Stanisław Lanckoroński herbu Zadora (ur. ok. 1465, zm. 15 lipca/21 października 1535) – marszałek nadworny koronny w latach 1503-1504, wojewoda sandomierski w 1533 roku, wojewoda podolski w 1530 roku, starosta kamieniecki w 1510 roku, podczaszy sandomierskiUrzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku. Spisy". Oprac. Krzysztof Chłapowski, Stefan Ciara, Łukasz Kądziela, Tomasz Nowakowski, Edward Opaliński, Grażyna Rutkowska, Teresa Zielińska. Kórnik 1992, s. 160., strażnik polny (1511–1520)Marek Plewczyński, Naczelne dowództwo armii koronnej w latach 1501–1572, w: Studia i Materiały do Historii Wojskowości t. XXXIV, 1992, s. 57..
Życiorys Był synem Stanisława Lanckorońskiego (1412–1489), marszałka nadwornego koronnego i Anny Kurozwęckiej, córki Krzesława Kurozwęckiego, starosty generalnego Wielkopolski, kasztelana lubelskiego i wiślickiego. Brat Mikołaja (zm. 1520), burgrabiego krakowskiego, cześnika i podczaszego sandomierskiego oraz starosty dobczyckiego i Przecława Lanckorońskiego (zm. 1531), rotmistrza królewskiego, starosty chmielnickiego, kawalera Orderu Grobu Chrystusowego.
Od 1497 roku pełnił obowiązki podczaszego sandomierskiego. Dworzaninem królewskim został w 1498 roku. Był rotmistrzem obrony na Podolu od 1499 roku. W latach 1503–1504 sprawował urząd zastępcy marszałka nadwornego koronnego, podczas nieobecności Jana Rabsztyńskiego z Tęczyna. Pełnił urząd starosty kamienieckiego od 1508 roku i starosty skalskiego od 1515. W latach 1505–1519 był podczaszym sandomierskim. Poseł na sejm radomski 1505 roku z województwa krakowskiegoPosłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 44.. Poseł na sejm piotrkowski 1510 roku z województwa krakowskiegoMariusz Lubczyński, Wykazy posłów sejmowych z lat 1507–1512, w: Kwartalnik Historyczny R. 122 nr 3 (2015), s. 518.. W 1517 roku został strażnikiem polnym koronnym, zaś w 1523 mianowany generałem ziem podolskich. W roku 1530 objął stanowisko wojewody podolskiego, zaś 3 lata później został wojewodą sandomierskim. Był też podskarbim (1504–1506) i posłem królewskim do synodu łęczyckiego.
Jako strażnik polny w 1511 roku wsparł Hospodarstwo Mołdawskie w obronie przed Tatarami. Brał udział w odparciu najazdów Tatarów w latach 1512–1516. W 1512 r. walczył pod Biłką i Wiśniowcem. Wsparł Mikołaja Kamienieckiego i Jana Tworowskiego w rozbiciu czambułów pod Trembowlą i Podhajcami w 1516 r. W grudniu tegoż roku odparł atak na Międzybóż i Latowce.
Poseł województwa krakowskiego na sejm radomski 1505 roku, poseł województwa podolskiego na sejm 1529 rokuPosłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 44, 73..
Posiadał Jarosław i Kołodrupki. Wraz z bratem Mikołajem otrzymał wieś Kawce (1497). W 1498 roku konsens na zastaw Tymbarku Jordanom. Jego dobra dziedziczne znajdowały się głównie w powiecie szczyrzyckim w województwie krakowskim, m.in. Brzezie, Dąbrowa, Szarów, Łysokanie i część Czerzowa. W 1509 roku wziął w zastaw Białoboki od Prusinowskiego. W 1510 zeznał zapisy na rzecz zakonu Augustianów w Krakowie. W 1511 roku otrzymał konsens na zakup Wiśniowca od , kasztelana kamienieckiego.
Nie był żonaty. Spadkobiercą uczynił bratanka Hieronima Lanckorońskiego (syna Mikołaja).
Przypisy
Bibliografia
Adam Boniecki, „Herbarz Polski”, (tom XIII, str. 331, Lanckorońscy herbu Zadora) Hr. Seweryn Uruski, "Rodzina. Herbarz szlachty polskiej", (tom 8, str. 268–276, Lanckorońscy herbu Zadora)
Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii Krakowskiej Kategoria:Cześnicy sandomierscy Kategoria:Dworzanie Jana I Olbrachta Kategoria:Generałowie ziem podolskich Stanisław Lanckoroński Kategoria:Marszałkowie nadworni koronni Kategoria:Podczaszowie sandomierscy Kategoria:Posłowie na sejm radomski 1505 Kategoria:Posłowie na sejm piotrkowski 1510 Kategoria:Posłowie na sejm warszawski 1529 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo krakowskie) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo podolskie) Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta I Starego Kategoria:Starostowie kamienieccy (województwo podolskie) Kategoria:Starostowie skalscy Kategoria:Strażnicy polni koronni Kategoria:Wojewodowie podolscy Kategoria:Wojewodowie sandomierscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w XV wieku Kategoria:Zmarli w 1535