Klotylda Dargiel z domu Rylska (ur. 8 czerwca 1893 r. w Jeleniewie, zm. 25 sierpnia 1955 r. w Warszawie) – nauczycielka, właścicielka suwalskiej drukarni.

Życiorys thumb|Suwałki – budynek przy ul. Kościuszki 88 (numeracja przed wojną – 94) tu mieściła się drukarnia Klotyldy Dargielowej mały|Reklama drukarni Klotyldy Dargielowej zamieszczona w czasopiśmie „Nasz Głos” 1938, nr 6 mały|Reklama drukarni Klotyldy Dargielowej zamieszczona w Jednodniówce wydanej z okazji 50-letniego jubileuszu istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej w Suwałkach w dniu 17 maja 1931 r., Suwałki 1931 thumb|Kilka publikacji pochodzących z suwalskiej drukarni Klotyldy Dargielowej. Obecnie dostępne w zbiorach Biblioteki Publicznej im. Marii Konopnickiej w Suwałkach mały|Neklorog Klotyldy Dargiel opublikowany w: "Życie Warszawy" 1955, nr 204

Urodziła się w rodzinie Edmunda Rylskiego i Rafaeli (Racheli?) Antoniny (z domu Mystkowskiej). Ojciec był sędzią pokoju, matka natomiast zajmowała się wychowaniem siedmiorga dzieci i prowadzeniem domu.

Klotyldę przygotowywano do zawodu nauczycielki. Pracowała w domach ziemian ucząc dzieci. Po wybuchu pierwszej wojny światowej, wraz z bliskimi, została ewakuowana do Rosji, do Kazania. To właśnie w Rosji wyszła za mąż za Czesława Dargiela i w Rosji urodziła się ich pierwsza córka – Irena Henryka.

Po powrocie do Suwałk, w 1919 r. Dargielowa założyła sklep spożywczy i materiałów piśmiennych sygnowany nazwą "Oszczędność". W tym też czasie jej mąż – Czesław rozpoczął karierę urzędniczą, był m.in. sekretarzem suwalskiej Rady Miejskiej. Jak pisze Zygmunt Filipowicz Dargiel jako człowiek czynu, miał wiele pomysłów, które chciał realizować. Postanowił założyć spółkę handlowo-przemysłową "Oszczędność". Do swojej koncepcji pozyskał przedstawicieli kilku spokrewnionych rodzin: Dargielów, Rylskich, Krotkiewiczów, Korejwów i MalarewiczówZ. Filipowicz, Z dziejów suwalskiego drukarstwa, "Jaćwież" 1999, nr 5, s. 14.. Zarząd spółki tworzyli: Czesław Dargiel, Kazimierz Krotkiewicz, Adam Rylski. Na spółkę składała się: drukarnia, zakład introligatorski, wytwórnia zeszytów, notesów, ksiąg buchalteryjnych itp, oraz pracownia ram, księgarnia, skład nut i materiałów piśmiennych. W tym okresie Dargielowie mieszkali przy ulicy Marii Konopnickiej 11 (obecnie ul. ks. Kazimierza Hameszmita 3/4). Tu też mieściły się: drukarnia, introligatornia, a w pomieszczeniach od podwórka – stolarnia. W 1923 r. do zarządu spółki weszła Klotylda (rezygnacja Adama Rylskiego). Ze względu na brak oczekiwanych zysków udziałowcy "Oszczędności" zdecydowali o jej likwidacji w końcu 1924 r. W 1925 r. Dargielowie przejęli drukarnię i introligatornię spłacając wcześniej pozostałych członków spółki. Oficjalnie to Czesław firmował zakład, jednak praktycznie drukarnią zajmowała się Klotylda. Dargiel więcej czasu poświęcał założonej przez siebie stolarni, a także działalności społecznej i życiu towarzyskiemuZ. Filipowicz, Z dziejów suwalskiego drukarstwa, s. 15.. Zapewne to zadecydowało, iż jesienią 1927 r. postanowił opuścić rodzinę. Z wyposażeniem stolarni wyjechał początkowo do Łucka, a potem do Białegostoku. Klotylda została sama z czterema nieletnimi córkami. W tej trudnej sytuacji wsparcie okazała jej rodzina. Z drugiej zaś strony sama Dargielowa wykazała się dużą pracowitością, umiejętnościami praktycznymi i uporem. W 1928 r. została zlikwidowana konkurencyjna firma drukarska Stanisława Milewskiego. Zakład Dargielowej przejął klientów Milewskiego jak również część wykwalifikowanych pracowników.

W 1929 r. Dargielowa zamieszkała przy ulicy Kościuszki 81, tu także przeniesiona została drukarnia i introligatornia. Po kilku latach, ze względów finansowych przeniosła się na ulicę Kościuszki 94, gdzie od frontu otworzyła sklep z materiałami piśmiennymi, natomiast na piętrze budynku wynajęła mieszkaniePrzenosiny z Kościuszki 81 (siedziba Banku Udziałowego) do pomieszczeń przy Kościuszki 94 były podyktowane względami ekonomicznymi..

