thumb|Mieczysław Jędruszczak (z prawej) z turystami przy fragmencie zachowanego muru getta przy ul. Złotej 62 w Warszawie (2011) Mieczysław Jędruszczak, ps. „Jastrząb” (ur. 3 kwietnia 1921 w Puławach, zm. 23 marca 2016 w Warszawie) – polski grawer i historyk amator, weteran II wojny światowej i działacz społeczny.
Jako mieszkaniec kamienicy przy ulicy Siennej w Warszawie, przy której znajdują się dwa fragmenty murów warszawskiego getta, rozpoczął w latach 70. XX wieku zakończone sukcesem starania o ich upamiętnienie i zachowanie dla przyszłych pokoleń.
Życiorys Urodził się w Puławach, jednak już w dzieciństwie przeprowadził się wraz z rodziną na warszawską Wolę, gdzie jego ojciec znalazł pracę w Zakładach Amunicyjnych „Pocisk”. W młodości działał w harcerstwie, ukończył także dwa lata Przysposobienia Wojskowego.
Podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939 wraz z bratem, jako harcerze, wspierali obronę miasta w Rembertowie, a po ogłoszeniu decyzji o kapitulacji zajmowali się zabezpieczeniem map oraz broni. Następnie wyjechał z Warszawy do województwa lubelskiego, gdzie działał w zbrojnym podziemiu. Mianowany na stopień podporucznika, pełnił funkcję zastępcy komendanta Armii Krajowej w Parczewie. Brał udział w akcjach zbrojnych, podczas jednej z nich został ranny.
W 1944, po przejściu frontu, został aresztowany. Po brutalnym przesłuchaniu, do którego doszło w lubelskim areszcie NKWD przy ulicy Chopina, bez wyroku trafił na 3 lata do sowieckiego łagru w Borowiczach. Pod koniec 1947 powrócił do Warszawy, gdzie został grawerem zajmującym się pracą artystyczną. Po pewnym czasie założył rodzinę i rozpoczął poszukiwania informacji o łagrach, szczególnie o tym, w którym sam spędził trzy lata. W swoim mieszkaniu stworzył nieformalną izbę pamięci po żołnierzach AK więzionych na terenie Związku Radzieckiego. Po latach jej część trafiła w formie ekspozycji do Muzeum Niepodległości w Warszawie.
W 1950 przeniósł się do mieszkania przy ul. Siennej 55 z oknami na mur, który oddzielał niegdyś warszawskie getto od pozostałej części miasta. Pod koniec lat 70. XX w., kiedy rozpoczęła się rozbiórka muru, rozpoczął trzydziestoletnią walkę o uchronienie go jako symbolu martyrologii prawie pół miliona Żydów. Własnym sumptem wystawił pierwszą tablicę pamiątkową informującą o historii tego miejsca, po pewnym czasie pojawiły się kolejne tablice, a cegły z muru trafiły do muzeów w Jerozolimie, Houston i Melbourne. Z czasem jako historyk-amator zaczął być uznawany za specjalistę od historii warszawskiego getta. W 1982 Urząd Miasta zlecił mu przygotowanie inwentarza zachowanych miejsc związanych z walką i męczeństwem Żydów podczas okupacji niemieckiej.
W latach 70. zgromadził on także archiwum dokumentujące marsz śmierci polskich żołnierzy wyznania mojżeszowego pędzonych przez hitlerowców z Lublina do Białej Podlaskiej zimą 1940, którego sam był świadkiem. Na kanwie zebranych dokumentów opublikował artykuł na łamach „Fołks Sztyme”, a w 2010 przekazał w darze zgromadzone materiały Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.
Pochowany na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (kwatera 76C-4-13).
Odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2008) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2002) Krzyż Walecznych Krzyż Armii Krajowej (Londyn) Krzyż Partyzancki Krzyż Zesłańców Sybiru Medal „Pro Memoria” Medal „Pro Patria” Złoty Medal „Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej”
Przypisy
Kategoria:Członkowie Przysposobienia Wojskowego Kategoria:Ludzie związani z gettem warszawskim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zesłańców Sybiru Kategoria:Odznaczeni Medalem „Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej” Kategoria:Odznaczeni Medalem Pro Memoria Kategoria:Odznaczeni Medalem Pro Patria Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy rytownicy Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Zmarli w 2016 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Puławach Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie