Marek Józef Żerański (ur. 7 lipca 1977 w Warszawie) – polski aktor teatralny i filmowy. Mediator, lektor. Pracownik służby cywilnej.
Życiorys W szkole podstawowej w latach 1992–1994 współpracował z Telerankiem jako prowadzący i uczęszczał na zajęcia Ogniska Teatralnego Jana i Haliny Machulskich przy Teatrze Ochoty. W zastępstwie z Arturem Pontkiem grał Emila w sztuce „Emil i detektywi” Ericha Kästnera w reż. Haliny Machulskiej. W liceum kontynuował naukę pantomimy w Studiu Elżbiety Pasteckiej. Uczęszczał do 21 Społecznego Liceum Ogólnokształcącego im. Jerzego Grotowskiego w Warszawie. Ukończył 25 SLO im. Marzenny Okońskiej. Zadebiutował w 1992 w przygodowym serialu międzynarodowej koprodukcji Mission Top Secret, reż. Marcus Cole, jako Jan, a następnie w polsko-brytyjskim serialu Molly, reż. Nicholas Laughland, jako Radek.
Debiutował na deskach Teatru Szwedzka 2/4 w roku 1994, w sztuce „Rosencrantz i Guildenstern nie żyją”, Toma Stopparda, w reż Jacka Pazdro. Wystąpił w roli Alfreda. W 2001 ukończył studia w Akademii Teatralnej w Warszawie, na roku Wiesława Komasy i Aleksandry Górskiej. Wystąpił w spektaklach dyplomowych: "Bal manekinów" w reż. W. Komasy i "Płatonow" w reż. A. Glińskiej. Obronił pracę magisterską na temat dekady Festiwalu Teatralnego Kontakt. W czasie studiów wystąpił w sztuce „Shopping and Fucking” w reżyserii Pawła Łysaka przygotowanym przez Towarzystwo Teatralne w Teatrze Rozmaitości w Warszawie (1999) z udziałem Arka Jakubika, Roberta Więckiewicza, Rafała Mohra i Marii Seweryn. W związku z tą premierą zagrożony relegowaniem ze studiów zdecydował o rezygnacji z udziału w przedstawieniu po zagraniu 13 spektakli na trzecim roku WA.
Po ukończeniu studiów wystąpił w Teatrze Studio (2002) w Warszawie w roli Żołnierza II, w sztuce Zima, J. Griszkowca, w reż. Mateusza Bednarkiewicza z Agnieszką Grochowską i Redbadem Klijnstrą. Z Teatrem Studio pod dyrekcją Zbigniewa Brzozy związał się na kilka lat biorąc udział w ówczesnym cyklu czytania dramatów, w premierze Amadeusza, B. Shaffera, z Zygmuntem Zapasiewiczem, jako Slierim, Andrzejem Mastalerzem w roli Mozarta i Agnieszką Grochowską, jako Konstancją Weber. W Teatrze Nowym (2003) wystąpił w sztuce Bash Neila LaBut’a w reż. Jacka Zembrzuskiego z Andrzejem Konopką, Katarzyną Skarżanką i Karoliną Lutczyn. W latach 2006–2011 r. współpracował z Teatrem Krypta w Szczecinie. W latach 2006–2011 występował w Teatrze Krypta w Szczecinie. Od 2006 jest związany ze szczecińskim Teatrem Polskim, gdzie wystąpił w wielu tytułach repertuarowych.
Teatr ZAR Aktywność w teatrze zawodowym łączył z pasją do teatru awangardowego i poszukującego, spełniając marzenie sprzed studiów, by nawiązać współpracę z Ośrodkiem Badań Twórczości Jerzego Grotowskiego i Poszukiwań Teatralno-Kulturowych we Wrocławiu (obecnie Instytut im. J. Grotowskiego), który podówczas prowadzony był przez Jerzego Osińskiego. Po studiach ukończonych w 2001 roku wyjechał do Wrocławia na warsztaty aktorskie z Yoshi Oidą i Bruce’em Myersem, aktorami Petera Brook’a. W konsekwencji pozostał przy Ośrodku Grotowskiego przez kolejne trzy lata współpracując przy powstawaniu pierwszej części tryptyku Ewangelie Dzieciństwa oraz Teatru Zar. Realizacja projektu obejmowała wyprawy na Półwysep Athos, w góry Pirinu do Bułgarii oraz do Osetii w gruzińskiej części Kaukazu w celu zbierania i nauki źródłowego materiału muzycznego. Okres współtworzenia Teatru ZAR był także czasem intensywnych treningów aktorskich w Brzezince pod Wrocławiem, a także licznych wyjazdów ze zrealizowanym już przedstawieniem.
Opera Narodowa Występował także w Teatrze Wielkim Opery Narodowej (2009 r., 2012 r. i 2018 r.) w realizacjach Mariusza Trelińskiego. Przy realizacji Króla Rogera w reż. M. Trelińskiego w roku 2018 w Operze Królewskiej w Sztokholmie organizował od strony logistycznej i produkcyjnej wyjazd grupy tancerzy negocjując warunki umów i pobytu. W kolejnym roku w Operze Narodowej w Pradze realizacja premiery została przerwana przez wybuch epiedemii Covid-19.
Teatr Provisorium Od 2011 związany z lubelskim Teatrem Provisorium w którym zrealizował rolę Aloszy w "Braciach Karamazow" wg Dostojewskiego i dr. Konieszyna w "Lodzie" w reżyserii Janusza Opryńskiego.
