thumb|300px|Figura Matki Bożej Fatimskiej Objawienia fatimskie – seria objawień maryjnych uznanych przez Kościół katolicki, mających miejsce w portugalskim mieście Fatima w okresie od 13 maja do 13 października 1917 roku. Świadkami objawień była trójka dzieci Franciszek i Hiacynta Marto oraz Łucja dos Santos.

Podczas objawień fatimskich według relacji świadków miał mieć miejsce tzw. Cud Słońca, który wedle wersji uznanej przez Kościół katolicki widziany miał być przez około 60 tysięcy osób, zarówno wierzących, jak niewierzących, obecnych na miejscu objawień w Cova da Iria oraz w miejscowościach odległych do 30-40 km. Kościół katolicki po zbadaniu wydarzeń i treści objawień nie znalazł sprzeczności z doktryną i uznał ich autentyczność w październiku 1930 roku.

Według relacji dzieci podczas tych objawień Matka Boża Fatimska miała im przekazać trzy tajemnice fatimskie, które początkowo nie zostały upublicznione. Dwie z nich zostały zapisane i upublicznione w 1941 roku na polecenie biskupa Fatimy. Trzecią z wizji (zapisaną w 1944) upubliczniono w 2000 roku.

Franciszek i Hiacynta zmarli niedługo po objawieniach. Papież Jan Paweł II beatyfikował oboje 13 maja 2000, natomiast papież Franciszek kanonizował ich 13 maja 2017. Łucja wstąpiła do zakonu karmelitanek, zmarła w 2005 roku.

Tło historyczne W okresie poprzedzającym objawienia fatimskie Portugalia przeżywała jeden z największych kryzysów w swojej historii. W dniu 1 lutego 1908 roku król Portugalii Karol I (Carlos I) został zamordowany w Lizbonie, wraz ze swoim najstarszym synem, Ludwikiem Filipem (Luísem Filipe). Zamachu dokonali mason i . Żadna z partii nie przyznała się do zamachu, ale podejrzenia padły na Portugalska Partię Republikańską (Partido Republicano Português) związaną z lożą wolnomularską.

Tron po zamordowanym władcy objął jego syn Manuel II. W ciągu 24 miesięcy jego panowania zmieniło się w Portugalii 7 rządów. W wyniku strona rządowa otrzymała 58%, opozycja umiarkowana 33%, a Partia Republikańska tylko 9% głosów. Jednak 5 października 1910 roku Portugalska Partia Republikańska przeprowadziła zbrojny przewrót i przejęła władzę w Portugalii. W czasie tego przewrotu wygnano króla i proklamowano republikę.

Nowe władze od lat nie kryły swoich antykatolickich uprzedzeń. Jeszcze podczas trwania przewrotu, wystąpieniom anty-monarchicznym towarzyszyły napaści (często inspirowane przez loże masońskie) na osoby duchowne i na ludzi wierzących. W wyniku tych aktów agresji zginęło dwóch księży lazarystów, a do końca roku zamordowano co najmniej 15 księży i zakonników. Dodatkowo ponad stu księży zostało brutalnie pobitych, zdemolowano 20 świątyń.

Po ugruntowaniu swojej władzy, nowa Republika ogłosiła oficjalnie wolność wszystkich wyznań. W praktyce jednak na Kościół katolicki spadły ostre represje. Z granic Portugalii wydalono wszystkie zakony. Zamknięto domy modlitwy, szkoły i ośrodki dobroczynne, przejmując je na rzecz państwa. Religię usunięto ze szkół. Cały majątek Kościoła został znacjonalizowany ze świątyniami i kaplicami włącznie. Do odprawiania nabożeństw państwo je bezpłatnie wypożyczało. Księżom zabroniono noszenia szat duchownych poza kościołami i urządzania procesji.

Episkopat protestował w liście pasterskim przeciw zniesieniu świąt i wszystkim powyższym zakazom. Rząd zakazał jednak odczytywania go. Wielu księży nie posłuchało, w efekcie czego usunięto z urzędu biskupa Porto. Także innych biskupów oskarżano o podburzanie księży do strajku. W dalszej kolejności banicją z ich okręgów diecezjalnych ukarano patriarchę Lizbony, arcybiskupa Guardy i administratora diecezji Porto, a w rok później dołączyli do nich biskupi Algarve, Bragi, Portalegre, Lamego i Bragancy, arcybiskup Evory i administrator Coimbry. Biskup Beja zmuszony był opuścić kraj. W rezultacie tych posunięć w 1912 roku żaden portugalski biskup nie urzędował w swej diecezji. Ostatecznie, w 1913 roku, zerwano też stosunki dyplomatyczne ze Stolicą Apostolską.

Niezależnie od wdrażanego naprędce nowego prawa, ujawniły się antyklerykalne bojówki tzw. „Białe Mrówki” (Formigas Brancas), które za wiedzą rządu urządziły w 1914 roku ataki na obchody Świąt Wielkanocnych w kościołach.

