thumb|280px|Przykładowy model mediacji Analiza mediacji (ang. mediational analysis) – procedura statystyczna będącą specyficzną formą analizy ścieżkowej, w ramach której testuje się, czy związek dwóch zmiennych istnieje za pośrednictwem jakiejś trzeciej zmiennej, zwanej mediatorem (lub inaczej zmienną pośredniczącą). Analiza mediacji została wprowadzona do psychologii w 1986 r. przez Reubena Barona i Davida Kenny'ego. W artykule pt. The moderator-mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations przedstawili oni jak krok po kroku zbudować model mediacji:
Krok 1: Wykaż, że zmienna 1 w sposób istotny statystycznie przewiduje wystąpienie zmiennej 2. Jeśli 1 nie przewiduje 2, wtedy mało prawdopodobne jest, aby 1 było przyczyną 2. A zatem nie ma podstaw, aby budować model mediacji.
Krok 2: Wykaż, że zmienna 1 w sposób istotny statystycznie przewiduje zmienną 3. Jeśli 1 nie przewiduje 3, wtedy mało prawdopodobne jest, aby 1 było przyczyną 3. W związku z tym 3 nie może być częścią ścieżki biegnącej od 1 do 2.
Krok 3: Wykaż, że zmienna 3 przewiduje zmienną 2 za pomocą analizy regresji wielokrotnej, gdzie 1 jest również uwzględniony jako predyktor. Ważne jest, aby 3 przewidywało 2, gdyż w przeciwnym wypadku 3 nie może być częścią ścieżki od 1 do 2. Ważne jest również, aby uwzględnić 1 jako predyktor, aby mieć pewność, że związek pomiędzy 3 i 2 nie polega na tym, że obie zmienne są przyczyną 1 (a nie, że jedna jest przyczyną drugiej).
Krok 4: Wykaż, że kiedy 3 jest uwzględniona jako predyktor 2 (wspólnie z 1), 1 nie jest dłużej predyktorem 2. W tego typu sytuacji mówimy, że 3 jest całkowitym mediatorem związku pomiędzy 1 i 2. W sytuacji kiedy związek pomiędzy 1 i 2 dalej istnieje, ale jest słabszy, to mówimy, że 3 jest częściowym mediatorem związku pomiędzy 1 i 2. Oznacza to, ze 3 wyjaśnia do pewnego stopnia związek pomiędzy 1 i 2, ale nie wyjaśnia go do końca. Stosuje się test Sobela, a więc test istotności modelu mediacji.
Linki zewnętrzne Strona internetowa Davida A. Kenny'ego
Bibliografia Arthur Aron, Elaine N. Aron, Elliot J. Coups, Statistics for Psychology, Fifth Edition, Pearson International Edition, s. 628 i 710. Reuben M. Baron, David A. Kenny,The moderator-mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations [w:] "Journal of Personality and Social Psychology", 51, s. 1173-1182.
Kategoria:Statystyka