thumb|300px|Piąta część fresku z grobowca Ramzesa V (KV9). Księga Jaskiń – jeden z najważniejszych tekstów pogrzebowych egipskiego Nowego PaństwaHornung (1999), str. 83. Tak jak wiele innych tekstów pogrzebowych, Księga Jaskiń, zapisana na ścianach grobowców, była swego rodzaju materiałem informacyjnym dla umarłych. W Księdze Jaskiń opisano podróż boga słońca Ra przez sześć jaskiń podziemnego świata. Szczególną uwagę poświęcono w księdze nagrodzie i karze w życiu pozagrobowym. Księga Jaskiń jest też jednym z najlepszych źródeł informacji o tym, jak wygląda piekło według starożytnych EgipcjanThe Book of Caverns.

Księga Jaskiń pojawiła się w epoce Ramessydów, w okresie panowania XIX dynastii. Najstarsza ze znanych wersji tej księgi znajduje się na ścianie świątyni Osireion w Abydos. Później pojawia się w grobowcu Ramzesa IV w Dolinie Królów. O tym tekście pisał Jean-François Champollion w swoich listach z Egiptu.

Treść Tak jak dwie wcześniejsze księgi pogrzebowe, Księga Jaskiń opisuje przede wszystkim podróż boga słońca Ra od zachodniego do wschodniego krańca świata poprzez świat podziemi, a szczególnie istoty boskie, które tam spotyka i ich wzajemne interakcje. Należy wymienić następujące miejsca, które odwiedził Ra: jaskinia osądzonych umarłych, którzy stali się istotami boskimi (1 i 2 scena) jaskinia z ciałem Ozyrysa i dwoma boskimi ciałami samego Ra (3 scena) wyjście z podziemi na światło słoneczne (ostatnia scena) W czasie podróży bóg słońca mijał jaskinie piekła, w których giną wrogowie porządku świata (tj. Ra i Ozyrysa). Księga Jaskiń daje pewne pojęcie o topografii pozagrobowego świata EgipcjanTeologię Księgi Jaskiń i współczesne wyobrażenia świata podziemi bada Daniel Werning w projekcieTopoi. The Formation and Transformation of Space and Knowledge in Ancient Civilizations (Berlin)..

Struktura W starożytności księga nie miała własnej nazwy. Również, w odróżnieniu od innych tekstów pogrzebowych, nie było w niej podziału nocy na godzinyHornung (1999), str. 84. Zamiast tego składa się z siedmiu dużych winiet, zawierających ok. 80 małych scen. Dzieli się na dwie części z trzema scenami w każdej, a scena finalna następuje oddzielnieWerning (2011), vol. I, str. 5-8..

Księga Jaskiń została napisana bardziej literackim językiem w porównaniu z innymi księgami pogrzebowymi Nowego Państwa, jak Amduat czy Księga Bram. Nie ma w niej tak wielu winiet, jak w innych księgach, ale zawiera dokładniejszy i dłuższy opis wydarzeńThe Book of Gates.

Historia Obecnie znanych jest 13 źródeł pisanych z tekstem Księgi JaskińWerning (2011), vol. I, ch. II: Źródło pisane Położenie Stan Datowanie Osireion (w Abydos) korytarz kompletny koniec XIII w. p.n.e. Grobowiec Ramzesa IV (KV 2) korytarz 3; przybudówka winietka 1 i 2 połowa XII w. p.n.e. Grobowiec Ramzesa VI (KV 9) górna część grobowca prawie kompletny połowa XII w. p.n.e. Grobowiec Ramzesa VII (KV 1) korytarz 1 winietka 1 2 połowa XII w. p.n.e. Grobowiec Ramzesa IX (KV 6) korytarz 1 i 2; komora z sarkofagiem winietki 1-5 (częściowo) koniec XII w. p.n.e. Papirus pogrzebowy królowej Nodżmet (pBM EA 10490) winietki 1, 2, 4 i 7 (częściowo) połowa XI w. p.n.e. Papirusowy amulet Butehamonа (pTurin 1858) jedna scena połowa XI w. p.n.e. Maska mumii (Luwr (szczegóły nieznane)) jedna scena prawdopodobnie I tysiąclecie p.n.e. Grobowiec burmistrza Montuemhatа (TT 34) prawdopodobnie kompletny (obecnie poważnie uszkodzony) II połowa VII w. p.n.e. Grobowiec kapłana-lektora Petamenofisa (TT33) komory i korytarz XVII—XIX kompletny II połowa VII w. p.n.e. Bloki z wyspy Roda co najmniej 1 i 2 winietka prawdopodobnie I tysiąclecie p.n.e. Sarkofag generała Petiese (Berlin No. 29) wieko jedna scena ok. IV w. p.n.e. Sarkofag Tjihorpto (Cairo CG 29306) powierzchnia wewnętrzna, wieko winietki 1, 2, 5 i 6 (częściowo) IV w. p.n.e. Jedna z pierwszych, praktycznie pełna wersja Księgi Jaskiń znajduje się w Osireionie. W tekście tym uszkodzona była tylko górna część zapisu. Osireion został odkryty przez archeologów Williama Flindersa Petriego i Margaret Murray, którzy prowadzili w tym miejscu wykopaliska od 1902 do 1903 roku. Księgę Jaskiń znaleziono na lewej ścianie głównego wejścia, a na przeciwległej ścianie przedstawiona była Księga Bramhttps://archive.org/stream/osireionatabydos00murr#page/20/mode/2up str. 21.

Ramzes IV był pierwszym faraonem, który umieścił w swoim grobowcu Księgę Jaskiń. Pierwsza i ostatnia, praktycznie cała Księga Jaskiń została znaleziona w grobowcu Ramzesa VI, a w tym również brakująca część z Osireionu. Znajduje się w przedniej części grobowca, naprzeciwko Księgi Bram, co przypomina plan Osireionu. Ściany grobowca pokryte są całkowicie tekstem z Księgi JaskińWerning (2011), vol. I, str. 29..

Tłumaczenia Pierwszy przekład niektórych fraz z Księgi Jaskiń z grobowca Ramzesa VI został zrobiony przez Ippolita Roselliniego w 1836 r. Niedługo potem napisał o niej Jean-François Champollion, przedstawiając również kilka przekładów. Tym niemniej uczeni nie byli zbyt zainteresowani tą księgą, dopóki po prawie stu latach nie został odkryty drugi, pełny tekst w Osireionie. W 1933 r. Henri Frankfort opublikował kompletny przekład księgi, wykonany z pomocą Adriaana de Bucka, oparty na tej wersji.

Przypisy

Bibliografia Erik Hornung: Die Unterweltsbücher der Ägypter, Zürich, München 1992, Erik Hornung: Tal der Könige. Beck, München 2002, Nicholas Reeves, Richard H. Wilkinson: Das Tal der Könige. Geheimnisvolles Totenreich der Pharaonen. Bechtermünz Verlag 2000, Hornung, Erik (1999) (in German). The Ancient Egyptian Books of the Afterlife. David Lorton (translator). Cornell University Press. Werning, Daniel A. (2011). Das Höhlenbuch: Textkritische Edition und Textgrammatik, I: Überlieferungsgeschichte und Textgrammatik, II: Textkritische Edition und Übersetzung [The Book of Caverns: Text critical edition and text grammar, I: Textual history and text grammar, II: Text critical edition and translation]. Göttinger Orientforschungen 48 (niem.). 2 vols. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag. .

Kategoria:Literatura starożytnego Egiptu