Who Wants to Be a Millionaire? – brytyjski teleturniej emitowany od 4 września 1998 roku w ITV; pierwsza edycja tego formatu na świecie. Pierwotnie prowadzony przez Chrisa Tarranta, następnie przez Jeremy’ego Clarksona. Jego uczestnicy odpowiadają na kilkanaście pytań z zakresu wiedzy ogólnej, w czym pomagają im tzw. koła ratunkowe. Nagrodą główną w programie jest milion funtów.
Zasady gry
Eliminacje Lata 1998–2010 i od 2018 (Fastest Finger First) Dziesięcioro zawodników w studio odpowiadało na pytanie, do którego podane były cztery możliwe warianty odpowiedzi. Ze wszystkich, którzy zaznaczyli prawidłową odpowiedź, wybierana była osoba, która zrobiła to najszybciej i automatycznie przechodziła do zasadniczej części gry. W drugiej serii programu zmieniono jedną rzecz: 4 podane odpowiedzi trzeba było ułożyć w odpowiedniej kolejności (np. alfabetycznie, chronologicznie czy od najmniejszego do największego). W 2018 roku liczbę uczestników biorących udział w eliminacjach zmniejszono z 10 do 6.
2010–2014 Zawodnicy wchodzili do gry po kwalifikacjach przed nagraniem, a eliminacje kto pierwszy, ten lepszy nie były już praktykowane.
Gra właściwa Aby wygrać główną nagrodę, gracz musi udzielić 15 (w latach 2007–2014 – 12) poprawnych odpowiedzi na pytania, gdzie przy każdym z nich widnieją cztery możliwe odpowiedzi, wśród których zawsze jedna była poprawna. Za odpowiedzi na poszczególne pytania uczestnik może wygrać: Nr pyt.Kwota1998–20072007–2014od 20181100 £500 £100 £2200 £1000 £200 £3300 £2000 £300 £4500 £5000 £500 £51000 £10 000 £1000 £62000 £20 000 £ 2000 £Przed zadaniem pytania za daną stawkę prowadzący pyta, czy kwota ta – po udzieleniu poprawnej odpowiedzi na pytanie – ma się stać sumą gwarantowaną. Zawodnik może więc ustawić drugi próg gwarantowany według własnego upodobania, między kwotami 2000 (pytanie 6.) a 500 000 (pytanie 14.).74000 £50 000 £ 4000 £88000 £75 000 £ 8000 £916 000 £150 000 £ 16 000 £1032 000 £250 000 £ 32 000 £1164 000 £500 000 £ 64 000 £12125 000 £1 000 000 £ 125 000 £13250 000 £— 250 000 £14500 000 £ 500 000 £151 000 000 £1 000 000 £ mały|281x281px|Chris Tarrant prowadził teleturniej przez ponad 15 lat. Wygrane nie kumulują się, tzn. odpowiadając poprawnie na trzy pierwsze pytania zawodnik ma na koncie 300 funtów (a nie: 100+200+300=600).
W każdej chwili istnieje możliwość wycofania się z gry i zabrania ostatnio wygranej kwoty. Jeżeli jednak zawodnik zdecyduje się grać, ale odpowie błędnie – traci to co uzyskał i wygrywa kwotę gwarantowaną (w tabeli zaznaczone tłustą czcionką).
Koła ratunkowe W ciągu gry zawodnik może wykorzystać cztery koła ratunkowe (ang. lifelines): Telefon do przyjaciela (Phone-a-Friend) – gracz ze studia łączy się telefonicznie z wybraną przez gracza osobą; od momentu rozpoczęcia czytania pytania miał on 30 sekund na pomoc znajomemuW odcinkach na żywo osoby te zapraszano na miejsce nagrania, ze względu na coraz częstsze wykorzystywanie dostępu do Internetu na wyszukanie właściwych odpowiedzi.; Pytanie do publiczności (Ask the Audience) – publiczność w studio za pomocą pilotów wybiera odpowiedź, którą uważa za słuszną; następnie wyniki głosowania są wszystkim przedstawiane; Pół na pół (Fifty-Fifty) – dwie losowo wybrane błędne odpowiedzi są odrzucane, pozostają tylko poprawna i jedna błędna; Konsultacja z prowadzącym (Ask the Host) – wprowadzona w 2018 roku – uczestnik może zapytać prowadzącego (który nie znał wcześniej pytań oraz nie ma informacji o poprawnej odpowiedzi ani wskazówek) o pomoc w udzieleniu odpowiedzi na pytanie; prezenter dysponuje wyłącznie własną wiedzą.
W latach 2002–2003 i 2010–2014 dostępne było dodatkowe koło ratunkowe: Zamiana pytania (Switch the Question). Gdy pojawiło się pierwszy raz, gracze mogli go użyć w zamian za inne koło ratunkowe. Gdy po latach powróciło, dostawali je bonusowo po osiągnięciu drugim progu gwarantowanego (50 000 £).
