Koronówka Taczanowskiego (Basileuterus trifasciatus) – gatunek małego ptaka z rodziny lasówek (Parulidae). Ptak ten występuje w zachodniej Ameryce Południowej, według IUCN nie jest zagrożony wyginięciem.
Zasięg występowania Koronówka Taczanowskiego występuje w zależności od podgatunku: B. trifasciatus nitidior – południowo-zachodni Ekwador (El Oro i Loja) i sąsiadujące z nim skrajnie północno-zachodnie Peru (Tumbes). B. trifasciatus trifasciatus – północno-zachodnie Peru (Piura na południe do La Libertad).
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1880 roku polski zoolog Władysław Taczanowski na łamach „Proceedings of the Zoological Society of London”. Jako miejsce typowe odłowu holotypu Taczanowski wskazał Callacate, w regionie Cajamarca w Peru. Okazy typowe zebrał Jan Sztolcman w dniach 21 i 27 marca 1879 roku. Podgatunek B. t. nitidior po raz pierwszy naukowo opisał w 1924 roku amerykański ornitolog Frank Michler Chapman na łamach „American Museum Novitates”. Jako miejsce typowe odłowu holotypu Chapman wskazał szlak Santa Rosa-Zaruma w prowincji El Oro w południowym Ekwadorze. Holotypem był samiec o numerze katalogowym AMNH 168.000, znajdujący się w zbiorach Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej; odłowiony został 25 lipca 1920 roku przez G.K. Cherrie’ego.
Tworzy nadgatunek z koronówką szarogrzbietą (B. culicivorus), z którą uważany był za gatunek konspecyficzny. Wyróżniono dwa podgatunki.
Etymologia Nazwa rodzajowa: basileuteros – „bardziej królewski”, stopień wyższy od βασιλευς basileus – „król”. Epitet gatunkowy: nowołac. trifasciatus – „trzypasmowy”, od łac. tri- – „trzy-”, od tres – „trzy”; nowołac. fasciatus – „pasmowy”, od łac. fascia – „pasmo”. Epitet nitidior: łac. nitidior, nitidioris – „błyszczący, piękny”, stopień wyższy od nitidus – „świecący”, od nitere – „świecić”.
Morfologia Długość ciała około 12,5 cm; masa ciała 8,5–11 g. Inne wymiary dla obydwu podgatunków podane przez Waltera Todda w 1929 roku przedstawia tabelka (wymiary w mm):
Skrzydło Ogon Dziób Skok B. t. trifasciatus ♂ (n = 6) ♂ 56–60 ♂ 50–53 ♂ 10–11 ♂ 20–21B. t. nitidior ♂ 53–60; ♀ 52–54 ♂ 48–52; ♀ 46–50 ♂ 9,5–10,5; ♀ 9–10 ♂ 18,5–20; ♀ 18–19,5
U podgatunku nominatywnego środkowy pasek ciemieniowy koloru jasnoszarego, boczny pasek ciemieniowy koloru czarnego, szeroka brew i kantarek koloru szaro-białego, wąski pasek oczny koloru czarnego; pokrywy uszne ciemnoszare, z wąskim czarniawym zabarwieniem w ich tylnej części. Kark i górna część płaszcza ciemnoszare, reszta upierzenia górnych części ciała staje się oliwkowoszara i wyraźnie oliwkowa na kuprze i ogonie. Gardło białe, pomieszane z żółtym i szarym aż do dolnej piersi, pozostała część spodu ciała bladożółta. Tęczówki ciemne, dziób czarniawy, dolna żuchwa nieco bledsza; nogi koloru cielistego. Płci podobne do siebie. Upierzenie młodych ptaków nieopisane. Podgatunek nitidior jest podobny do podgatunku nominatywnego, ale górne części ciała są bardziej oliwkowe, mniej szare i środkowy pasek ciemieniowy jest bardziej żółtawy, zwłaszcza w świeżym upierzeniu.
Ekologia Środowisko i pożywienie Koronówka Taczanowskiego jest gatunkiem osiadłym, zamieszkującym podgórski i górski las deszczowy oraz krawędzie lasu, żyjąc w przystrumieniowej roślinności w suchych lasach, nadbrzeżnych gąszczach, krzaczastych polanach i w dobrze rozwiniętym gęstym runie we wtórnym lesie. Występuje głównie na wysokości 500–2000 m n.p.m., a w południowo-zachodnim Ekwadorze lokalnie spotykany prawie na 3000 m n.p.m. Śpiewa świergocącym i pulsującym trylem, nieznacznie wzrastającym w tonie; zwykle odzywa się ostrym, powtarzanym regularnie „tsit”. W skład diety prawdopodobnie wchodzą głównie, jeśli nie wyłącznie, bezkręgowce. W jednym z gniazd zarejestrowano różne stawonogi stanowiące jedyne źródło pożywienia. Pokarm zbierany jest na niskich i średnich poziomach, głównie w podszycie; pojedyncze ptaki, pary lub grupy rodzinne czasem dołączają do innych różnogatunkowych, żerujących stad.
Lęgi Sezon lęgowy przypada na okres styczeń–kwiecień podczas pory deszczowej, jaja składane są w okresie luty–marzec, niedawno opierzony, młody ptak został zaobserwowany koniec kwietnia i na początku maja. Gniazdo, umieszczane na ziemi lub głazie, jest w kształcie kopuły z bocznym wejściem, zbudowane z trawy, liści, drobnych patyczków i korzonków, pokryte mchem, trawą lub drobnymi wiórami paproci drzewiastej. W zniesieniu 2 różowo-białe z brązowymi cętkami jaja o wymiarach 17x68 mm na 13x39 mm; nie ma żadnych informacji na temat czasu trwania inkubacji i okresu pierzenia. Pisklęta karmione przez oboje rodziców, średnio 15 razy na godzinę przy jednym gnieździe.
Status zagrożenia i ochrona W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody został zaliczony do kategorii LC ( – najmniejszej troski). Globalna wielkość populacji nie jest znana, ale gatunek ten określa się jako „pospolity”. Trend liczebności populacji oceniany jest jako spadkowy. Gatunek o ograniczonym zasięgu, występuje w Tumbesian Region EBA. Zagrożeniem dla tego ptaka może być trwające niszczenie jego siedlisk przez człowieka.
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Lasówki Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Fauna Ekwadoru Kategoria:Fauna Peru Kategoria:Taksony opisane przez Władysława Taczanowskiego Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1880 roku