Kłuiszka (Neacomys) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowej Ameryce Środkowej i Ameryce Południowej.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 60–105 mm, długość ogona 62–165 mm, długość ucha 10–18 mm, długość tylnej stopy 18–27 mm; masa ciała 9–35 g. Rodzaj Neacomys obejmuje małe bawełniaki pokryte krótkimi kolcami na grzbiecie, z małymi uszami, średnio długimi wibrysami, ośmioma sutkami i ogonami równymi lub nieco dłuższymi od długości ciała.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1900 roku angielski zoolog Oldfield Thomas w artykule poświęconym nowym południowoamerykańskim ssakom opublikowanym na łamach The Annals and magazine of natural history. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) kłuiszka kolczasta (N. spinosus).
Etymologia Neacomys: neos ‘nowy’; rodzaj Acomys (kolcomysz).
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNNeacomys paracouVoss, Lunde & Simmons, 2001kłuiszka czarnagatunek monotypowyskrajnie wschodnia Wenezuela, region Gujana i północna Brazylia (Amazonas, Pará i Amapá)DC: 7–8,3 cmDO: 6,5–8,1 cmMC: 10–19 gNeacomys serranensisColmenares-Pinzón, 2021gatunek monotypowyendemit Kolumbii (znany z dwóch miejsc w Serrania de los Yariguíes (Santander; granice zasięgu nieznane; zakres wysokości: 1595–2125 m n.p.m.DC: około 8 cmDO: około 10,2 cmMC: około 14 gNeacomys vargasllosaiHurtado & Pacheco, 2017gatunek monotypowypołudniowe Peru (Puno) do środkowej Boliwii (zachodnie Santa Cruz); zakres wysokości: do 1985 m n.p.m.DC: 7,6–9,8 cmDO: 7,9–11,8 cmMC: 16,5–31 gNeacomys spinosus(O. Thomas, 1882)kłuiszka kolczastagatunek monotypowyendemit Peru (południowa rzeka Marañón do północnej rzeki Huallaga (Amazonas, San Martín i Huánuco; zakres wysokości: 1125–2375 m n.p.m.DC: 7,5–10,5 cmDO: 8,8–12,2 cmMC: 15–35 gNeacomys amoenusO. Thomas, 1903gatunek monotypowyzachodnio-środkowa Brazylia (Rondônia i Mato Grosso) oraz północna i wschodnia Boliwia (Pando, La Paz i Santa Cruz)DC: 6,5–7,9 cmDO: 7,2–10,2 cmMC: 20–30 gNeacomys carceleniHershkovitz, 1940gatunek monotypowywschodni Ekwador (Napo na południe do Zamora-Chinchipe) i wschodnie Peru (Loreto na południe do Madre de Dios); zakres wysokości: 200–1885 m n.p.m.DC: 6,5–7,9 cmDO: 7,2–10,2 cmMC: 20–30 gNeacomys auriventerBrito, Tinoco, Burneo, C. Koch, Arguero, Vargas & C.M. Pinto, 2021gatunek monotypowyendemit Ekwadoru (znany z 4 miejsc w Cordillera del Cóndor); zakres wysokości: 1460–1885 m n.p.m.DC: 6,4–7,5 cmDO: 8–11,9 cmMC: 12,5–18 gNeacomys dubostiVoss, Lunde & Simmons, 2001kłuiszka kajeńskagatunek monotypowypołudniowo-wschodni Surinam, Gujana Francuska i północno-wschodnia (Amapá i Pará)DC: 6,4–8,1 cmDO: 7,1–9,2 cmMC: 11–19 gNeacomys vossiSemedo, M.N.F. Silva, Gutiérrez, Ferreira, Nunes, Mendes-Oliveira, Farias & R.V. Rossi, 2020gatunek monotypowyendemit Brazylii (wschodni górny i środkowy bieg rzeki Tapajós i zachodni dolny bieg rzeki Xingu)DC: 6,5–7,7 cmDO: 11–15,6 cmMC: 9–15,5 gNeacomys elieceriSemedo, M.N.F. Silva, Carmignotto & R.V. Rossi, 2021gatunek monotypowyendemit Brazylii (zachodni brzeg górnego i środkowego biegu rzeki Tapajós (Pará))DC: 7,1–7,7 cmDO: 