Jan Domagalski (ur. 22 czerwca 1871 w Krotoszynie, zm. 22 maja 1958 tamżezduny.wordpress.com 2015-05-31) – uczestnik I wojny światowej w stopniu bosman, podnaczelnik Straży Ludowej (obywatelskiej)Krotoszyn w Powstaniu Wielkopolskim 1918/1919, Odczyt w pierwszą rocznicę Powstania (rozszerzony), wyd. drukarnia St. Rowińskiego Ostrów Wlkp. 1920; w czasie powstania wielkopolskiego w Krotoszynie. Patriota i działacz społeczny. Był budowniczym i twórcą tzw. małej architektury krotoszyńskiej oraz zastępcą w kole krotoszyńskim Związku Weteranów Powstań Narodowych (ZWPN).
Rodzina Pochodził z rodziny Laurentego Domagalskiego herbu Bończa i Marianny z Klimków (pochodzących z Kobierna). Rodzina miała patriotyczne korzenie.
Wśród przodków i krewnych Jana Domagalskiego, znajdują się: ppor. Jan Domagalski (1799–1854) – lekarz wojskowy 1 Dywizji Piechoty KK, uczestnik powstania listopadowego, ppor. Wawrzyniec Domagalski herbu Bończa (1801–1868), oficer 1 DP i również uczestnik powstania listopadowego, czy ppor. Lucjan Domagalski (1910–1983), oficer II Korpusu gen. Władysława Andersa, uczestnik bitwy pod Monte Cassino.
Syn Jana Domagalskiego – plut. Wenancjusz Domagalski, brał udział w II wojnie światowej, walcząc między innymi w 1939 roku w Bitwie nad BzurąW. Domagalski, Wenancjusz Domagalski, wyd. Odolanów 2009 (Praca zbiorowa, Śladami ludzkich łez. Doświadczenia świadka historii).
Żoną Jan Domagalskiego była Józefa z Cierniewskich (ślub w 1895 roku)Ł. Cichy, O tym jak budowniczy został powstańcem, Ale Historia, Życie Krotoszyna nr 4 z 26.01.2016 r.. Miał sześcioro dzieci: Wacława, Stanisławę (wyszła za Franciszka Lasockiego ze Strzelna), Czesława, Helenę (została zakonnicą o imieniu Chrystiana), Wenancjusza i Irenę. Irena Domagalska wyszła za Feliksa Nawrockiegozduny.wordpress.com 2015-06-22 – brata stryjecznego Władysława Nawrockiegozduny.wordpress.com 2015-04-18.
Udział w I wojnie światowej W 1890 roku został przymusowo wcielony do Marynarki Wojennej Armii Pruskiej. Służbę zakończył w 1892 roku w stopniu mat. Posiadł wtedy duże doświadczenie wojskowe w służbie na okrętach wojennych. Był specjalistą, który nadzorował pracę techników wojskowych w maszynowniach okrętowych.
W czasie I wojny światowej Jan Domagalski służył w Marynarce Wojennej Cesarstwa Niemieckiego (Kriegsmarine Cesarstwa Niemieckiego). W 1916 roku został bosmanem. W latach 1914–1918 walczył na Morzu Północnym oraz w basenie Morza Śródziemnego.
Podnaczelnik w powstaniu wielkopolskim W czasie powstania wielkopolskiego 1918–1919 Domagalski został wyznaczony podnaczelnikiem w sztabie komendanta Straży Ludowej dr. Władysława Bolewskiego. Sztab mieścił się w Hotelu Bazar w Krotoszynie. Brał udział w wyzwoleniu Krotoszyna i Zdun oraz w organizowaniu sztabu i zapór inżynieryjnych w rejonie Borownicy, Chachalnii, Rudy, a następnie w rejonie Perzyc.
Domagalski wspierał organizację szpitala polowego (SN Krotoszyn i szkoła w Perzycach), punktów medycznych oraz kuchni polowej w budynku Seminarium Nauczycielskiego w Krotoszynie.
Brał udział w bitwie pod Borownicą. Pomagał organizować małe elementy fortyfikacyjne jak: zasieki, rowy strzeleckie, stanowiska strzeleckie w rejonie BorownicyŁ. Cichy, Jan Domagalski, Życie Krotoszyna, nr 4/69, 2016-01-26, wyd. Polska Press Grupa. W czasie powstania wielkopolskiego Domagalski współpracował z późniejszym kapitanem i kawalerem Virtuti Militari Władysławem Nawrockimzduny.wordpress.com 2015-04-22.
Działalność patriotyczna i społeczna Po 1919 roku, oprócz pracy w zawodzie technika budowlanego, Domagalski pracował także na kolei. W latach 20. XX wieku był nadzorującym tzw. małą architekturę krotoszyńską. W tym czasie wybudował w Krotoszynie kilka kamienic na ulicach: Koźmińskiej, Farnej, Powstańców wielkopolskich, czy w rejonie Małego Rynku.
W 1927 roku Jan Domagalski rozpoczął działalność w krotoszyńskim Związku Weteranów Powstań Narodowych (ZWPN), gdzie w latach 1933–1939 był zastępcą w Zarządzie tego kołaŁ.Cichy, Rodzina o patriotycznych korzeniach, wyd. VMeritum 2015. Siedzibą ZWPN był hotel „Pod Białym Orłem” w Krotoszynie.
W latach 1937–1939 trudna sytuacja rodziny, zmusiła Jana Domagalskiego do sprzedaży swoich dwóch kamienic na tzw. paście. Znaczną część własnych środków, w obliczu zbliżającej się wojny, przekazał w 1939 roku na Fundusz Obrony Narodowej (FON). W czasie okupacji, wspierał swoje dzieci oraz Krotoszynian.
Po II wojnie światowej już jako emeryt działał w tajnych organizacjach kościelnych. Nigdy nie pogodził się z wprowadzeniem systemu stalinowskiego w Polsce. Zmarł w Krotoszynie 22 maja 1958 roku.
Przypisy
Bibliografia Kosiński Dionizy, Marciniak R, Krotoszyn – Historia, Tom II, wyd. Krotoszyn-Poznań 1996; Nawrocki A.,Krotoszyńskie echa, Muzeum Regionalne im. H. Ławniczaka w Krotoszynie, Krotoszyn 1976, sygn. 863; Sadkowski J., (W. Bolewski), Krotoszyn w powstaniu 1918/1919 roku, Ostrów 1936; Władysław Wawrzyniak, Zarys historii powstania w południowej części Księstwa Poznańskiego, „Wolność” 4, 5, 7/1922 Poznań.
Kategoria:Ludzie urodzeni w Krotoszynie Kategoria:Ludzie związani ze Zdunami Kategoria:Polacy – żołnierze Kaiserliche Marine w I wojnie światowej Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Członkowie organizacji społecznych w II Rzeczypospolitej Kategoria:Działacze społeczni II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1871 Kategoria:Zmarli w 1958