Plac Stu Straconych (dawniej: Plac Stodół oraz Plac Stu Poległych, również: Miejsce Pamięci Zgierzan) – plac zlokalizowany na osiedlu Przybyłów w Zgierzu, w województwie łódzkim. Pełni rolę miejsca pamięci narodowej. Obiekt wpisany do Ewidencji zabytków i cmentarzy Gminy Miasto Zgierz.

Historia Obszar obecnego Placu Stu Straconych znalazł się w pierwotnych granicach miasta Zgierza uformowanych w latach 20. XIX w. Jego zabudowę stanowiły budynki gospodarcze, stąd zwyczajowa nazwa: Plac Stodół. W okresie międzywojennym na placu znajdowały się jedynie dwie stodoły, a pozostały teren był użytkowany jako wysypisko śmieci.

20 marca 1942 r. na placu odbyła się masowa egzekucja, tzw. Zbrodnia Zgierska, podczas której rozstrzelano stu Polaków w odwecie za zabicie dwóch oficerów gestapo. Miejsce (teren wysypiska śmieci) zostało wybrane w celu dodatkowego upokorzenia ofiar.

W marcu 1945 r. dzięki staraniom Tymczasowego Rządu Miejskiego w Zgierzu ustawiono prowizoryczny pomnik ku czci ofiar zbrodni zgierskiej, na którym umieszczono napis:

W latach 50. został on zastąpiony betonowym pomnikiem w kształcie iglicy. 28 września 1969 r. odsłonięto obecnie istniejący Pomnik Stu Straconych. Autorem rzeźby jest Antoni Biłas. W okresie PRL plac nie został zagospodarowany i pełnił funkcję miejsca pamięci o egzekucji. Kilkakrotnie przechodził remonty i przebudowy.

Współczesność W 2001 r. powstała koncepcja utworzenia „Miejsca Pamięci Zgierzan” w północnej części Placu Stu Straconych, skutkiem czego plac stał się miejscem pamięci o różnych wydarzeniach historycznych, w których uczestniczyli mieszkańcy Zgierza. Na placu znajdują się trzy tablice upamiętniające:

ofiary zbrodni zgierskiej poległych i pomordowanych w czasie II wojny światowej 36 zgierzan – oficerów Wojska Polskiego oraz funkcjonariusz Policji Państwowej – jeńców wojennych zamordowanych przez wojska sowieckie w Katyniu, Charkowie i Twerze (1940).

W 2018 r. na placu ustawiono Ławeczkę Niepodległości – instalację upamiętniającą odzyskanie niepodległości przez Polskę.

W 2022 r. odsłonięto mural upamiętniający ofiary zbrodni zgierskiej na widocznej z placu ścianie Szkoły Podstawowej nr 1

Galeria

Przypisy

Linki zewnętrzne

Plac Stu Straconych [w:] Muzeum Miasta Zgierza [online] [dostęp 2025-03-21] Pomnik Stu Straconych [w:] Fotopolska [online] [dostęp 2025-03-21]

Kategoria:Ulice i place w Zgierzu Kategoria:Miejsca pamięci w Polsce Kategoria:Obiekty w Zgierzu wpisane do gminnej ewidencji zabytków