Na czele „Białych Mrówek” stał wpływowy członek masonerii Afonso Costa, który był początkowo ministrem sprawiedliwości, a później premierem. Pełne rządy w kraju objął w 1915 roku, po puczu zorganizowanym i kierowanym przez oficerów-masonów. Podczas jego rządów w latach 1915–1917, zamknięto wszystkie redakcje pism katolickich i uniemożliwiono funkcjonowanie diecezjalnych seminariów duchownych. Za samo tylko posiadanie różańca można było trafić do więzienia. W tym czasie „Białe Mrówki” bez żadnych przeszkód atakowały nie tylko osoby duchowne, ale także wiernych świeckich. Spalono w tamtym czasie ponad sto świątyń, a o wiele więcej zostało sprofanowanych i zwyczajnie obrabowanych. Nierzadko wrzucano bomby do kościołów pełnych wiernych. Na skutek działań sponsorowanych przez rząd „nieznanych sprawców” zginęło w Portugalii w latach 1915–1917 dwa razy więcej katolików (świeckich i duchownych) niż żołnierzy portugalskich walczących od marca 1916 r. na frontach I wojny światowej w Europie.

9 marca 1916 roku Niemcy wypowiedziały Portugalii wojnęJanusz Pajewski: Pierwsza Wojna światowa 1914–1918. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 79. . W wyniku tego Portugalia przystąpiła do pierwszej wojny światowej po stronie ententy. Działania wojenne armia portugalska prowadziła głównie w koloniach w Angoli i Mozambiku. Portugalski korpus ekspedycyjny walczył też u boku Francji na froncie zachodnim.

Fatima – miejsce objawień W czasie objawień Fatima była niewielką osadą pośród gór. Większość zamieszkującej ją ludności była analfabetami. Mieszkańcy pracowali na polach, dzieci zajmowały się wypasem owiec, zaś kobiety spędzały czas na tkaniu i przędzeniu. Mieszkańcy Fatimy odznaczali się religijnością.

Nazwa miasta i parafii jest wersją arabskiego imienia Fátima (فاطمة Fāṭimah). Imię to nosiła m.in. Fatimah bint Muhammad córka proroka Islamu Mahometa.

Geneza tej nazwy sięga czasów rekonkwisty, krwawej wojny między muzułmanami a chrześcijanami toczonej z przerwami od VIII do XV wieku. Imię Fatima nosiła mauretańska księżniczka wzięta do niewoli przez portugalskiego rycerza, Gonçalo Hermiguesa, w czasie jednej z potyczek. Hermigues zabrał ją do małej wioski na wzgórzach Serra de Aire, w niedawno utworzonym Królestwie Portugalii. Według legendy, Fatima zakochała się w swoim porywaczu i postanowiła nawrócić się na chrześcijaństwo, aby wyjść za niego za mąż. Została ochrzczona i otrzymała chrześcijańskie imię Oureana (Oriana). Po jej śmierci Gonçalo nadał wiosce jej muzułmańskie imię.

Fatima niewiele różniłaby się od innych podobnych miejscowości w Portugalii, gdyby nie objawienia maryjne. Pierwsze z nich, mniej znane, miało mieć miejsce w 1758 roku, kiedy to Matka Boża ukazała się niemej pasterce i przywróciła jej głos. Ojciec dziewczynki w podzięce za cud miał wybudować we wsi kaplicę. Niedługo potem w miejscu, gdzie doszło do wyjątkowego spotkania, znaleziono figurę Matki Bożej. Choć odniesiono ją do jednego z lokalnych kościołów, figurka znikała, aby ponownie znaleźć się w tym samym miejscu – w pokrzywach. Właśnie stąd pochodzi nazwa, która dała nazwę sanktuarium: Ortiga (pokrzywa). Rola kaplicy zwiększyła się po 1801 r., kiedy to papież Pius VII ustanowił święto Matki Bożej Pokrzyw, przypadające na pierwszą niedzielę lipca.

Dzieci – wizjonerzy z Fatimy thumb|Wizjonerzy Matki Bożej: Łucja dos Santos, Franciszek i Hiacynta Marto W chwili objawień Najświętszej Maryi Panny, Łucja dos Santos, Franciszek i Hiacynta Marto mieli dziesięć, dziewięć i siedem lat. Cała trójka mieszkała w Aljustrel, w miejscu należącym do parafii fatimskiej. Dzieci nigdy nie chodziły do szkoły i były niepiśmienne. Zajmowały się wypasaniem owiec na wzgórzach.

Objawienia miały miejsce w Cova da Iria (Dolina Pokoju), małym skrawku ziemi należącym do rodziców Łucji, znajdującym się dwa i pół kilometra od Fatimy na drodze do Leirii. Matka Boża ukazała się dzieciom na ostrokrzewie (ilex – karłowatej odmianie dębu), który miał nieco ponad metr wysokości.

