Elenia górska (Elaenia frantzii) – gatunek małego ptaka z rodziny tyrankowatych (Tyrannidae). Występuje w Ameryce Centralnej i północnej Ameryce Południowej. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Taksonomia Po raz pierwszy gatunek opisał George Newbold Lawrence w 1865 na łamach „Annals of the Lyceum of Natural History of New York”. Holotyp pochodził z Kostaryki. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Elaenia frantzii. Nazwa ta jest obecnie (2025) utrzymywana przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC). Epitet gatunkowy frantzii upamiętnia A. von Frantziusa, który odłowił holotyp. IOC wyróżnia 4 podgatunki, podobnie jak autorzy Handbook of the Birds of the World.
Podgatunki i zasięg występowania IOC wyróżnia następujące podgatunki: E. f. ultima Griscom, 1935 – stan Chiapas (południowy Meksyk), Gwatemala, Salwador i Honduras E. f. frantzii Lawrence, 1865 – elenia górska – Nikaragua, Kostaryka i zachodnia Panama E. f. browni Bangs, 1898 – północna Kolumbia (góry Sierra Nevada de Santa Marta), północno-wschodnia Kolumbia i północno-zachodnia Wenezuela (góry Serranía de Perijá) E. f. pudica Sclater, PL, 1871 – elenia dwupręga – Andy Kolumbii i północno-zachodniej Wenezueli (na północ po stan Lara) oraz góry północnej Wenezueli.
Morfologia Długość ciała wynosi około 14 cm, masa ciała 17 g. W upierzeniu dymorfizm płciowy nie występuje. Głowa zaokrąglona, barwy brązowooliwkowej, podobnie jak grzbiet. Tęczówka ciemnobrązowa, widoczna wąska, jasnocytrynowa obrączka oczna. Dziób czarny; nasada żuchwy jasna, różowawa. Gardło i pierś szarooliwkowe, dziób i pokrywy podogonowe jasnocytrynowe. Skrzydła popielate; odznaczają się żółtawe paski skrzydłowe. Krawędzie lotek żółtawe, a w przypadku lotek III rzędu – białawe. Nogi czarniawe. Przedstawicieli E. f. pudica cechują mniejsze rozmiary, ciemniejszy wierzch ciała i jaśniejszy spód. Ptaki z podgatunku E. f. browni mają jaśniejszy wierzch ciała i są mniejsze niż te z podgatunku nominatywnego, natomiast reprezentantów E. f. ultima wyróżnia ciemniejsze upierzenie.
Ekologia i zachowanie Środowiskiem życia elenii górskich są świetliste, wilgotne lasy, obrzeża lasów, zarośla wtórne i tereny rolnicze z porozrzucanymi drzewami i krzewami. Odnotowywane były na wysokości 750–3600 m n.p.m. Ich pożywienie stanowią owoce i owady. Okres lęgowy trwa od marca do listopada, ale w Kostaryce od kwietnia do czerwca; w Kolumbii obserwowano pisklęta w sierpniu.
Status zagrożenia IUCN uznaje elenię górską za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2025). Ptak ten opisywany jest jako pospolity. W 2019 organizacja Partners in Flight szacowała, że liczebność światowej populacji mieści się przedziale 500 000 – 4 999 999 dorosłych osobników, a jej trend oceniła jako umiarkowanie spadkowy.
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Tyrankowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1865 roku