mały|Flaga Wenecji ze skrzydlatym lwem symbolizującym Marka Ewangelistę oraz tradycyjną dla tego symbolu inskrypcją w otwartej księdze: PAX TIBI MARCE EVANGELISTA MEVS Marek Ewangelista (, zm. ok. 63 w Aleksandrii) – wedle tradycji Kościoła autor Ewangelii Marka uważanej za najstarszą i jednocześnie najkrótszą spośród ewangelii, kuzyn Barnaby, towarzysz Pawła z Tarsu, a później Apostoła Piotra, apostoł z grona siedemdziesięciu dwóch. Zgodnie z relacją Papiasza wiernie spisał głoszone przez Piotra nauki. Według tradycji św. Marek zginął około 68 roku. Uznawany przez Kościół koptyjski za pierwszego patriarchę Aleksandrii i świętego; święty Kościołów katolickiego, anglikańskiego, ewangelickiego, prawosławnego i ormiańskiego.
Życiorys W Nowym Testamencie Występuje w Dziejach Apostolskich, Liście do Kolosan, 2. Liście do Tymoteusza, Liście do Filemona i 1. Liście Piotra.
Występuje pod kilkoma imionami: Marek (Dzieje Apostolskie i listy Pawła) Marek-Jan oraz Jan (Dzieje Apostolskie). Postacie te należy utożsamić. Był synem Marii (najpewniej wdowy), pochodzącym z rodu Lewiego i najprawdopodobniej to w jego domu miała miejsce ostatnia wieczerza. Ta hipoteza wskazuje, że znał Jezusa. Krewnym Marka był Barnaba, z którym przybył z Jerozolimy do Antiochii. Wraz z nim i Pawłem z Tarsu udał się na Cypr, jednak wkrótce po przybyciu do Perge, Marek wrócił do Jerozolimy, w wyniku sporu z Pawłem. Z czasem konflikt zelżał, gdyż w listach Paweł zaprasza go do Rzymu. Najprawdopodobniej przebywał przy Piotrze w Wiecznym mieście, a słowa apostoła sugerują, że Marek był jego uczniem.
Tradycyjnie jest autorem drugiej Ewangelii, co potwierdzali wszyscy pisarze wczesnochrześcijańscy.
W źródłach pozabiblijnych Hieronim ze Strydonu podaje, że Marek został ochrzczony przez Piotra. Papiasz z Hierapolis i Euzebiusz z Cezarei zaprzeczali jakoby miał znać osobiście Chrystusa. Przeciwnego zdania jest autor Kanonu Muratoriego. Synaksarium Jakobitów twierdzi, że jego ojciec miał na imię Arystobulos, a sam Marek był wykształconym poliglotą, z majętnej rodziny. Według świadectwa Klemensa Aleksandryjskiego przebywał w Rzymie z Piotrem, który podyktował mu tekst Ewangelii (potwierdzają to również Euzebiusz i Hieronim). Tradycja przypisuje Markowi założenie Kościoła w Aleksandrii, co jest wątpliwe, gdyż chrześcijaństwo istniało tam już wcześniej. Prawdopodobnie działał w tym mieście ale jako organizator, gdzie zmarł ok. 63 roku. Według Palladiusza z Galacji miała to być śmierć męczeńska.
Według apokryficznych Dziejów Barnaby miał otrzymać chrzest z rąk Pawła, Barnaby i Sylasa w Ikonium. Ponadto opisują jego działalność w Aleksandrii, gdzie miał się udać po śmierci Pawła.
Kult W ikonografii św. Marek ukazywany jest w stroju arcybiskupa, w paliuszu albo jako biskup wschodniego rytu.
Święty trzyma w dłoni zamkniętą lub otwartą księgę. Symbolizują go m.in. lew ze skrzydłami, drzewo figowe, zwój.
Jest patronem pisarzy, notariuszy i murarzy, patronem Wenecji, gdzie jest szczególnie czczony.
Wspomnienie w Kościołach katolickim, ewangelickim i anglikańskim obchodzone jest 25 kwietnia (w KK ma rangę święta liturgicznego).
Kościoły wschodnie z uwagi na liturgię według kalendarza juliańskiego wspominają św. Marka: Cerkiew prawosławna 25 kwietnia/8 maja, tj. 8 maja według kalendarza gregoriańskiego, 29 września/10 października, 30 października/12 listopada, 4/17 stycznia (Sobór siedemdziesięciu apostołów). Kościół ormiański 25 kwietnia/8 maja, 9/22 kwietnia, 5 wtorek po Podwyższeniu Krzyża Pańskiego (uroczystość liturgiczna), 5 sobota po Podwyższeniu Krzyża Pańskiego. Kościół koptyjski z uwagi na własny kalendarz podzielony na 13 miesięcy odpowiada dniom według kalendarza gregoriańskiego: 25 kwietnia i 27 października.
Zobacz też Święci i błogosławieni Kościoła katolickiego Święci prawosławni modlitwa za pośrednictwem świętego Ewangelia Marka Święty Marek – inne osoby święte o imieniu Marek Plac św. Marka w Wenecji
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Biografia Marka Ewangelisty na podstawie źródeł wczesnochrześcijańskich
Kategoria:Biskupi Aleksandrii Kategoria:Męczennicy wczesnochrześcijańscy Kategoria:Postacie Nowego Testamentu Kategoria:Święci katoliccy Kategoria:Święci prawosławni Kategoria:Urodzeni w I wieku Kategoria:Zmarli w 68