TRAPPIST-1 (oznaczenie 2MASS: J23062928-0502285) – bardzo chłodny czerwony karzeł (typ widmowy M8V) znajdujący się 39 lat świetlnych (około 12 parseków) od Ziemi w gwiazdozbiorze Wodnika.
Odkrycie planet mały|lewo|Położenie TRAPPIST-1 (zaznaczone na czerwono) w gwiazdozbiorze Wodnika W maju 2015 roku zespół astronomów pod kierownictwem Michaëla Gillona z Uniwersytetu w Liège odkrył trzy planety typu ziemskiego, krążące wokół gwiazdy, z których najodleglejsza mogła potencjalnie znajdować się w granicach ekosfery systemu. Do obserwacji użyto teleskopu TRAPPIST () w obserwatorium La Silla na pustyni Atakama w Chile. Zespół prowadził obserwacje od września do grudnia 2015 roku. Rezultaty badań opublikował na łamach czasopisma „Nature” w maju 2016 roku.
22 lutego 2017 roku międzynarodowy zespół astronomów (m.in. z NASA i Europejskiego Obserwatorium Południowego) ogłosił odkrycie kolejnych czterech skalistych egzoplanet krążących wokół TRAPPIST-1. Orbity co najmniej trzech z nich znajdują się w ekosferze gwiazdy i nie wyklucza się, że wszystkie mogą utrzymywać wodę w stanie ciekłym. Do obserwacji użyto przede wszystkim teleskopu TRAPPIST-South w obserwatorium La Silla, szerokokątnej kamery na podczerwień HAWK-I zainstalowanej na jednym z teleskopów VLT (Obserwatorium Paranal) oraz Teleskopu Kosmicznego Spitzera (a także szeregu innych instalacji naziemnych: TRAPPIST-North w Maroku, 3,8-metrowego UKIRT na Hawajach, Teleskopu Williama Herschela w La Palma na Wyspach Kanaryjskich oraz SAAO w Republice Południowej Afryki).
Planety były oznaczane w kolejności, w jakiej zostały odkryte. Pierwsze z odkrytych planet zostały oznaczone literami od „b” do „d” (kolejne litery oznaczają większy okres orbitalny), natomiast druga grupa obiektów została oznaczona literami od „e” do „h”.
Z okazji tego odkrycia Nate Swinehart zaprojektował Google Doodle, które było wyświetlane w dniu 23 lutego 2017.
Gwiazda Gwiazda została odkryta w 1999 roku w ramach projektu Two Micron All-Sky Survey i została oznaczona w katalogu pod numerem "2MASS J23062928-0502285". Parametry liczbowe oznaczają rektascensję oraz deklinację gwiazdy, natomiast litera "J" oznacza Epokę Juliańską.
TRAPPIST-1 ma około 8% masy Słońca, jego średnica to około 12% średnicy Słońca, przy temperaturze około 2560 K. Powstał minimum 500 milionów lat temu. Karzeł charakteryzuje się stosunkowo wysoką metalicznością, przy zawartości żelaza ([Fe/H]) równej 0,04, co stanowi 109% wartości dla Słońca.
Dzięki niskiej jasności czas życia tego karła może wynosić ok. 12 bilionów latW angielskiej terminologii trillion to odpowiednik polskiego biliona. – to oznacza, że TRAPPIST-1 pozostanie gwiazdą ciągu głównego, w czasie gdy Wszechświat będzie znacznie chłodniejszy niż obecnie, a zapasy gazu potrzebnego do tworzenia nowych gwiazd zostaną wyczerpane.
System planetarny + Planety układu TRAPPIST-1 Planeta Masa planety() Półoś wielka(au) Okres obiegu(dni) Ekscentryczność Inklinacja Promień()b 0,85 ± 0,72 0,0111 ± 0,0003 1,51087081 ± 0,00000060 < 0,081 89,65 ± 0,25° 1,086 ± 0,035c 1,38 ± 0,61 0,0152 ± 0,0005 2,4218233 ± 0,0000017 < 0,083 89,67 ± 0,17° 1,056 ± 0,035d 0,41 ± 0,27 0,0214 4,049610 ± 0,000063 < 0,070 89,75 ± 0,16° 0,772 ± 0,030e 0,62 ± 0,58 0,0282 6,099615 ± 0,000011 < 0,085 89,86 ± 0,11° 0,918 ± 0,039f 0,68 ± 0,18 0,0371 ± 0,0011 9,206690 ± 0,000015 < 0,063 89,680 ± 0,034° 1,045 ± 0,038g 1,34 ± 0,88 0,0451 ± 0,0014 12,35294 ± 0,00012 < 0,061 89,710 ± 0,025° 1,127 ± 0,041h nieznana 0,063 20 nieznana 89,80 ± 0,07° 0,755 ± 0,034
Galeria
Filmy
Przypisy
Artykuł w wersji preprint [dostęp 2017-02-24].
Linki zewnętrzne
NASA Discovers 7 Planets Orbiting TRAPPIST 1 (YouTube) TRAPPIST-1 – witryna internetowa systemu planetarnego ESOcast 83: Ultracool dwarf star with planets (video) NASA News Briefing on the Discovery of Trappist-1’s 7 Planets (YouTube) Trappist-1 planes may be habitable
Kategoria:Czerwone karły Kategoria:Gwiazdy typu widmowego M Kategoria:Układ TRAPPIST-1