thumb|180px|Szyszka sosny z dawnej fontanny. Katedra w Akwizgranie
Szyszka (ozdoba) – motyw dekoracyjny w kształcie szyszki, stosowany w dekoracji architektonicznej i rzemiośle artystycznym. Szyszka pini w starożytności symbolizowała płodność, w sztuce chrześcijańskiej życie i nieśmiertelnośćSztuka świata t. 18 s. 273.
Terminem pinia w starożytności określano każde drzewo iglaste. Szyszki sosny pinii są największe a ich nasiona zwane piniolami, o smaku zbliżonym do migdałów były i są elementem diety śródziemnomorskiej. W zdobnictwie, szyszka przeważnie przedstawiana jest z zaciśniętymi, regularnie rozmieszczonymi łuskami.
W starożytności szyszka była symbolem płodności i łask, którymi bogowie obdarzają ludzi. Królowie składali je w ofierze bóstwom. Boga udzielającego łask też przedstawiano z tym znakiem łaskawości, jako wyrazem zbliżenia boga do człowieka. W symbolice chrześcijańskiej szyszkę pinii łączy się z drzewem życia. Według św. Ambrożego fakt zdolności pinii do owocowania o każdej porze roku jest symbolem doczesnego życia natury i jednocześnie wiecznego życia. Bardzo duże z brązu służyły jako zbiornik wody.
Zastosowanie w zdobnictwie symbol ten tkano lub haftowano na szatach asyryjsko–babilońskich kapłanów; szyszka świerka była atrybutem Asklepiosa – boga sztuki lekarskiej w mitologii greckiejSłownik Mitologii Greckiej i Rzymskiej s. 44; odgrywała dużą role w kulcie frygijskiej bogini płodności Kybele; występuje na reliefie z Ostii. Kapłan bóstwa Attis składający ofiarę; zakończenie laski tyrs stanowiącej atrybut Dionizosa (Bachusa); szyszki składano w ofierze, w jaskini należącej do greckiej bogini Demeter; szyszka rzymska z I w. n.e. Rzym, Dziedziniec Belwederski przy pałacu Watykańskim; wielka szyszka sosny (ok. 1000 r.) pochodząca z dawnej fontanny na dziedzińcu Katedry w Akwizgranie; na mozaice w kaplicy św. Jana w baptysterium laterańskim jako zakończenie łodygi podobnej do berła; motyw szyszki na kolistym zworniku sklepiennym w iluminacji pontyfikału Erazma Ciołka„Rozprawy Muzeum Narodowego w Krakowie”, 4, 2011, s. 93–114; podstawa świeczników w Sali Rady i Sali Wielkiej, w Zamku Królewskim w WarszawieWiadomości Botaniczne 51/1-2/2007 s. 23; element wieńczący urnę z garnituru kominkowego, w Pokoju Audiencjonalnym Starym, w Zamku Królewskim w Warszawie; element zdobniczy w Pałacu pod Szyszkami – tak rodzina Mehofferów nazywała Dom Józefa Mehoffera; element podwieszony w kasetonie – w domu Józefa Mehoffera; element podwieszony w stropie – w domu Józefa Mehoffera; zwieńczenie baldachimu; element podwieszony pod koszem ambony; zwieńczenie balustrady przy schodach; jako element wieńczący ogrodzenie;
Przypisy
Kategoria:Ornamenty Kategoria:Motywy w architekturze Kategoria:Symbole religijne