Volpone albo lis (Volpone; Or, The Fox) – sztuka elżbietańskiego dramaturga Bena Jonsona, wystawiona w latach 1605–1606 i wydana w 1607. Jest ona jedną z najlepszych komedii tego autora.
Forma Dramat rozpoczyna się argumentem, czyli streszczeniem, z akrostychem. Pierwsze litery kolejnych wersów tworzą nazwisko bohatera. Tego samego środka Jonson użył też w dramacie Alchemik.
Prolog sztuki jest parzyście rymowany, a dialogi bezrymowe. W partiach dialogowych autor stosuje standardowy w dramaturgii elżbietańskiej blank verse, czyli nierymowany pentametr jambiczny, to znaczy sylabotoniczny dziesięciozgłoskowiec, w którym akcenty padają na parzyste sylaby wersu.
Treść Volpone, bogaty i bezdzietny chciwiec, udając, że umiera, oszukuje trzech pazernych na pieniądze panów, Voltorego, Corbaccia i Corvina, którzy liczą na spadek po nim. w całym procederze pomaga mu adwokat Mosca. Nazwiska są mówiące, Volpone to „lis”, Voltore to „sęp”, Corbaccio to „kruk”, Corvino to „wrona”, a Mosca to „mucha”. Ten sposób nazywania bohaterów nawiązuje do klasycznej bajki zwierzęcej. Potencjalni spadkobiercy przynoszą Volponemu prezenty, mając nadzieję, że wyznaczy on jako beneficjenta testamentu tego, kto go najhojniej obdaruje. Oszust Mosca próbuje w końcu samemu zostać dziedzicem majątku Volponego. Jednak jego usiłowania okazują się daremne. Zostaje postawiony przed sądem i skazany na galery. Volpone jednak nie ma powodu się cieszyć. Zostaje pozbawiony bogactw i umieszczony w szpitalu dla nieuleczalnie chorych. Jednak wymowa sztuki jest optymistyczna, zło zostaje ukarane.
Przekład Na język polski sztukę Bena Jonsona przełożył Maciej Słomczyński. Przekład ten ukazał się najpierw nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego w Warszawie w 1962, a następnie staraniem Wydawnictwa Literackiego w Krakowie w 1982, w ramach Serii Dawnej Literatury Angielskiej. Po raz trzeci tłumaczenie Słomczyńskiego zostało opublikowane w antologii Ireny Lasoniowej Dramat elżbietański w 1989 r.
Zobacz też: Volpone albo lis (Teatr Telewizji), Volpone albo lis (film francuski)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ben Jonson Kategoria:Angielskie utwory dramatyczne Kategoria:Utwory literackie z 1607 Kategoria:Utwory literackie napisane wierszem białym