European Rugby Champions Cup – najwyższy poziom międzynarodowych klubowych rozgrywek rugby union w Europie. W obecnej formie turniej organizowany jest od 2014 roku, jako kontynuacja istniejącego w latach 1995–2014 Pucharu Heinekena. W rozgrywkach uczestniczą kluby z krajów grających w Pucharze Sześciu Narodów reprezentujących trzy ligi: Top 14, Premiership oraz United Rugby Championship.
Historia Puchar Heinekena Rozgrywki zostały zorganizowane z inicjatywy federacji rugby pięciu krajów: Irlandii, Walii, Włoch, Rumunii i Francji, które w tym celu zawiązały organizację European Rugby Cup. W pierwszym sezonie, 1995/1996, wzięło udział 12 drużyn, a zwycięstwo odniósł francuski klub . Drużyny rywalizowały początkowo w czterech trzyzespołowych grupach, których zwycięzcy awansowali do półfinałów. W kolejnym sezonie do rozgrywek dołączyły drużyny z Anglii i Szkocji, zabrakło natomiast drużyny rumuńskiej. Liczbę drużyn powiększono do 20 (skład grup zmieniono z 3 na 5 zespołów, a fazę play-off inaugurowano na etapie ćwierćfinałów). W następnym sezonie w fazie grupowej wprowadzono kołowy system gier (każda para drużyn w grupie rozgrywała mecz i rewanż). W sezonie 1998/1999 ponownie nie uczestniczyły drużyny z Anglii (liczba drużyn w rozgrywkach zmniejszyła się do 16).
Od sezonu 1999/2000, gdy powróciły do pucharu drużyny angielskie, format rozgrywek ustalił się na dłuższy czas. Brały w nich udział 24 drużyny, po 6 angielskich i francuskich, 10 z Celtic League (Pro12), zaś zasady kwalifikacji 2 pozostałych były zmienne. W pierwszym etapie drużyny były podzielone na 6 czterozespołowych grup, w których mecze rozgrywano systemem kołowym. W fazie play-off rozpoczynającej się od ćwierćfinałów (do których awansowali zwycięzcy grup i dwie najlepsze drużyny z drugich miejsc) decydował pojedynczy mecz.
European Rugby Champions Cup Począwszy od co najmniej 2007 roku pomiędzy federacjami narodowymi a organizatorami krajowych rozgrywek ligowych – angielskiej Premiership i francuskiej Ligue Nationale de Rugby – narastał konflikt. Tamtejsze kluby podnosiły zarzuty o złą dystrybucję zysków i niesprawiedliwy system kwalifikacji. Francuskie kluby kilkakrotnie groziły opuszczeniem rozgrywek, w 2012 roku zapowiadając stworzenie wraz z Anglikami alternatywnych zawodów po sezonie 2013/2014. W efekcie negocjacji prowadzonych pomiędzy udziałowcami prowadzącej Puchar Heinekena spółki European Rugby Cup Ltd. zawarto porozumienie, na mocy którego jego strony powołały nową instytucję European Professional Club Rugby, a Puchar Heinekena został zastąpiony przez European Rugby Champions Cup. Liczbę uczestniczących w nim zespołów ograniczono do 20, zmieniono także reguły kwalifikacji. Wprowadzono zasadę podziału zysku po 1/3 dla klubów z każdej z lig. Porozumienie zawarto na okres co najmniej ośmiu lat.
W rozgrywkach uczestniczyło 20 klubów. Automatyczny awans uzyskiwało 19: siedem zespołów z ligi Pro14 (najlepsze kluby z czterech krajów uczestniczących w lidze – Irlandii, Szkocji, Walii i Włoch, oraz trzy kolejne najlepsze kluby) sześć najlepszych zespołów z ligi Top 14 sześć najlepszych zespołów z ligi Premiership Reguły przyznawania ostatniego, 20 miejsca w rozgrywkach, były zmienne. W sezonie 2017/2018 rywalizację o nie toczyły cztery drużyny (kolejne najlepsze dwie drużyny z Pro14 i po jednej z Top 14 i Premiership).
W fazie grupowej drużyny dzielono na pięć czterozespołowych grup, które grały każdy z każdym po dwa mecze (u siebie i na wyjeździe). Zwycięzcy grup oraz trzy najlepsze drużyny z drugich miejsc awansowały do fazy pucharowej. W niej rozgrywano ćwierćfinały, półfinały i finał (w każdej rundzie po jednym meczu, bez rewanżu).
W 2020 podjęto decyzję o zwiększeniu liczby uczestników do 24 (po ośmiu z każdej ligi) i zmianie formatu.