Film Marek Żerański wystąpił w kilku znaczniejszych produkcjach, z których najznaczniejszą rolą jest Guma w Egoistach w reż. Mariusza Trelińskiego z Magdaleną Cielecką, Mają Ostaszewską, Olafem Lubaszenką, Janem Fryczem i Rafałem Mohrem. Poza tym wystąpił w wielu serialach, m.in. Klan, Na dobre i na złe, Kryminalni itd. Ostatnią pracą jest epizod w będącym w produkcji serialu kryminalnym Trójmiasto, gdzie wystąpił w roli Norwega, wykonując rolę w jęz. angielskim, podobnie jak w serialach, w których debiutował.
Wystąpił w monodramach Heine wg tekstów Heinricha Heinego; opieka reż. Irena Jun, 2010 r. Morfina 0,05 wg Michaiła Bułhakowa, w adaptacji Macieja Wojtyszki, 2012 r. TworkiTworki. wg Marka Bieńczyka w reżyserii Pawła KamzyPaweł Kamza. w autorskiej adaptacji tekstu, 2017 r. Morfina 0,05 / wersja 3.0 dla Fundacji West&art w Szczecinie, 2018 r.
Nominacje, wyróżnienia W 2018 roku nominowany do nagrody Bursztynowego Pierścienia za rolę w monodramie "Tworki". W 2020 roku otrzymał Bursztynowy Pierścień publiczności 2019 za reżyserię monodramu "Morfina 0'05"
Stypendia Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego w ramach programu dla młodych artystów. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Młoda Polska Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu "Kultura w Sieci" 2021 r. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu "KPO dla Kultury. Stypendia" 2024 r.
Poza filmem i teatrem W latach 2023 - 2025 zatrudniony jako pracownik Służby Cywilnej w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Departamencie Narodowych Instytucji Kultury w Wydziale Nadzoru instytucji w obszarze teatru (DIK-WIT) W czasie epidemii Covid-19 przez rok pracował jako nauczyciel w Internationella Engelska Skolan w Sztokholmie. Ukończył podyplomowe Prawo Międzynarodowe i Służba Zagraniczna na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Ukończył podyplomowe Studia Menedżerskie w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Ukończył podyplomowe studia Mediacje Gospodarcze w Wyższej Szkole Humanitas w Lublinie Ukończył podyplomowe studia Kwalifikacje Pedagogiczne w Warszawie Współpracuje jako trener z Ośrodkiem Rozwoju Kompetencji Edukacyjnych. Współpracuje z Akademią Ekonomiczno-Humanistyczną w Warszawie Cofounder Fundacji dla Edukacji im. Wacława Wdowiaka W roku szkolnym 2015/2016 był nauczycielem przedmiotu wiedza o teatrze w XXX Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Śniadeckiego w Warszawie.
Życie prywatne Jest żonaty z pedagożką edukacji specjalnej, charakteryzatorką filmową i teatralną Milą Wdowiak-Żerańską. Mają dwie córki.
Filmografia Filmy fabularne (kinowe i telewizyjne) Rok Tytuł Rola Reżyser1994ZawróconyKazimierz Kutz2000Egoiścikelner „Guma”Mariusz Treliński2001Titanic – legenda żyje(polski dubbing)Jowita Gondek2003LichterKamilHans-Christian Schmid2004Tylko jedna nocchłopak EwyDariusz Błaszczyk2005Skazany na bluesastudent nad morzemJan Kidawa-Błoński 2007Braciszekwiejski wyrostekAndrzej BarańskiLatarnikMarcinMateusz Rakowicz2014Ostatnia pieśń torreadoramążPiotr Chrzan2015Kino KabaretchłopakMichał Stenzel2019Jak zostałem gangsterem. Historia prawdziwa.lekarzMaciej Kawulski2019Raport PileckiegoOtto KuselLeszek Wosiewicz
Seriale telewizyjne Rok Tytuł Rola Reżyser1992Mission Top SecretJan (odcinki: 2-4)Marcus Cole, Howard Rubie1994MollyRadekNick Laughland 2000Twarze i maskiŁukasz Kujawa (odcinek: 6)Feliks FalkDuża przerwapraktykant (odcinek: 15)Mirosław Bork2001KlanLeszek, kolega Agaty Wilczyńskiej ze szkoły rysunkuPaweł Karpiński 2002Samo życiekelner w restauracji „Dedek”różniNa dobre i na złeKsawery (odcinek: 102)Maciej DejczerM jak miłośćdostarczyciel kwiatów (odcinek: 110)Natalia Koryncka-Gruz2003Plebaniaczłonek sekty (odcinek: 356)Jerzy Sztwiertnia2004Klanbrat Marka Wójcika, starającego się o względy Olki LubiczPaweł Karpiński 2005Na WspólnejfotografróżniAuschwitz: The Nazis and 'The Final Solution'więzień Paweł StienkinLaurence Rees2006–2007Egzamin z życiadziennikarz Kuba (odcinki: 49, 91, 93, 95)Teresa Kotlarczyk2006MrokŁukasz Kubacki (odcinek: 4)Jacek Borcuch2007Biuro kryminalne(odcinek: 23)Dominik Matwiejczyk 2008Trzeci oficerasystent reżysera „Rodziny Trojanowskich” (odcinek: 7)Maciej DejczerOjciec MateuszDarek Migas (odcinek: 6)Maciej DejczerNa dobre i na złeWojtek (odcinek: 326)Grzegorz PacekKryminalniTomasz Wilk (odcinek: 89)Ryszard Zatorski20101920. Wojna i miłośćAntiochin (odcinek: 11)Maciej Migas2024Sprawiedliwi: TrójmiastoAdam Anderson (odcinek: 3)Wojciech Todorow
Teatr Role teatralne