14,8–16,5 cmMC: 14–31 gNeacomys xinguSemedo, M.N.F. Silva, Gutiérrez, Ferreira, Nunes, Mendes-Oliveira, Farias & R.V. Rossi, 2020gatunek monotypowyendemit Brazylii (wschodni dolny bieg rzeki Xingu i region Serra de Carajás)DC: 6,8–7,5 cmDO: 13,8–15,6 cmMC: 11,5–18,5 gNeacomys marajoaraSemedo, M.N.F. Silva, Gutiérrez, Ferreira, Nunes, Mendes-Oliveira, Farias & R.V. Rossi, 2020gatunek monotypowyendemit Brazylii (znany tylko z wyspy Marajó (Pará))DC: 6,2–7,7 cmDO: 12,8–15,3 cmMC: 9–16,5 gNeacomys guianaeO. Thomas, 1905kłuiszka gujańskagatunek monotypowypołudniowo-wschodnia Wenezuela, Gujana, Surinam i prawdopodobnie przyległa północno-wschodnia BrazyliaDC: 6,4–8,5 cmDO: 6,7–8,1 cmMC: 10–16 gNeacomys jauSemedo, M.N.F. Silva, Carmignotto & R.V. Rossi, 2021gatunek monotypowyendemit Brazylii (prawy brzeg rzeki Jaú i lewy brzeg rzeki Japurá (Amazonas)DC: 6,9–10 cmDO: 13–15,1 cmMC: 13–16 gNeacomys minutusPatton, M.N.F. Silva & Malcolm, 2000kłuiszka malutka gatunek monotypowyPeru (dorzecze rzeki Gálvez, Loreto) i Brazylia (środkowy i dolny bieg rzeki Juruá, Amazonas)DC: 6,5–7,9 cmDO: 7–8,4 cmMC: 10–15 gNeacomys macedoruiziSánchez-Vendizú, Pacheco & Vivas-Ruiz, 2018gatunek monotypowyendemit peru (znany tylko z Parku Narodowego Tingo María)DC: 6,5–8 cmDO: 7,5–8,5 cmMC: brak danychNeacomys aletheiaSemedo, M.N.F. Silva, Carmignotto & R.V. Rossi, 2021gatunek monotypowyBrazylia (oba brzegi rzeki Juruá, Amazonas) i Peru (wschodni brzeg rzeki Ukajali, Loreto)DC: 6,7–7,9 cmDO: 14,8–16,3 cmMC: 11–15 gNeacomys musseriPatton, M.N.F. Silva & Malcolm, 2000kłuiszka dżunglowagatunek monotypowyzachodnia Nizina Amazonki we wschodnim i południowo-wschodnim Peru oraz skrajnie zachodnia Brazylia; prawdopodobnie przyległa BoliwiaDC: 6,5–7 cmDO: 6,8–9 cmMC: 11–17 gNeacomys rosalindaeSánchez-Vendizú, Pacheco & Vivas-Ruiz, 2018gatunek monotypowypółnocna rzeka Amazonka w północno-wschodnim Peru (Amazonas i Loreto) i wschodni Ekwador (Pastaza i Napo)DC: 6,2–9,9 cmDO: 6,1–8,7 cmMC: brak danychNeacomys marciBrito & Tinoco, 2023gatunek monotypowyendemit Ekwadoru (znany z 6 miejsc w Carchi, Pichincha i Esmeraldas); zakres wysokości: 450–1630 m n.p.m.DC: 6,2–8,5 cmDO: 5–8,8 cmMC: brak danychNeacomys tenuipesO. Thomas, 1900kłuiszka wąskostopagatunek monotypowylasy w północno-środkowej i zachodniej Kolumbii, północnej Wenezueli oraz północno-zachodnim Ekwadorze; zakres wysokości: 400–1750 m n.p.m.DC: 7,2–9,7 cmDO: 7,4–10,8 cmMC: 12–22 gNeacomys pictusE.A. Goldman, 1912kłuiszka pstragatunek monotypowyendemit Panamy (znany tylko ze skrajnie wschodniej części (Darién)); zakres wysokości: 550–600 m n.p.m.DC: 6–8,8 cmDO: 7,4–8,7 cmMC: brak danychNeacomys leilaeCaccavo & Weksler, 2021gatunek monotypowyendemit Wenezueli (środkowa Kordyliera Nadbrzeżna (Aragua, Dystrykt Stołeczny i Miranda; zakres wysokości: 1050–1470 m n.p.m.DC: 6,7–8,2 cmDO: 9,2–11,8 cmMC: 12,2–14,5 gNeacomys oliveiraiCaccavo & Weksler, 2021gatunek monotypowyendemit Brazylii (Floresta Nacional de Carajás (Pará)); zakres wysokości: 655–745 m n.p.m.DC: 6,8–8,1 cmDO: 6,2–8,2 cmMC: 10–15 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Kategoria:Bawełniaki