Józef Pastuszka (ur. 28 lutego 1897 w Rzeczniówku, powiat Iłża, zm. 13 stycznia 1989 w SandomierzuJózef Pastuszka) – polski duchowny rzymskokatolicki, psycholog, profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, w latach 1938–1947 dziekan Wydziału Filozofii KUL.
Życiorys W 1919 przyjął w Sandomierzu święcenia kapłańskie. Od 1921 wykładał w filozofię w Seminarium Duchownym w Sandomierzu, gdzie był także prefektem. Ukończył studia w Katolickiej Akademii Duchownej w Petersburgu oraz na Wydziale Teologicznym (doktorat z teologii w 1920) i Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu w Innsbrucku (doktorat z filozofii w 1925). W 1930 uzyskał habilitację z filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Został docentem na Wydziale Teologii Katolickiej Uniwersytetu Warszawskiego, skąd w 1934 przeszedł na KUL, by objąć stanowisko profesora nadzwyczajnego psychologii na Wydziale Nauk Humanistycznych. W latach 1938–1947 był dziekanem Wydziału Filozofii KUL.
Pod koniec lat 30. opublikował prace, w których poddał krytyce bolszewizm i nazistowski rasizm. Z tego powodu musiał się ukrywać w czasie wojny przed gestapo, zaś z bibliotek Niemcy usuwali jego książkiA. Szymaniak, Pastuszka Józef, [w:] Encyklopedia Filozofii Polskiej, t. 2, Lublin 2011, ss. 304-305.O. Ostaszewska, K. Ostaszewski, Środowisko Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego wobec totalitaryzmów 1918–1989, „Studia nad Faszyzmem i Zbrodniami Hitlerowskimi”, 33, 2011, s. 516.R. Śliwiński, Ks. prof. dr Józef Pastuszka – uczony i wychowawca, „Studia Philosophiae Christianae”, 6, 1970, 2, s. 285.H. Szumił, Związki ks. Józefa Pastuszki z Akademią Duchowną w Petersburgu i Katolickim Uniwersytetem Lubelskim, „Studia Sandomierskie”, 26, 2019, s. 123.M. Musielak, Polska międzywojenna myśl polityczna i społeczna wobec rasizmu i higieny rasowej w Trzeciej Rzeszy, „Studia nad Faszyzmem i Zbrodniami Hitlerowskimi”, 31, 2009, ss. 263-264.A. Biela, Nieznane karty z historii psychologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, „Przegląd Psychologiczny”, 53, 2010, nr 3, s. 310..
W 1985 został laureatem Nagrody im. Księdza Idziego Radziszewskiego za rok 1984 przyznawaną przez Towarzystwo Naukowe KUL.
W okresie międzywojennym Pastuszka uznawał pewne aspekty rasizmu, ale krytykował go za niedostateczne rozgraniczenie sfery materialnej od duchowej. Uważał, że czynnikiem twórczym kultury jest duch, a nie rasa i krew.
Ordery i odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1938 „za zasługi na polu pracy społecznej”.
Wybrane publikacje Psychologia ogólna (1961) Charakter człowieka. Struktura, typologia, diagnostyka psychologiczna, Lublin 1962 Wybrane zagadnienia z psychologii, Lublin 1967 Historia psychologii (1971) Wierzę w Boga (1984)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Innsbrucku Kategoria:Członkowie Komitetu Intelektualistów i Działaczy Katolickich Kategoria:Duchowni diecezji sandomierskiej Kategoria:Polscy psycholodzy Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Teologii Katolickiej Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Zmarli w 1989 Kategoria:Laureaci Nagrody im. Księdza Idziego Radziszewskiego Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)