Tyraneczek białobrzuchy (Myiornis albiventris) – gatunek małego ptaka z podrodziny klinodziobków (Triccinae) rodziny muchotyranikowatych (Pipromorphidae). Gatunek słabo poznany, występujący w zachodniej części Ameryki Południowej, według IUCN nie jest zagrożony wyginięciem.
Zasięg występowania Tyraneczek białobrzuchy występuje lokalnie u podnóża stoków wschodnich Andów w środkowym i wschodnim Peru (Junín, Huánuco, Pasco, Ayacucho oraz wschodnim Puno) i północnej Boliwii (La Paz, Cochabamba oraz zachodnim Santa Cruz). Od 2010 roku gatunek ten obserwowany jest w południowo-wschodnim Ekwadorze.
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy opisali w 1894 roku niemiecki ornitolog Hans von Berlepsch i polski zoolog Jan Sztolcman, nadając mu nazwę Orchilus albiventris. Jako miejsce typowe odłowu holotypu Berlepsch i Sztolcman wskazali La Merced na wysokości 2600 stóp (ok. 790 m) w Peru. Holotypem był samiec odłowiony przez Jana Kalinowskiego 10 września 1890 roku.
Tworzy nadgatunek z M. auricularis, z którym czasami bywa uważany za konspecyficzny. Gatunek monotypowy.
Etymologia Nazwa rodzajowa: muia, μυιας muias – „mucha”; ορνις ornis, ορνιθος ornithos – „ptak”. Epitet gatunkowy: – „biały”; venter, ventris – „brzuch”.
Morfologia Długość ciała 7 cm; masa ciała 5–6 g. Bardzo mały ptak o krępym ciele i dużej głowie. Obrączka powiekowa koloru płowobiałego, na pokrywach usznych znajduje się szarawa opaska w kształcie półksiężyca ciągnąca się od nasady dzioba do skroni; czoło i ciemię koloru oliwkowego, czub głowy zabarwiony brązem. Skrzydła śniade z jasnooliwkowożółtymi krawędziami; ogon śniady. Gardło i górna część piersi białawe, z lekkimi, szarymi plamkami, reszta dolnych części ciała biała, zabarwiona żółtawooliwkowym kolorem na bokach i podbrzuszu. Tęczówka czerwona, dziób czarniawy, nogi cieliste. Od podobnego tyraneczka uszatego (M. auricularis) różni się mniej widoczną, półksiężycową opaską na pokrywach usznych, bledszym podbródkiem i nieco krótszym ogonem. Brak dymorfizmu płciowego. Młode ptaki nieopisane.
Ekologia Tyraneczek białobrzuchy prowadzi osiadły tryb życia, zamieszkując wilgotne niskogórskie i podgórskie lasy i ich krawędzie, na wysokości 400–1200 m n.p.m. Odzywa się równymi, szybkimi sekwencjami nut o brzmieniu „dr-rrrrrrrrrr”. Odżywia się owadami; szuka ich w dolnych i środkowych piętrach lasu. Często siedzi na otwartej przestrzeni kilka centymetrów od liści, wykonując szybkie uderzenia, gdy wypatrzy w nich zdobycz. Brak informacji na temat okresu lęgowego.
Status zagrożenia i ochrona W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody od 2004 roku jest zaliczany do kategorii LC ( – najmniejszej troski). Globalna wielkość populacji nie jest znana, ale gatunek ten jest określany jako dość pospolity do dość rzadkiego. Głównym zagrożeniem jest utrata i fragmentacja siedlisk leśnych wskutek wycinki. Uważa się, że gatunek ten stracił 7% powierzchni lasów w granicach swojego zasięgu przez 10 lat, co w połączeniu z degradacją siedlisk mogło się przyczynić do spadku liczebności populacji o 10–19% w tym okresie. W Boliwii występuje w Rezerwacie Biosfery Pilón Lajas i Parku Narodowym Madidi.
Przypisy Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Muchotyranikowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Fauna Boliwii Kategoria:Fauna Ekwadoru Kategoria:Fauna Peru Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1894 roku Kategoria:Taksony opisane przez Hansa von Berlepscha Kategoria:Taksony opisane przez Jana Sztolcmana