Objawienia Matki Bożej były poprzedzone przez objawienia anioła, które miało miejsce przy wzgórzu Cabeço (Loca do Cabeço).

Franciszek widział anioła i Maryję, lecz ich nie słyszał (dziewczynki relacjonowały mu to co słyszały). Hiacynta widziała i słyszała. Łucja natomiast widziała, słyszała i rozmawiała z aniołem i Matką Bożą. Objawienia Matki Bożej miały miejsce około południa.

Objawienia anioła

Według Łucji dos Santos, ujawnionymi w drugim Wspomnieniu (spisanym w 1937 roku) objawienia maryjne poprzedzone było niezwykłymi znakami. W okresie między kwietniem a październikiem 1915 roku, Łucja wraz z trzema innymi dziewczynkami, Marią Rosą Matias, Teresą Matias i Marią Justiną, zobaczyły ze wzgórza Cabeço, unoszący się ponad lasem w dolinie jakiś „obłok bielszy od śniegu, przezroczysty, w kształcie ludzkiej postaci”. Rok później Łucja wraz kuzynami Franciszkiem i Hiacyntą miała trzy objawienia istoty, która przedstawiła się jako Anioł Pokoju (pierwsze objawienie) oraz Anioł Stróż Portugalii (drugie objawienie).

Pierwsze objawienie anioła Zgodnie z relacją Łucji pierwsze objawienie anioła miało miejsce wiosną lub latem 1916 roku, przed grotą przy wzgórzu Cabeço, w pobliżu Aljustrel. Miało następujący przebieg: Dzieci bawiły się przed grotą i nagle zerwał się silny wiatr. Wtedy ujrzały białe światło, w kształcie przezroczystego młodego mężczyzny. Postać zbliżała się w ich stronę stopniowo się materializując. Przybrała postać młodzieńca w wieku około 14–15 lat, wielkiej urody. Młodzieniec poinformował dzieci, że jest Aniołem Pokoju i zaproponował wspólną modlitwę. Dzieci uklękły obok anioła i powtarzały słowa jego modlitwy:

„O mój Boże, wierzę w Ciebie, uwielbiam Ciebie, ufam Tobie, kocham Cię. Proszę Cię, byś wybaczył tym, którzy nie wierzą, którzy Cię nie uwielbiają, którzy Cię nie kochają, którzy Ci nie ufają”.

Po trzykrotnym powtórzeniu tych słów anioł podniósł się i powiedział: „Módlcie się tak. Serca Jezusa i Maryi uważnie słuchają waszych próśb”. Powiedziawszy to zniknął.

Drugie objawienie anioła Po raz drugi anioł pojawił się latem 1916 roku, przy studni domu Łucji. Tym razem przedstawił się jako Anioł Stróż Portugalii. Zaapelował by dużo się modliły i ofiarowywały Bogu umartwienia w intencji nawrócenia grzeszników:

„Z wszystkiego, co tylko możecie, zróbcie ofiarę, jako zadośćuczynienie za grzechy, którymi On jest obrażany i dla uproszenia nawrócenia grzeszników. W ten sposób ściągniecie pokój na waszą Ojczyznę”.

Powiedział też: „Przenajświętsze Serca Jezusa i Maryi chcą okazać (światu) przez was miłosierdzie”.

Trzecie objawienie anioła Trzecie objawienie miało miejsce na przełomie lata i jesieni 1916 roku przy wzgórzu Cabeço. Dzieci odmawiały modlitwę, którą anioł nauczył ich podczas pierwszego objawienia. Wtedy zobaczyły anioła trzymającego kielich w lewej ręce. Nad kielichem unosiła się hostia, z której spływały krople krwi do kielicha. Zostawiwszy kielich i hostię zawieszone w powietrzu, anioł uklęknął wraz z dziećmi i odmówili modlitwę:

„Przenajświętsza Trójco, Ojcze, Synu, Duchu Święty, wielbię Cię z najgłębszą czcią i ofiaruję Ci najdroższe Ciało, Krew, Duszę i Bóstwo Jezusa Chrystusa, obecnego we wszystkich tabernakulach świata, jako przebłaganie za zniewagi, świętokradztwa i zaniedbania, którymi jest On obrażany! Przez nieskończone zasługi Jego Najświętszego Serca i Niepokalanego Serca Maryi błagam Cię o nawrócenie biednych grzeszników”.

Następnie anioł podał dzieciom hostie i zawartość kielicha mówiąc:

„Przyjmijcie Ciało i Krew Jezusa Chrystusa, okropnie znieważanego przez niewdzięcznych ludzi. Wynagrodźcie ich grzechy i pocieszajcie waszego Boga!”.

Potem schylił się aż do ziemi, powtórzył z dziećmi trzy razy tę samą modlitwę.

Objawienia Matki Bożej 13 maja 1917 – pierwsze objawienie się Matki Bożej