Brama św. Heleny (, ), znana też jako Porta dei Mortari – główna brama Santa Margherita Lines, wiodąca do Bormla (Cospicua) na Malcie. Została zbudowana w stylu barokowym w roku 1736, według projektu Charlesa François de Mondion, w czasie rządów Wielkiego Mistrza António Manoela de Vilheny.
Historia Budowa Santa Margherita Lines rozpoczęła się w roku 1638, lecz prace zostały wstrzymane w roku 1645, i wznowiono je dopiero w roku 1715. Brama św. Heleny została zbudowana w roku 1736 według projektu francuskiego architekta Charlesa François de Mondion. Brama znajduje się w centrum St. Helen Curtain, muru obronnego między Bastionem św. Heleny i Bastionem św. Jana Jałmużnika, i służy jako główna brama do miasta Bormla.
thumb|left|Brama widziana od tyłu Brama posiadała pierwotnie most zwodzony à la Vauban, lecz na początku XIX wieku został on zastąpiony mechanizmem „łańcuch i wielokrążek”. Brama posiadała też kazamaty z dwoma pomieszczeniami dla wartowników strzegących bramy. W roku 1947, z polecenia ówczesnego ministra odbudowy Dom Mintoffa, pokoje dla straży zostały zburzone, aby zrobić miejsce dla dwóch nowych przejazdów, w związku z intensyfikacją ruchu pojazdów. Brama była oryginalnie ochraniana przez trójkątną lunetę oraz kleszcze, lecz te zostały zburzone w XIX wieku, aby zrobić miejsce dla nowej drogi.
thumb|left|Brama w nocnej iluminacji Brama była odnawiana w roku 1999 oraz 2004. Dokonano wtedy pewnych prac archeologicznych, odkrywając m.in. przyczółek mostu zwodzonego. Teren wokół bramy został później wybrukowany oraz zainstalowano oświetlenie.
Brama została wpisana na „Antiquities List of 1925”. Jest teraz uznana jako zabytek narodowy 1. klasy, jest również ujęta w National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands.
Architektura bramy Brama św. Heleny posiada barokowy portal, jest uznawana za jedno z najładniejszych XVIII-wiecznych przejść zbudowanych przez Rycerzy Joannitów. Główna fasada portalu zbudowana jest z, naprzemiennie, gładkich i boniowanych segmentów kamiennych, posiada ozdobny zwornik oraz dwie półkolumny podtrzymujące gzyms. Nad każdą z kolumn stoi rzeźbiony z marmuru moździerz, co dało bramie jej drugą nazwę Porta dei Mortari (mortar – moździerz). Centralnie pomiędzy moździerzami znajduje się fronton, zawierający dwie marmurowe tarcze herbowe, rozdzielone mieczem. Oryginalnie przedstawiały one herby Zakonu św. Jana oraz Wielkiego Mistrza António Manoela de Vilheny, lecz ich powierzchnie zostały zniszczone w roku 1798, podczas francuskiej okupacji Malty.
Łukowe wejście jest zwieńczone marmurową tablicą, zawierającą łacińską inskrypcję, dotyczącą budowy Santa Margherita Lines:
Architektonicznie, brama jest podobna do Bramy Głównej Fortu Manoel, zaprojektowanej przez Mondiona w roku 1726. Jest jedną z dwóch tylko bram na Malcie, które posiadają przedstawienia elementów artyleryjskich w naturalnej wielkości; drugą bramą jest Porte des Bombes, zbudowana w roku 1721.
W środku barokowej bramy znajduje się kopia obrazu Mattia Preti. 4 grudnia 2000 roku oryginalny obraz został zabrany przez Restoration Unit w celu odnowienia. Architektem odpowiedzialnym za projekt odnowienia bramy i jej sąsiedztwa był Herman Bonnici.
Przypisy
św. Heleny Kategoria:Architektura barokowa na Malcie Kategoria:Bormla