thumb|Wizyta wojewody Stefana Kirtiklisa w Straży Granicznej w Gdyni thumb|Posterunek graniczny w Kolibkach thumb|Posterunek graniczny w Kolibkach thumb Komisariat Straży Granicznej „Gdynia” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy państwowej w latach 1928–1939.

Formowanie i zmiany organizacyjne W drugiej połowie 1927 przystąpiono do gruntownej reorganizacji Straży Celnej. W praktyce skutkowało to rozwiązaniem tej formacji granicznej. Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną. Rozkazem nr 2 z 19 kwietnia 1928 roku w sprawach organizacji Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Gdynia” do Inspektoratu Granicznego nr 5 „Gdynia” i określił jego strukturę organizacyjną. Już 29 kwietnia 1929 komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski rozkazem nr 1 w sprawie zmian w organizacji Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego zmieniał częściowo organizację komisariatu. Komisariat miał strzec odcinka ówczesnych placówek w Orłowie i Oksywiu, a zamiast placówek nakazał utworzyć wartownie. Rozkazem nr 12 z 10 stycznia 1930 roku w sprawie reorganizacji Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski ustalił nową organizację komisariatu.

W 1934 roku gdyńskiemu komisariatowi powierzono odcinek granicy morskiej od styku granicy polsko-gdańskiej do ujścia Redy. W styczniu tego roku ustalono jego nową organizację i etat. Kierownik komisariatu do dyspozycji miał dwóch oficerów młodszych oraz 106 szeregowych. Komisariatowi podlegała placówka portowa Gdynia i trzy placówki pierwszej linii: „Mechelinki”, „Obłuże” i „Orłowo”. Istniejące dotąd placówki pierwszej linii „Gdynia” i „Oksywie” zostały zniesione. Placówka portowa organizacyjnie odpowiadała placówce II linii. Zasięgiem obejmowała port handlowy i wojenny, strefę wolnocłową oraz kontrolę nad ruchem kolejowym. Komisariat wyposażony został w łódź motorową, dwa motocykle oraz psa służbowego.

Rozkazem nr 3 z 23 czerwca 1934 roku w sprawach [...] tworzenia i zniesienia posterunków informacyjnych, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski wyłączył placówkę I linii „Wielki Kack” z komisariatu Straży Granicznej „Kartuzy” i włączył w skład komisariatu Straży Granicznej „Gdynia”. Rozkazem nr 4 z 17 grudnia 1934 roku w sprawach [...] zarządzeń organizacyjnych i zmian budżetowych, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski przeniósł placówkę I linii „Obłuże” do Podgórza. Rozkazem nr 3 z 31 grudnia 1938 roku w sprawach reorganizacji jednostek na terenach Śląskiego, Zachodniomałopolskiego i Wschodniomałopolskiego okręgów Straży Granicznej, a także utworzenia nowych komisariatów i placówek, komendant Straży Granicznej płk Jan Gorzechowski wydzielił z komisariatu „Gdynia” placówkę II linii „Gdynia” i przydzielił ją do Komendy Odwodu „Gdynia” jako placówkę „Gdynia Port”, przemianował placówkę I linii „Gdynia I” na placówkę II linii „Gdynia Miasto” i przydzielił ją do Komendy Obwodu „Gdynia”. Odcinek placówki „Gdynia I” podzielono pomiędzy placówkę „Orłowo“ i „Gdynia III”. Placówki Gdynia III, IV i V otrzymały numery I, II i III. Rozkazem nr 12 z 14 lipca 1939 roku w sprawie reorganizacji placówek II linii i posterunków wywiadowczych oraz obsady personalnej, komendant Straży Granicznej gen. bryg. Walerian Czuma przemianował posterunek „Chylonia” na placówkę II linii. Rozkazem nr 13 z 31 lipca 1939 roku w sprawach [...] przeniesienia siedzib i zmiany przydziałów jednostek organizacyjnych, komendant Straży Granicznej gen. bryg. Walerian Czuma wydzielił komisariat „Wejherowo” z Odwodu SG „Kościerzyna” i przydzielił go do Odwodu SG „Gdynia”.

Służba graniczna Kierownik Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego Straży Granicznej mjr Józef Zończyk w rozkazie organizacyjnym nr 2 z 8 czerwca 1928 roku udokładnił linie rozgraniczenia inspektoratu. Granica południowa: granica WM Gdańska (podkomisariat Hel - od m. Chałupy); granica północna: m. Nowe Obłuże (wył.).

Sąsiednie komisariaty komisariat Straży Granicznej „Gniew” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Puck” − 1928

Funkcjonariusze komisariatu Kierownicy/komendanci komisariatustopieńimię i nazwiskookres pełnienia służbykolejne stanowiskoaspirant Jerzy Gostyński1928 – 1929do IG OpalenicakomisarzEmil Rogalski1930 – 1936adiutant Wielkopolskiego IO SGkomisarzJan Dzięciołowski1938 - Zastępcy komendanta komisariatustarszy strażnikStanisław Wijas1 V 1939 –

Struktura organizacyjna Organizacja komisariatu w maju 1928: komenda − Gdynia podkomisariat Straży Granicznej „Hel” placówka Straży Granicznej I linii „Orłowo” placówka Straży Granicznej I linii „Gdynia” placówka Straży Granicznej I linii „Oksywie” placówka Straży Granicznej I linii „Hel” placówka Straży Granicznej I linii „Jastarnia” placówka Straży Granicznej II linii „Gdynia”

Organizacja komisariatu w styczniu 1930: komenda − Gdynia placówka Straży Granicznej I linii „Orłowo” placówka Straży Granicznej I linii „Gdynia” placówka Straży Granicznej I linii „Oksywie” placówka Straży Granicznej I linii „Mechelinki” placówka Straży Granicznej II linii „Gdynia”

Organizacja komisariatu w 1936: komenda − Gdynia placówka Straży Granicznej II linii Gdynia (II) placówka Straży Granicznej I linii Wielki Kack placówka Straży Granicznej I linii Orłowo placówka Straży Granicznej I linii Gdynia (I) placówka Straży Granicznej I linii Gdynia (III) placówka Straży Granicznej I linii Gdynia (IV) placówka Straży Granicznej I linii Gdynia (V) placówka Straży Granicznej I linii Pogórze placówka Straży Granicznej I linii Mechelinki posterunek SG Chylonia

Przypisy

Bibliografia

(sygn.187/30 do 187/41.)

Gdynia Kategoria:Formacje Straży Granicznej (1928–1939) w Gdyni Kategoria:Komisariaty Inspektoratu Granicznego nr 5 „Gdynia”