thumb|Posterunek Straży Granicznej koło Krościenka Komisariat Straży Granicznej „Krościenko” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-czechosłowackiej w latach 1928–1939.

Geneza Na wniosek Ministerstwa Skarbu, uchwałą z 10 marca 1920 roku, powołano do życia Straż Celną. Proces tworzenia Straży Celnej trwał do końca 1922 roku. Komisariat Straży Celnej „Niedzica”, wraz ze swoimi placówkami granicznymi, wszedł w podporządkowanie Inspektoratu Granicznego Straży Celnej „Sącz”.

W drugiej połowie 1927 roku przystąpiono do gruntownej reorganizacji Straży Celnej. W praktyce skutkowało to rozwiązaniem tej formacji granicznej. Rozkazem nr 5 z 16 maja 1928 roku w sprawie organizacji Małopolskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski powołał komisariat Straży Granicznej „Krościenko”, który przejął ochronę granicy od rozwiązywanego komisariatu Straży Celnej.

Formowanie i zmiany organizacyjne Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną. Rozkazem nr 5 z 16 maja 1928 roku w sprawie organizacji Małopolskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Krościenko” do Inspektoratu Granicznego nr 18 „Nowy Targ” i określił jego strukturę organizacyjną. Już 8 września 1828 dowódca Straży Granicznej rozkazem nr 6 w sprawie organizacji Małopolskiego Inspektoratu Okręgowego podpisanym w zastępstwie przez mjr. Wacława Szpilczyńskiego zmieniał organizację komisariatu i ustalał jego granice. Rozkazem nr 7 z 25 września 1929 roku w sprawie reorganizacji i zmian dyslokacji Małopolskiego Inspektoratu Okręgowego komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski określił numer i nową strukturę komisariatu. Rozkazem nr 1 z 27 marca 1936 roku w sprawach [...] zmian w niektórych inspektoratach okręgowych, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski przemianował posterunek SG Sromowce Wyżne na placówkę Straży Granicznej I linii. Rozkazem nr 3 z 27 lipca 1936 roku w sprawach reorganizacji placówek i zmian przydziałów, komendant Straży Granicznej płk Jan Gorzechowski zniósł posterunek SG „Łęcko”. Rozkazem nr 3 z 31 grudnia 1938 roku w sprawach reorganizacji jednostek na terenach Śląskiego, Zachodniomałopolskiego i Wschodniomałopolskiego okręgów Straży Granicznej, a także utworzenia nowych komisariatów i placówek, komendant Straży Granicznej płk Jan Gorzechowski, działając na podstawie upoważnienia Ministra Skarbu z 14 października 1938 roku, przydzielił placówki: Niedzica” i „Kacwin” do komisariatu „Łapsze Niżne”, przeniósł placówkę I linii „Szczawnica” do Leśnicy.

Służba graniczna Sąsiednie komisariaty: komisariat Straży Granicznej „Zakopane” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Muszyna” − 1928 komisariat Straży Granicznej „Zakopane” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Piwniczna” − 1935

Funkcjonariusze komisariatu Kierownicy/komendanci komisariatustopieńimię i nazwiskookres pełnienia służbykolejne stanowiskopodkomisarzRoman Bogdanowicz 1928 – 1929nadkomisarzPaweł Herburt 1929 – 1930w stan spoczynkupodkomisarzTadeusz Kuryłowicz2 III 1939 -Zastępcy komendanta komisariatustarszy strażnikAdam Faron1 V 1939 –

Struktura organizacyjna thumb|Szkic Obwodu SG „Nowy Targ” Organizacja komisariatu w kwietniu 1928: komenda − Krościenko nad Dunajcem placówka Straży Granicznej I linii „Kacwin” placówka Straży Granicznej I linii „Czorsztyn” placówka Straży Granicznej I linii „Jaworki” placówka Straży Granicznej II linii „Krościenko”

Organizacja komisariatu we wrześniu 1928: placówka Straży Granicznej I linii „Kacwin” placówka Straży Granicznej I linii „Niedzica” placówka Straży Granicznej I linii „Szczawnica” placówka Straży Granicznej II linii „Krościenko”

Organizacja komisariatu we wrześniu 1929, w 1931, w 1935 : 4/18 komenda − Krościenko (58,5 km) placówka Straży Granicznej I linii „Kacwin” → w 1938 do komisariatu „Łapsze Niżne” placówka Straży Granicznej I linii „Niedzica” → w 1938 do komisariatu „Łapsze Niżne” placówka Straży Granicznej I linii „Sromowce Niżne” placówka Straży Granicznej I linii „Szczawnica” → w 1938 przeniesiona do Leśnicy placówka Straży Granicznej I linii „Jaworki” placówka Straży Granicznej II linii „Krościenko”

Organizacja komisariatu w grudniu 1938: komenda − Krościenko placówka Straży Granicznej I linii „Sromowce Niżne” placówka Straży Granicznej I linii „Leśnica” placówka Straży Granicznej I linii „Jaworki” placówka Straży Granicznej II linii „Krościenko”

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

(sygn.188/3 i 188/13.)

Kategoria:Historia Krościenka nad Dunajcem Kategoria:Komisariaty Straży Granicznej (1928–1939) rozmieszczone na granicy polsko-czechosłowackiej Kategoria:Komisariaty Inspektoratu Granicznego nr 18 „Nowy Targ” Kategoria:Wojsko w Krościenku nad Dunajcem