to rozwiązaniem tej formacji granicznej. Rozkazem nr 1 z 12 marca 1928 roku w sprawach organizacji Mazowieckiego Inspektoratu Okręgowego Straży Granicznej Naczelny Inspektor Straży Celnej gen. bryg. Stefan Pasławski powołał komisariat Straży Granicznej „Krotoszyn”, który przejął ochronę granicy od rozwiązywanego komisariatu Straży Celnej. Na podstawie rozkazu Mazowieckiego Inspektora Okręgowego nr 4 z 27 kwietnia 1928 komisariat „Jamielnik”został zlikwidowany, a jego obszar włączony do komisariatu „Lipinki”. Tum samym rozkazem komisariat „Lipinki” przeniesiony został do miejscowości Krotoszyny.

Formowanie i zmiany organizacyjne Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną.

Rozkazem nr 1 z 12 marca 1928 roku w sprawach organizacji Mazowieckiego Inspektoratu Okręgowego Naczelny Inspektor Straży Celnej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Krotoszyny” do Inspektoratu Granicznego nr 3 „Brodnica” i określił jego strukturę organizacyjną. Rozkazem nr 9 z 18 października 1929 roku w sprawie reorganizacji Mazowieckiego Inspektoratu Okręgowego komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski określił numer i nową strukturę komisariatu. Rozkaz komendanta Straży Granicznej płk. Jana Jura-Gorzechowskiego z 10 maja 1938 roku w sprawie terminologii w odniesieniu do władz i jednostek formacji, wydany w związku z rozkazami KSG z 25 i 29 kwietnia 1938 roku, przemianował inspektoraty graniczne na obwody Straży Granicznej z dodaniem nazwy miejscowości, w której jednostka stacjonuje. Jednocześnie nakazał używanie w stosunku do kierowników komisariatów i placówek nowych terminów: „komendant komisariatu” i „dowódca placówki”. Komisariat wszedł w skład struktury Obwodu Straży Granicznej „Brodnica”. Rozkazem nr 5 z 3 marca 1939 roku w sprawie zmian organizacyjnych [...], komendant Straży Granicznej gen. bryg. Walerian Czuma wydzielił z komisariatu „Łasin” placówkę I linii „Lipinki” i przydzielił do komisariatu „Krotoszyny”.

Służba graniczna Siedziba komisariatu mieściła się w budynku skarbowym. W 1936 roku komisariat ochraniał granicę państwową na długości 32 kilometrów 500 metrów. Komisariat w swojej strukturze posiadał posterunek SG „Jabłonowo”.

Sąsiednie komisariaty: komisariat Straży Granicznej „Lubawa” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Łasin” − 1928

Funkcjonariusze komisariatu

Kierownicy/komendanci komisariatustopieńimię i nazwiskookres pełnienia służbykolejne stanowiskopodkomisarzMieczysław Witoszek – 18 VIII 1936kierownik komisariatu LubawaaspirantMaksymilian Pomaski18 VIII 1936 -27 VI 1937przeniesiony w stan nieczynnypodkomisarz Mieczysław Witoszekw kwietniu i maju 1937 podpisywał dokumentu k. Krotoszyny pełniąc jednocześnie funkcje kierownika komisariatu Lubawapodkomisarz A Konarzewski w czerwcu 1937podpisywał dokumenty k. Krotoszyny pełniąc jednocześnie funkcje kierownika komisariatu ŁasinkomisarzStanisław Kozakiewicz18 VIII 1937 -21 IV 1939stan nieczynnyaspirantFerdynand Tłoka21 IV 1939 –Zastępcy komendanta komisariatuprzodownikAndrzej Kamiński– 30 IV 1939starszy strażnik podchorążyIgnacy Pisuliński1 V 1939 –

Obsada komisariatu w 1936: kierownik komisariatu – pkom. Mieczysław Witoszek kierownik placówki „Radomno” – przod. Szymon Kwiatkowski kierownik placówki „Jamielnik” – przod. Zygmunt Wenzel kierownik placówki „Szwarcenowo”– przod. Marceli Janicki kierownik placówki „Fitowo” – przod. Jakub Zieliński kierownik placówki „Krotoszyny”– st. str. Władysław Haraziński kierownik posterunku „Jabłonowo” – st. str. Zygmunt Iżyk

Struktura organizacyjna Organizacja komisariatu w marcu 1928: komenda − Krotoszyny placówka Straży Granicznej I linii „Radomno”Pustki placówka Straży Granicznej I linii „Jamielnik” placówka Straży Granicznej I linii „Szwarcenowo” placówka Straży Granicznej I linii „Fitowo” placówka Straży Granicznej II linii „Krotoszyny” thumb Organizacja komisariatu w październiku 1929: 3/3 komenda − Krotoszyny placówka Straży Granicznej I linii „Radomno” Tabory placówka Straży Granicznej I linii „Jamielnik” placówka Straży Granicznej I linii „Szwarcenowo” placówka Straży Granicznej I linii „Fitowo” (w źródle – Witowo) placówka Straży Granicznej I linii „Sumin” placówka Straży Granicznej II linii „Krotoszyny” placówka Straży Granicznej II linii „Brodnica”

Organizacja komisariatu w 1933 i 1934: komenda − Krotoszyny placówka Straży Granicznej I linii „Wiśniewo” placówka Straży Granicznej I linii „Radomno” placówka Straży Granicznej I linii „Jamielnik” placówka Straży Granicznej I linii „Szwarcenowo” placówka Straży Granicznej II linii „Krotoszyny” posterunek Straży Granicznej Jabłonowo → zlikwidowany 22 marca 1937

Organizacja komisariatu w 1939: komenda − Krotoszyny placówka Straży Granicznej I linii „Radomno” Tabory placówka Straży Granicznej I linii „Jamielnik” placówka Straży Granicznej I linii „Szwarcenowo” placówka Straży Granicznej I linii „Fitowo” placówka Straży Granicznej II linii „Krotoszyny” placówka Straży Granicznej II linii „Brodnica”

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

(sygn.188/1.) (sygn.188/3 i 188/13.) (sygn.187/30 do 187/41.)

Kategoria:Komisariaty Straży Granicznej (1928–1939) Kategoria:Formacje graniczne w Krotoszynach Kategoria:Komisariaty Straży Granicznej (1928–1939) rozmieszczone na granicy polsko-niemieckiej Kategoria:Komisariaty Inspektoratu Granicznego nr 3 „Brodnica”