Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, obecnie prawosławna cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej – dawny zabytkowy rzymskokatolicki kościół w Monasterzyskach, mieście na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedzibie rejonu monasterzyskiego. Najokazalsza ze świątyń miasta, cerkiew parafialna Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego do grudnia 2018, obecnie Kościoła Prawosławnego Ukrainy.
Historia mały|lewo|Figura św. Anny Murowany kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny wybudowano w połowie XVIII wieku w miejscu wcześniejszego drewnianego. Fundatorem kościoła był dziedzic miasta Józef Potocki, kasztelan lwowski (lub Bazyli Potocki).
Konsekrowany 29 września 1751 przez biskupa sufragana krakowskiego Michała KunickiegoZbigniew Hornung, Na marginesie ostatnich badań nad rzeźba lwowską XVIII wieku, s. 137. [dostęp 2017-01-31].
Struktura ołtarza głównego w kościele powstała przed 1754 r.Piotr Krasny, Jakub Sito: „Pan Piotr Polejowski snycyrz lwowski” i jego dzieła w kościele Franciszkanów w Przemyślu. [W:] Sztuka Kresów Wschodnich: materiały sesji naukowej. T. V. Kraków, 2003, s. 178. [dostęp 2016-12-28]
W 1761 r. z funduszu pozostawionego przez ks. Franciszka Kielarskiego zapłacono za pracę przy ołtarzach Janowi Jerzemu (Johannowi Georgowi) Pinzlowi i za obrazy Antoniemu Sztylowi.
Układ przestrzenny budowli wywodzi się z architektury Francesco BorrominiegoJan K. Ostrowski, Kościół parafialny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii w Monasterzyskach, t.4, s. 91..
Zbigniew Hornung uważał, że autorem figur w ołtarzu głównym był Antoni Osiński. Jan K. Ostrowski uważa natomiast, że figury w ołtarzu głównym w kościele nie mają nic wspólnego z udokumentowanymi źródłowo dziełami Antoniego Osińskiego w kościołach w Zbarażu i Leżajsku.
Zdaniem Piotra Krasnego i Jakuba Sity architekt Bernard Meretyn był autorem projektu ołtarza głównego w kościele, oraz ten projekt mógł być źródłem inspiracji dla ołtarza głównego w kościele Franciszkanów w PrzemyśluPiotr Krasny, Jakub Sito: "Pan Piotr Polejowski snycyrz lwowski" i jego dzieła w kościele Franciszkanów w Przemyślu. W: Sztuka Kresów Wschodnich: materiały sesji naukowej. 2003, nr 5, s. 178 [dostęp 2016-12-15].
Przed dewastacją sowiecką w kościele znajdowały się trzy ołtarze: główny (Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny), św. Rozalii (na zamknięciu zach. nawy bocznej) oraz Matki Boski Bolesnej (na zamknięciu wsch. nawy bocznej)Jan K. Ostrowski, Kościół parafialny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii w Monasterzyskach, t. 4, s. 88–89..
Przez pewien czas w ścianie kościoła była tablica pamiątkowa ku czci Zygmunta KrasińskiegoLeon Odyniec: Chorągiew buczacka Drużyn Bartoszowych. Warszawa : wyd. z zasiłku Państwowego Instytutu Kultury Wsi, Druk. Oświatowa, 1939, s. 47..
Obiekt został zamknięty przez władzę sowiecką 30 listopada 1945 i zamieniony na magazynJan K. Ostrowski, Kościół parafialny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii w Monasterzyskach, t. 4, s. 86.
Mimo próśb rzymskich katolików obiekt został przekazany prawosławnym.
Przypisy
Bibliografia Zbigniew Hornung. Na marginesie ostatnich badań nad rzeźba lwowską XVIII wieku. „Buletyn Historii Sztuki”. VII, s. 131—149, 1939. [dostęp 2017-01-31] Jan K. Ostrowski: Kościół parafialny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii w Monasterzyskach. [W:] Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej. Cz. I : Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego. T. 4. Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury, Drukarnia narodowa, 1996, 211 s., 402 il., ss. 84–94. . Zbigniew Żyromski. Jubileusz pobytu Matki Boskiej Bolesnej z Monasterzysk w Bogdanowicach. „Głos Buczaczan”. 4 (47), Wrocław, 2003, s. 5–8.
Linki zewnętrzne
Sanktuarium Kresowianki.
Kategoria:Cerkwie eparchii tarnopolsko-buczackiej Kategoria:Dawne kościoły w obwodzie tarnopolskim Kościół Wniebowzięcia Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny Kategoria:Zabytkowe kościoły w obwodzie tarnopolskim Kategoria:Zabytkowe cerkwie w obwodzie tarnopolskim