Ze względu na nieobecność publiczności podczas nagrań w czasie pandemii koronawirusa koło „pytanie do publiczności” zastąpiono w roku 2020 drugim „telefonem do przyjaciela” (uczestnik może użyć tego koła dwukrotnie).
Gra na czas W 2010 wprowadzono pewną wariację – określony limit czasu na udzielenie odpowiedzi. Dla pierwszych dwóch pytań wynosił on 15 sekund, dla pytań 3–7 – 30 sekund; kolejne pytania czas nie był określony. Nieudzielenie odpowiedzi w czasie traktowane było jak udzielenie błędnej (utrata wszystkiego lub spadek do kwoty gwarantowanej). W przypadku chęci użycia koła ratunkowego, czas zostawał zatrzymywany, ale tylko na czas korzystania z pomocy.
Prowadzący zwykle nazywał zegar odliczający czas wielkim, złym zegarem (The Big Bad Clock).
Po powrocie programu w 2018 przywrócono nieograniczony czas na zastanawianie się nad odpowiedzią.
Spis serii SeriaLiczba odcinkówPierwszy odcinekOstatni odcinekFormat gryProwadzący1.114 września 199825 grudnia 1998Fastest Finger First;15 pytań,3 koła ratunkowe,2 progi gwarantowaneChris Tarrant2.131 stycznia 199913 stycznia 19993.125 marca 199916 marca 19994.133 września 199914 września 19995.175 listopada 199926 grudnia 19996.716 stycznia 200022 stycznia 20007.1326 marca 20001 maja 20008.557 września 20006 stycznia 20019.458 stycznia 200126 kwietnia 200110.434 września 200129 grudnia 200111.555 stycznia 20029 kwietnia 200212.1931 sierpnia 200228 grudnia 200213.224 stycznia 200331 maja 200314.2130 sierpnia 200327 grudnia 200315.233 stycznia 20045 czerwca 200416.1618 września 200425 grudnia 200417.241 stycznia 200511 czerwca 200518.1117 września 200531 grudnia 200519.277 stycznia 20068 lipca 200620.139 września 20066 stycznia 200721.1710 marca 200728 lipca 200722.1118 sierpnia 200730 października 2007Fastest Finger First;12 pytań,3 koła ratunkowe,2 progi gwarantowane23.191 stycznia 20083 czerwca 200824.1816 sierpnia 200831 stycznia 200925.2013 czerwca 200920 grudnia 200926.813 kwietnia 20108 czerwca 201027.113 sierpnia 201023 grudnia 201012 pytań,3 + 1 koła ratunkowe,2 progi gwarantowane,gra na czas (do 7. pytania)28.62 kwietnia 201119 grudnia 201129.113 stycznia 201220 grudnia 201230.111 stycznia 201311 lutego 2014 31.7 5 maja 2018 11 maja 2018Fastest Finger First;15 pytań,4 koła ratunkowe,2 progi gwarantowane (drugi ustalany przez gracza)Jeremy Clarkson 32.11 1 stycznia 2019 6 stycznia 2019 4 marca 2019 8 marca 2019 33.[Post o nowych odcinkach teleturnieju od sierpnia 2019 roku] (Facebook, profil Stellify Media, 14 sierpnia 2019) 11 24 sierpnia 2019 20 października 2019 34. 10 25 grudnia 2019 5 stycznia 2020 12 kwietnia 2020 10 maja 2020 15 maja 2020 35. 7 7 września 2020 11 września 2020[Post o 5. serii teleturnieju z Jeremym Clarcksonem] (Facebook, profil Stellify Media, 26 sierpnia 2020) 26 grudnia 2020 27 grudnia 2020 36. 13 17 stycznia 2021 21 lutego 2021 10 lipca 2021 21 sierpnia 2021 37. 5 16 listopada 2021 19 listopada 2021 28 listopada 2021 38. 10 10 czerwca 2022 3 września 2022 429 grudnia 2024 39. 7 28 stycznia 2024 4 20 października 2024 40. 12 26 stycznia 2025522 marca 202641.1926 grudnia 2025 Ponadto w 2022 wyprodukowano i wyemitowano spin-off programu pt. Fastest Finger First, a 6 stycznia 2026 roku rozpoczęto emisję Millionaire Hot Seat.
Zwycięzcy W całej historii brytyjskiej wersji programu główna wygrana padła 7 razy. Zdobyli ją: Judith Keppel (20 listopada 2000), David Edwards (21 kwietnia 2001), Robert Brydges (29 września 2001), Pat Gibson (24 kwietnia 2004), Ingram Wilcox (23 września 2006), Donald Fear (11 września 2020) oraz Roman Dubowski (26 kwietnia 2026). Wszyscy zwyciężyli w 15-pytaniowej wersji gry.