Obecny format rozrywek (2021/2022) Kwalifikacje Począwszy od sezonu 2020/2021 w rozgrywkach uczestniczą 24 kluby – po osiem najlepszych klubów z każdej ligi (United Rugby Championship – tu bez uwzględniania zespołów z Południowej Afryki, Top 14 i Premiership). Miejsce ósmej drużyny ze swojej ligi może zająć zwycięzca poprzedniego sezonu European Rugby Challenge Cup, o ile w lidze nie zostanie sklasyfikowany na miejscu dającym mu awans.
Turniej Kluby dzieli się na cztery koszyki w zależności od pozycji bądź etapu, na którym zakończyły rozgrywki w swoich ligach. Zwycięzca poprzedniego sezonu Champions Cup, o ile nie znalazł się w czołowej dwójce ligi, zostaje automatycznie przesunięty do pierwszego koszyka. Drużyny są rozlosowywane do dwóch grup po dwanaście zespołów, po trzy z każdego koszyka (przy czym każda z innej ligi). W fazie grupowej każda drużyna rozgrywa cztery mecze z dwoma przeciwnikami z innych lig (drużyna z 1 koszyka z drużynami z 4 koszyka, drużyna z 2 z drużynami z 3, drużyna z 3 z drużynami z 2 i drużyna z 4 z drużynami z 1). Osiem najlepszych drużyn każdej grupy awansuje do fazy pucharowej, trzy kolejne do 1/8 finału równoległych rozgrywek European Rugby Challenge Cup. Faza pucharowa składa się z rozgrywanego w formie dwumeczu 1/8 finału oraz ćwierćfinałów, półfinałów i finału, w których o rozstrzygnięciu decyduje tylko jedno spotkanie.
Nazwa Od początku istnienia do reorganizacji w 2014 rozgrywki nosiły nazwę Pucharu Heinekena, która pochodziła od głównego sponsora – holenderskiego koncernu Heineken. W 2014 wprowadzono nazwę European Rugby Champions Cup. W 2018 podpisano nową umowę partnerską z Heinekenem i na kolejne cztery sezony rozgrywki przyjęły komercyjną nazwę Heineken Champions Cup.
Finały rozgrywek Lista finałów rozgrywek: Sezon Zwycięzca Wynik Finalista Data Stadion Publiczność Puchar Heinekena1995/199621:18 Cardiff Arms Park, Cardiff21 8001996/199728:9 Cardiff Arms Park, Cardiff41 6641997/199819:18 Stade Chaban-Delmas, Bordeaux36 5001998/199921:6 Lansdowne Road, Dublin49 0001999/20009:8 Twickenham, Londyn68 4412000/200134:30 Parc des Princes, Paryż44 0002001/200215:9 Millennium Stadium, Cardiff74 0002002/200322:17 Lansdowne Road, Dublin28 6002003/200427:20 Twickenham, Londyn73 0572004/200518:12 Murrayfield, Edynburg51 3262005/200623:19 Millennium Stadium, Cardiff74 5342006/200725:9 Twickenham, Londyn81 0762007/200816:13 Millennium Stadium, Cardiff74 5002008/200919:16 Murrayfield, Edynburg66 5232009/201021:19 Stade de France, Saint-Denis78 9622010/201133:22 Millennium Stadium, Cardiff72 4562011/201242:14 Twickenham, Londyn81 7742012/201316:15 Aviva Stadium, Dublin50 1482013/201423:6 Millennium Stadium, Cardiff67 578 European Rugby Champions Cup2014/201524:18 Twickenham, Londyn56 6222015/201621:9 Parc Olympique Lyonnais, Lyon58 0172016/201728:17 Murrayfield, Edynburg55 2722017/201815:12 San Mamés, Bilbao52 2822018/201920:10 St James’ Park, Newcastle upon Tyne51 9302019/202031:27 Ashton Gate, Bristol2020/202122:17 Twickenham, Londyn10 0002021/202224:21 Stade Vélodrome, Marsylia...2022/202327:26 Aviva Stadium, Dublin...2023/202431:22 Tottenham Hotspur Stadium, Londyn61 5312024/2025; 31:22 Principality Stadium, Cardiff70 225
Gracze roku Organizatorzy rozgrywek od 2010 przyznają na zakończenie sezonu tytuł gracza roku. W kolejnych latach otrzymywali go: 2010 – Ronan O’Gara () 2011 – Seán O'Brien () 2012 – Rob Kearney () 2013 – Jonny Wilkinson () 2014 – Steffon Armitage () 2015 – Nick Abendanon () 2016 – Maro Itoje () 2017 – Owen Farrell () 2018 – Leone Nakarawa () 2019 – Alex Goode () 2020 – Sam Simmonds () 2021 – Antoine Dupont () 2022 – Josh van der Flier () 2023 – Grégory Alldritt () 2024 – Antoine Dupont () 2025 – Damian Penaud ()
Zobacz też European Rugby Challenge Cup
Przypisy