Zespół Szkół Mechaniczno-Elektrycznych w Tarnowie – placówka oświatowa w Tarnowie, której historia sięga 1881 roku. Wchodzące w skład zespołu Technikum nr 4 im. Tadeusza Tertila kształci w zawodach: technik elektryk, technik elektronik, technik automatyk, technik mechatronik, technik informatyk i technik programista.

Historia Nazwa Zespół Szkół Mechaniczno-Elektrycznych w Tarnowie utworzono na bazie szkół, których nazwa wiele razy się zmieniała.

Zmiany nazwy placówki na przestrzeni wieków:

1881 – Szkoła Przemysłowo Uzupełniająca

1922 – I Szkoła Przemysłowa Dokształcająca

1924 – I Szkoła Zawodowa Dokształcająca

1938 – Publiczna Szkoła Dokształcająca Zawodowa Nr 1

1940 – Publiczna Szkoła Rzemieślnicza

1947 – Publiczna Średnia Szkoła Zawodowa Nr 1

1952 – Zasadnicza Szkoła Metalowa

1958 – Zasadnicza Szkoła Zawodowa + Szkoła Rzemiosł Budowlanych

1961 – Zasadnicza Szkoła Zawodowa

1965 – Zasadnicza Szkoła Zawodowa + Technikum Mechaniczne

1970 – Zasadnicza Szkoła Zawodowa + Technikum Mechaniczne + Technikum Elektryczne

1971 – Zasadnicza Szkoła Zawodowa + Technikum Mechaniczne + Technikum Elektryczne + Liceum Zawodowe

1972 – Zespół Szkół Mechaniczno-Elektrycznych

Dzieje szkoły Okres galicyjski mały|Roman Vimpeller, pierwszy dyrektor Szkoły Przemysłowo Uzupełniającej w Tarnowie 18 września 1881 roku z inicjatywy Towarzystwa Pedagogicznego otwarto w Tarnowie Szkołę Przemysłową Uzupełniającą (przemysłowo-handlową), która przygotowywała starszą młodzież do rzemiosła. Siedzibą szkoły był budynek Szkoły Wydziałowej Męskiej przy ul. Kopernika (budynek ten zajmuje Szkoła Podstawowa Nr 24). Pierwotnie szkoła posiadała trzy oddziały o specjalnościach: handel, mechanika i budownictwo. Stanowisko dyrektora objął Roman Vimpeller, nauczyciel galicyjskich gimnazjów. W skład grona pedagogicznego wchodziło jeszcze pięciu nauczycieli: Ignacy Przybyłkiewicz, katecheta, kupiec, buchalter i inżynier. Szkoła nie uczyła praktycznej nauki zawodu, ponieważ uczniowie terminowali w miejscowych zakładach rzemieślniczych. W pierwszym roku do szkoły zapisało się 180 uczniów. Nauka w szkole była bezpłatna, zajęcia odbywały się cztery razy w tygodniu po dwie godziny, w dni powszednie po południu lub wieczorem, a w niedzielę przed południem. Absolwenci szkoły byli dopuszczani do egzaminu czeladniczego.

We wrześniu 1914 roku w Tarnowie, z powodu działań wojennych, nie rozpoczęto roku szkolnego. Budynek szkoły pełnił funkcję szpitala wojskowego. Naukę wznowiono 15 listopada 1915 roku w trzech klasach: przygotowawczej, I przemysłowej i II przemysłowej.

W okresie galicyjskim Szkołą Przemysłową Uzupełniającą w Tarnowie kierowali: Roman Vimpeller (1881–1884), Wincenty Maziarski (1884–1888), Jan Ruciński (1888–1890), Hipolit Parasiewicz (1890–1903), Karol Albrecht (1903–1913), Zygmunt Wysocki (1913–1915), Teodor Szypuła (1915–1918/37).

Okres międzywojenny Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości na stanowisku dyrektora pozostał Teodor Szypuła, który kierował szkołą do 1937 roku. W 1922 roku, w związku z utworzeniem w Tarnowie drugiej szkoły dokształcającej, placówka przyjęła nazwę I Szkoły Przemysłowej Dokształcającej im. Mikołaja Kopernika i ograniczyła liczbę kierunków kształcenia do: chemicznego, drzewnego, elektromonterskiego, metalowego, malarskiego i spożywczego. Struktura szkoły i jej nazwa ulegały zmianom, ale dokształcający charakter szkoły przygotowującej uczniów do zawodu się nie zmienił do 1939 roku. W 1927 roku wydłużono okres nauki z dwóch do trzech lat. Liczba oddziałów w szkole systematycznie rosła do 11 klas w 1930 roku. Później z powodu kryzysu ekonomicznego liczba klas zmniejszała się, w roku szkolnym 1935/36 kształcono tylko w 7 klasach. W okresie międzywojennym do szkoły przyjmowano absolwentów 4/5 klasy szkoły podstawowej (15–16 lat). Na koniec nauki uczniowie zdawali egzamin czeladniczy.