Oszustwo za milion mały|213x213px|Charles i Diana Ingram Główną wygraną udało się zdobyć jeszcze jednemu mężczyźnie. Jednemu z zawodników brytyjskiej wersji programu – Charlesowi Ingramowi – udowodniono, że w czasie gry porozumiewała się z nim jedna z osób przystępujących do eliminacji – Tecwen Whittock. Za pomocą kaszlnięć oczekujący na rundę kwalifikacyjną sugerował, która z odpowiedzi jest poprawna. W przypadku, gdy uczestnik nie znał odpowiedzi, głośno zastanawiał się nad pytaniem i rozważał każdy z możliwych wariantów, po czym podpowiadający zaczynał kaszleć w momencie, gdy rozważana opcja była poprawna. Wiedzę na ten temat czerpał dzięki podłączonym do siebie pagerom. W oszustwo zamieszana była również żona zawodnika – Diana Ingram – która siedziała wśród publiczności i podpowiadała uczestnikowi, gdy nie udawało się to osobie oczekującej na rundę eliminacyjną. Tym sposobem wspólnicy odpowiedzieli poprawnie na wszystkie pytania w grze.
Sposób, w jaki przebiegała gra, budził wiele zastrzeżeń wśród realizatorów. Podejrzewali oni, że zawodnik oszukuje, ale trudno było im odgadnąć, jak tego dokonuje. Na trop afery wpadł jeden z pozostałych 10 uczestników oczekujących na etap kto pierwszy, ten lepszy. Przy przedostatnim pytaniu zwrócił uwagę na Whittocka kaszlącego w nienaturalny sposób. Utwierdził się w swoim przekonaniu, gdy podpowiadający kaszlnął dokładnie w chwili, kiedy Ingram rozważał poprawną odpowiedź przy ostatnim, 15. pytaniu:
Po zakończeniu nagrania producenci i reżyseria zostali poinformowani o całym zajściu.
Wypłacenie nagrody zostało wstrzymane. Odcinek miał zostać pokazany 18 września 2001, jednak został wyemitowany 21 kwietnia 2003 wraz z reportażem opisującym aferę. Oskarżeni: 39-letni wówczas Charles Ingram, jego żona Diana oraz wspólnik Tecwen Whittock, zostali uznani na początku 2003 roku przez londyński sąd za winnych spisku i próby wyłudzenia miliona funtów.
O oszustwie opowiada film dokumentalny Who Wants To be a Millionaire: Major Fraud, w którym zawarto również wypowiedzi producentów oraz świadków skandalu obecnych w studiu.
Na kanwie tej historii w 2020 roku dla stacji itv powstał trzyodcinkowy serial, zatytułowany „Quiz”. Jego scenariusz bazuje na sztuce teatralnej o tym samym tytule.
Oprawa teleturnieju mały|250x250px|Studio salwadorskiej odmiany programu. W 2010 roku studio zostało odnowione. Sprawiało wrażenie, że jest w nim więcej miejsca; zamontowano nowocześniejsze światła, dodano nowe kolory. Również podkład muzyczny został odświeżony, wiele utworów zaaranżowano w stylu techno. Na 20-lecie programu zostało wybudowane nowe studio, różniące się od poprzednich – z założenia bardziej nowoczesne, z wyświetlaczem jako podłogą.
Nagrody zdobyte przez teleturniej Oryginalna wersja programu Who Wants to Be a Millionaire? zdobyła w Wielkiej Brytanii 13 nagród. Rok NagrodaKategoria1998British Comedy AwardNajlepszy program rozrywkowy1999Royal Television Society Television AwardProgram rozrywkowyNational Television AwardNajpopularniejszy quiz telewizyjny2000National Television AwardNajpopularniejszy quiz telewizyjnyBroadcasting Press Guild AwardNajlepszy prowadzącyRoyal Television Society Television AwardProgram rozrywkowy & SitcomTV Quick AwardProgram rozrywkowyTelevision and Radio Industries Club Award2001National Television AwardNajpopularniejszy quiz telewizyjny2002200320042005 Na międzynarodowych festiwalach teleturniej został nagrodzony trzykrotnie. Rok zdobyciaNagrodaKategoria1999Srebrna Róża na festiwalu Rose d'Or Light EntertainmentTeleturniej1999BAFTA TV AwardNajlepszy program rozrywkowy (light entertainment)2004Złota Nimfa na Festiwalu Telewizyjnym w Monte CarloFormat telewizyjny: teleturniej
Promocja programu Na brytyjskim rynku dostępna była książka Behind the Scenes at „Who Wants to be a Millionaire?” autorstwa Toma McGregora, opisująca szczegóły powstawania i produkcji teleturnieju oraz statystyki wszystkich rozgrywek. Ponadto do kupienia był pełny soundtrack z programu, zawierający wszystkie motywy muzyczne i dźwiękowe teleturnieju oraz 5 książek z zestawami pytań do teleturnieju.
Gry na podstawie teleturnieju Gry planszowe
W 1999 roku wyprodukowana została przez firmę Upstars gra planszowa, imitująca zasady teleturnieju. Łącznie zostały wydane 3 wersje tej gry, różniące się pytaniami.
Gry komputerowe