Teofano – cesarzowa bizantyńska.
Życiorys Była córką szynkarza Anastaso, która zmieniła imię na Teofano. W 956 poślubiła Romana II. Mieli troje dzieci: Bazylego II Bułgarobójcę – kolejnego cesarza Konstantyna VIII – kolejnego cesarza Annę Porfirogenetkę – żonę wielkiego księcia kijowskiego – Włodzimierza I Wielkiego W 959 r. została cesarzową. Pod jej wpływem Roman II zamknął matkę i siostry w klasztorze. Teofano miała się też przyczynić do zamordowania żyjącego na wygnaniu Stefana Lekapena. W imieniu synów sprawowała władzę od 15 marca do 15 sierpnia 963 roku. Pomogła osiągnąć tron Niceforowi II Fokasowi. Została też jego żoną. Związała się jednak z Janem I Tzimiskesem, który stał się jej kochankiem. Pod jej wpływem zorganizowano spisek na życie Nicefora II (10/11 grudnia 969 r.). Jan I Tzimiskes wstąpiwszy na tron pod wpływem opinii publicznej zesłał ją na wyspę Prote. Po jej próbie powrotu do stolicy w 970 roku została ponownie zesłana, tym razem do Damidion w Armenii. Gdy tron objął jej syn Bazyli II (976) powróciła do Konstantynopola, ale nie odegrała już politycznej roli.
Była przedstawiana przez historyków bizantyńskich jako wcielenie zła. Oskarżano ją o otrucie Konstantyna VII i męża Romana II. Jej postać uwieczniono w literaturze m.in. w dramacie Tadeusza Micińskiego W mrokach złotego pałacu, czyli Bazylissa Teofanu.
Przypisy
Bibliografia Maciej Salamon, Teofano [w:] Encyklopedia kultury bizantyńskiej, red. Oktawiusz Jurewicz, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2002, s. 467–468.
Kategoria:Cesarzowe bizantyńskie Kategoria:Dynastia macedońska Kategoria:Urodzeni w X wieku Kategoria:Zmarli w X wieku