Liczba uczniów w okresie międzywojennym: rok szkolny 1918/19 – 81 uczniów, 1924/25 – 377 uczniów, 1932/33 – 364 uczniów, 1935/36 – 165 uczniów, 1938/39 – 345 uczniów.

Okres okupacji niemieckiej W pierwszym roku okupacji niemieckiej zajęcia w szkole nie odbywały się. Szkoła wznowiła działalność 5 listopada 1940 roku jako Publiczna Szkoła Rzemieślnicza. Szkołę zorganizował, a potem został jej kierownikiem Stanisław Klimaszewski. W 12 oddziałach naukę rozpoczęło 282 uczniów, w tym 21 dziewcząt. Kształcenie prowadzono m.in. w zawodach elektryka, stolarza, robotnika galanteryjnego, kowala, kupca, piekarza i cukiernika. W programie nauczania główny nacisk kładziono na przedmioty zawodowe, wyeliminowano język polski, historię i geografię, a obowiązkowym przedmiotem stał się język niemiecki. W kolejnym roku szkolnym kształciło się 487 uczniów w 17 klasach zawodowych, w następnym już 745 w 25 klasach, a w ostatnim roku działalności tej szkoły 532 uczniów w 19 grupach, z czego sklasyfikowano tylko 107. Szkoła przestała działać w lipcu 1944 roku, po zajęciu jej na potrzeby żołnierzy niemieckich. Uczniowie szkoły kierowani byli do przymusowej pracy w Służbie Budowlanej GG (niem. Baudienst), rezygnowali z nauki z powodu zamykania warsztatów rzemieślniczych, mimo to w czasie okupacji niemieckiej szkołę ukończyło i zdobyło zawód 2049 osób.

Okres po II wojnie światowej Po zakończeniu okupacji niemieckiej naukę wznowiono 1 kwietnia 1945 roku. Szkoła otworzyła następujące kierunki: budowlany, drzewno-budowlany, metalowy, odzieżowy, ogólny i spożywczo-odzieżowy. W 1947 roku szkoła zmieniła nazwę na Publiczną Średnią Szkołę Zawodową Nr 1, w 1949 roku jej dyrektorem został Karol Gierat.

W latach pięćdziesiątych XX wieku szkoła kształciła w zawodach: elektryk, ślusarz, stolarz, blacharz, kowal oraz ślusarz maszynowy, a absolwentów zatrudniano w zakładach przemysłowych w mieście i regionie tarnowskim. W 1957 roku utworzono zasadniczą szkołę zawodową kształcącą w dwóch kierunkach: metalowo-elektrycznym i ogólnozawodowym. Rok później przy Zasadniczej Szkole Zawodowej utworzono dwie klasy Szkół Rzemiosł Budowlanych. Przy ulicy Szujskiego powstały warsztaty szkolne, w których odbywała się praktyczna nauka zawodu. W 1959 roku w szkole utworzono nowe specjalności: odlewnik i ślusarz oraz nietypowe dla profilu jej kształcenia, takie jak: cukiernik, kelner, kucharz i masarz, które po roku przeniesiono do Zasadniczej Szkoły Gospodarczej w Tarnowie.

W 1961 roku oddano do użytku budynek szkolny przy ul. Szujskiego 13. W roku szkolnym 1962/63 dyrektorem został Ludomir Felis. Szkołę Rzemiosł Budowlanych wydzielono z placówki. Zorganizowano 2-letnią ZSZ dla pracujących w Przedsiębiorstwie Komunikacji Samochodowej Oddział w Tarnowie w zawodzie kierowcy samochodowego, którą 9 lat później przeniesiono do ZSZ przy ul. Legionów. W latach 1965–71 powstawały średnie szkoły o profilu technicznym: 3-letnie Technikum Mechaniczne (1965), Technikum Elektryczne dla Pracujących (1970), Technikum Elektryczne o specjalności elektroenergetyka (1971) i Liceum Zawodowe o specjalności budowa i naprawa maszyn (1971). Przy szkole funkcjonował internat.

Zespół szkół W okresie PRL-u W 1972 roku utworzono Zespół Szkół Mechaniczno-Elektrycznych w Tarnowie, w skład którego weszły szkoły funkcjonujące w budynku szkolnym przy ulicy Szujskiego, czyli: Liceum Zawodowe, Technikum Mechaniczne, Technikum Elektryczne i Zasadnicza Szkoła Zawodowa. W 1976 roku do ZSM-E włączono Technikum Mechaniczne z siedzibą przy ul. Staszica i do 1990 roku ZSM-E funkcjonował w dwóch oddalonych od siebie budynkach szkolnych. W latach siedemdziesiątych powstawały nowe szkoły, w tym Technikum Elektroniczne w 1977 i Policealne Studium Zawodowe w 1979. W roku 1979 utworzono Izbę Pamięci i Tradycji Narodowej oraz Tradycji Szkoły.

Formy i kierunki kształcenia w szkołach ZSM-E w okresie PRL:

Zasadnicza Szkoła Zawodowa – branżowa szkoła ponadpodstawowa utworzona w 1957, kształciła w zawodach branży metalowej, elektrycznej, telekomunikacyjnej, epizodycznie gastronomicznej. Uchwałą Rady Miasta z 2002 roku szkołę zlikwidowano.