Firma Klotyldy Dargielowej w latach trzydziestych XX wieku była największym zakładem drukarsko-usługowym nie tylko w Suwałkach, ale w całym regionie północno-wschodnim. Nie miała tylko chemigrafii. Klisze wykonywano w Chemigrafii Polskiej w Warszawie lub w Cynkografii F. Zaniewskiego w WilnieZ. Filipowicz, Z dziejów suwalskiego drukarstwa, s. 16.. Drukowano tu nie tylko wydawnictwa zwarte, ale również gazety i czasopisma, afisze, ogłoszenia, broszury, statuty stowarzyszeń i organizacji, obwieszczenia urzędowe, druki księgowe itp.

Rozwój firmy zahamował wybuch drugiej wojny światowej. 3 maja 1940 r. drukarnia została przejęta przez okupanta, przy czym część jej wyposażenia zniszczono, a część włączono do uruchomionej w Suwałkach w 1941 r. drukarni niemieckiej. Dargielowa przeniosła się na ulicę Chłodną, gdzie sprzedawała materiały piśmienne (stare zapasy ze sklepu). W 1942 r. uzyskała zgodę władz niemieckich na wyjazd do KrakowaW Krakowie przebywała najstarsza córka Dargielowej – Irena oraz młodsza – Krystyna, zob. tekst Z. Filipowicza, Z dziejów suwalskiego drukarstwa, s. 17., w drodze miała jej towarzyszyć najmłodsza Bożenna.

Po zakończeniu wojny Dargielowa wraz z Bożenną wróciły do Suwałk, podjęły też bezowocne starania o odszkodowanie i odzyskanie wyposażenia drukarni. Otworzyły również sklep materiałów piśmiennychZ. Filipowicz, Właścicielka drukarni, [w: ] Biografie suwalskie. T. 5, red. M. Pawłowska, Suwałki 2002, s. 28., który jednak niebawem został sprzedany i w połowie 1946 r. Klotylda wróciła do Krakowa

W 1948 r. przeniosła się do Warszawy, gdzie zajmowała się gospodarstwem domowym, natomiast córki – Bożenna i Krystyna pracowały i studiowały. Wreszcie w 1954 r. zamieszkała z Bożenną i jej rodziną. Zmarła 25 sierpnia 1955 r. na atak serca. Została pochowana na Cmentarzu Komunalnym na Powązkach: kwatera 112, rząd 3, miejsce 17.

Wybrane publikacje przygotowane w drukarni Klotyldy Dargielowej

(dostępne obecnie w zbiorach Biblioteki Publicznej im. Marii Konopnickiej w Suwałkach)

Archiwum hydrobiologii i rybactwa, red. M. Bogucki, A. Lityński, Suwałki 1936 Archiwum hydrobiologii i rybactwa, red. M. Bogucki, A. Lityński, Suwałki 1939 Cabejszekówna I., Materiały do znajomości planktonu roślinnego Polesia. Cz. 1, Zbiorniki wodne Zahorynia, Suwałki 1937 Cabejszekówna I., Materiały do znajomości planktonu roślinnego Polesia. Cz. 2, Zbiorniki wodne okolic Pińska, Suwałki 1939 Jednodniówka wydana z okazji 50-letniego jubileuszu istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej w Suwałkach w dniu 17 maja 1931 r., Suwałki 1931 Ordo divini officii ad usum Dioecesis Łomżensis pro ano domini 1940, Suwałki 1939 Przepisy służbowe i emerytalne dla pracowników miejskich miasta Suwałk. Statut o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników komunalnych w Suwałkach i ich rodzin. Pragmatyka służbowa dla pracowników miejskich miasta Suwałk, Suwałki 1931 Retowski L., Materjały do biologji planktonu zbiorników zalewowych a zasadzie badań w delcie rzeki Wołgi : (z 2 mapkami i 3 wykresami), Suwałki 1929 [Sprawozdanie z działalności Związku Strzeleckiego na terenie pow. Suwalskiego. Inc.:] "Rozwój poważny Zw. Strzeleckiego na terenie powiatu Suwalskiego datuje się od roku 1932...", Suwałki 1936

Przypisy

Bibliografia Filipowicz Z., Prasa suwalska okresu międzywojennego, [w: ] Studia i materiały do dziejów Suwalszczyzny, Białystok 1965. Filipowicz Z., Suwalskie drukarstwo (7), "Krajobrazy" 1984, nr 5. Filipowicz Z., Właścicielka drukarni, [w: ] Biografie Suwalski. Cz. 5, red. M. Pawłowska, Suwałki 2002. Filipowicz Z., Z dziejów suwalskiego drukarstwa, "Jaćwież" 1999, nr 5. Matusiewicz A., Życie kulturalne, [w: ] Suwałki : miasto nad Czarną Hańczą, red. J. Kopciał, Suwałki 2005.

Linki zewnętrzne http://podlaskie.regiopedia.pl/wiki/klotylda-dargielowa [dostęp: 28.06.2017] https://www.myheritage.pl/research?action=query&formId=1&formMode=0&qname=Name+fnmo.2+fnmsvos.1+fnmsmi.1+ln.Dargiel+lnmo.3+lnmsdm.1+lnmsmf3.1+lnmsrs.1 [dostęp: 28.06.2017]

Kategoria:Ludzie związani z Suwałkami Kategoria:Polscy drukarze Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Zmarli w 1955 Kategoria:Ludzie urodzeni w Jeleniewie Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie