Ticino (niem. Tessin; lmo. Tesín, Tisín; fr. Tessin; rm. Tessin) – najdalej wysunięty na południe kanton Szwajcarii. Tereny Ticino zostały zajęte przez Szwajcarów w XV i na początku XVI wieku, w 1803 kanton przystąpił do Konfederacji Szwajcarskiej jako pełnoprawny członek. Jego stolicą jest miasto Bellinzona. Językiem urzędowym kantonu jest język włoski, natomiast językiem mówionym jest język lombardzki - wyjątkiem jest gmina Bosco/Gurin, gdzie mówi się po alemańsku. W kantonie wykształciła się kuchnia Ticino, która ma wpływy włoskie.
Na terenie Ticino znajduje się włoska enklawa Campione d’Italia. Razem z częścią kantonu Gryzonia, Ticino tworzy tzw. Svizzera Italiana (pol. Szwajcarię włoskojęzyczną). Dialekty lombardzkie (koiné uçidentala) są wciąż szeroko używane, ale nie mają oficjalnego statusu. Najważniejsze miasta to Lugano, Locarno i stolica kantonu Bellinzona.
Nazwa Oficjalną nazwą kantonu jest nazwa włoska Ticino (endonim), pochodząca od łacińskiej nazwy Ticinum. Polonia szwajcarska używa również nazwy Tessyn. Polskie publikacje encyklopedyczne w zdecydowanej większości używają nazwy Ticino. KSNG nie wypowiedziała się w tej sprawie, co zgodnie z praktyką i rekomendacjami ONZ oznacza, że zaleca jako poprawną formę endonim, czyli Ticino.
Demografia Językiem urzędowym kantonu jest język włoski. Językami z najwyższym odsetkiem użytkowników są: język włoski – 87,7%, język niemiecki – 10,8%, język francuski – 5,1%Statistica svizzera.
Podział administracyjny Kanton dzieli się na osiem okręgów (distretto), 38 powiatów (circolo) oraz 106 gmin (comune). + Okręgi (Distretto) Nazwa okręgu Liczba mieszkańców 31 grudnia 2021 Powierzchnia km² Liczba powiatów (Circolo) Liczba gmin (Comune)Bellinzona 56 371 226,33 3 6Blenio 5 634 360,58 3 3Leventina 8 718 479,55 4 10Locarno 64 159 550,57 7 19Lugano 151 242 307,94 12 47Mendrisio 49 778 100,75 5 11Riviera 10 354 145,60 1 2Vallemaggia 5 925 569,37 3 8
Gminy w kantonie Ticino
Kultura i nauka Z Ticino pochodziło wielu architektów renesansu i baroku: Francesco Borromini, Matteo Castelli, Giovanni Catenazzi, rodzina Fontana, Carlo Maderna, Giovanni Battista di Quadro, Giovanni Trevano, komaskowie.
Z Ticino pochodzi również wielu wybitnych architektów neomodernizmu: Rino Tami, Tita Carloni, Peppo Brivio, Luigi Snozzi, Livio Vacchini, Aurelio Galfetti, Mario Botta.
Przypisy
Linki zewnętrzne strona oficjalna kantonu strona organizacji turystycznej
Kategoria:Kantony Szwajcarii