Zasadnicza Szkoła Przysposabiająca – szkoła specjalna przysposabiająca uczniów niepełnosprawnych intelektualnie do pracy, funkcjonowała w latach 1976–1992.

Liceum Zawodowe – 4-letnia średnia szkoła zawodowa utworzona w 1971 roku, w różnych okresach kształciła w specjalnościach: budowa i naprawa maszyn, elektromechanik urządzeń przemysłowych, mechanik naprawy maszyn i urządzeń, pracownik ruchu telekomunikacyjnego, obróbka skrawaniem i elektryk. Ostatnie roczniki opuściły Liceum Zawodowe w 2004 roku.

Technikum Mechaniczne – technikum kształcące w specjalnościach: obróbka skrawaniem, budowa maszyn, aparatura kontrolno-pomiarowa, spawalnictwo i urządzenia chłodnicze. W ZSM-E funkcjonowało również Technikum Mechaniczne dla Pracujących na podbudowie ZSZ o specjalności obróbka skrawaniem i odlewnik. W 1990 roku w obie szkoły wydzielono ze struktury ZSM-E i utworzono z nich samodzielny Zespół Szkół Mechanicznych z siedzibą przy ul. Staszica (obecnie budynek VII Liceum Ogólnokształcącego).

Technikum Elektryczne – technikum kształcące w specjalności elektroenergetyka w latach 1971–2001. Do 1992 roku istniało równolegle Technikum Elektryczne dla Pracujących na podbudowie ZSZ.

Technikum Elektroniczne – technikum utworzone w 1977 roku o specjalności elektronika ogólna, w 1991 wprowadzono specjalność elektroniczne maszyny i systemy cyfrowe, a rok później specjalność radiotechnika i telewizja.

Technikum Zawodowe na podbudowie ZSZ – 3-letnie technikum o specjalności elektroenergetyka, obróbka skrawaniem i budowa maszyn (w 1990 specjalności mechaniczne wydzielono do Zespołu Szkół Mechanicznych). Szkołę zlikwidowano na mocy uchwały Rady Miasta z 2004 roku.

Policealne Studium Zawodowe – szkoła policealna o specjalności: elektronika (w latach 1979–1982), obsługa urządzeń pocztowych i telekomunikacyjnych (1981–1982), ochrona środowiska (1984–1986), oprogramowanie maszyn cyfrowych (od 1992). Uchwałą Rady Miasta z 2005 studium przekształcono w Szkołę Policealną nr 3.

W okresie III RP Tuż po zmianach ustrojowych, w 1990 roku Technikum Mechaniczne usamodzielniło się. W budynku przy ul. Staszica został utworzony Zespół Szkół Mechanicznych, do którego przeniesiono również specjalizacje telekomunikacyjne w ZSZ i Liceum Zawodowym. Od tego czasu ZSM-E funkcjonuje tylko w budynku przy ul. Szujskiego. W 1991 roku z okazji 110 rocznicy istnienia szkole nadano sztandar.

W 1996 roku w wydzielonej hali warsztatów szkolnych rozpoczęło działalność Centrum Kształcenia Praktycznego – międzyszkolna jednostka utworzona dla potrzeb szkół zawodowych. W 1998 w technikum utworzono nową klasę o specjalności urządzenia i instalacje gazowe. Rok później powstało Liceum Ogólnokształcące. W 1999 roku decyzją Rady Miejskiej zlikwidowano internat szkolny, a budynek internatu po remoncie przekazano na siedzibę Gimnazjum nr 11 (następnie XXI Liceum Ogólnokształcące Sportowe).

W pierwsze dekadzie XXI wieku w związku z reformą szkolnictwa Rada Miasta dokonała szeregu zmian w strukturze ZSM-E. W 2002 roku dokonano naboru do nowo utworzonych szkół ponadgimnazjalnych: Technikum nr 4 kształcącym w czterech specjalnościach i XII Liceum Ogólnokształcącego (w 2011 zaniechało rekrutacji). W 2004 roku warsztaty szkolne przekazano na potrzeby Tarnowskiego Centrum Kształcenia Praktycznego. Zasadniczą Szkołę Zawodową przekształcono w Szkołę Branżową I Stopnia nr 2, a Policealne Studium Zawodowe w Szkołę Policealną nr 3. W ostatnich latach ZSM-E rekrutuje uczniów wyłącznie do Technikum nr 4.

30 października 2008, na podstawie uchwały Rady Miasta, uroczyście nadano Technikum nr 4 imię Tadeusza Tertila, byłego burmistrza Tarnowa, oraz wmurowano tablicę pamiątkową poświęconą patronowi szkoły.

Dyrektorzy zespołu szkół Ludomir Felis (do 1983), Stanisława Boćko (1983–1991), Jan Onak (1991–2020), Grzegorz Szerszeń (od 2020).

Struktura zespołu szkół Technikum nr 4 im. Tadeusza Tertila

Kierunki kształcenia