thumb|Grób Wiesława Jana Stanisławskiego na cmentarzu powązkowskim thumb|240px|Wschodnia ściana Mnicha. W jej lewej części znajduje się droga Stanisławskiego thumb|240px|Tablica pamiątkowa na Symbolicznym Cmentarzu Ofiar Tatr pod Osterwą
Wiesław Jan Stanisławski (ur. 15 listopada 1909 w Lublinie, zm. 4 sierpnia 1933 w Tatrach) – jeden z najwybitniejszych taterników w latach 1928–1933.
Życiorys W Warszawie uczęszczał do Gimnazjum im. Ludwika Lorenza, gdzie poznał swoich późniejszych partnerów wspinaczkowych: Justyna Wojsznisa i Bolesława Chwaścińskiego.
W Tatrach pojawił się po raz pierwszy w 1925 r. i następnie w każdym letnim sezonie i w kilku zimowych przyjeżdżał w Tatry. Wspinał się zazwyczaj z mniej doświadczonymi taternikami – wyjątkami od tej reguły były wyprawy w 1927 r. z Mieczysławem Szczuką oraz w latach 1928–1929 z Bronisławem Czechem. W początkowych latach kariery w górach zdarzało mu się odznaczać brawurą – z tej przyczyny nie udało mu się w 1928 r. przejść południowej ściany Zamarłej Turni, a zimą 1930 r. doszło do tragedii podczas powrotu ze wspinaczki na Żabi Szczyt Wyżni, gdy zginął jego towarzysz, Zbigniew Gieysztor. W późniejszych latach Stanisławski zdobył odpowiednie doświadczenie i stał się podczas wypraw bardziej ostrożny, jego wyprawy nadal jednak wyróżniały się śmiałością.
Pierwszy jego większy sukces to pokonanie w 1928 r. wraz z Justynem Wojsznisem zachodniej ściany Kościelca nową drogą w linii bezskutecznych ataków innych taterników. Przy próbie jej powtórzenia rok później zginął Mieczysław Świerz.
W 1929 r. wraz z Bronisławem Czechem i Lidą Skotnicówną pokonali północną ścianę Żabiego Konia, co okazało się zdarzeniem przełomowym w historii taternictwa. Wejście to było inicjatywą Czecha, natomiast w terenie obaj taternicy prowadzili na zmianę. Kolejne osiągnięcia w Tatrach były już zasługami samego Stanisławskiego. W 1930 r. podczas przejścia północno-wschodniej ściany Mnicha Stanisławski jako pierwszy zastosował technikę hakową, stając w pętlach zawieszonych w hakach. W 1932 r. pokonał największe urwisko tatrzańskie – północną ścianę Małego Kieżmarskiego Szczytu.
Do innych jego pierwszych przejść w Tatrach należały drogi: lewym filarem północno-wschodniej ściany Rumanowego Szczytu (1929), lewą częścią zachodniej ściany Łomnicy (1929), północną ścianą Wołowej Turni (1929), zachodnią ścianą Żółtego Szczytu (1929), zachodnią ścianą Małej Śnieżnej Turni (1929), północno-wschodnią ścianą Żabiego Szczytu Wyżniego (1930), północną ścianą Lodowego Zwornika (1930) nowa droga północną ścianą Małego Jaworowego Szczytu (1930), nowa droga z Doliny Wielickiej na Gerlach (1930), pierwsze wejście od wschodu na Gankową Przełęcz (1930), południowo-zachodnią ścianą Wołowej Turni (1931), nowa droga północną ścianą Galerii Gankowej (technika hakowa, 1931), nowa droga północną ścianą Wysokiej (1932), trzy nowe drogi północną ścianą Jaworowego Szczytu (1932).
Zimą przeszedł jako pierwszy m.in. północno-zachodnią ścianę Zadniego Gerlachu (styczeń 1930) i drogę na Wyżnią Lodową Przełęcz z Doliny Śnieżnej (grudzień 1930).
Zginął w wieku 24 lat podczas próby wspinaczki na zachodniej ścianie niepozornego Kościołka w Dolinie Batyżowieckiej. Razem z nim śmierć poniósł jego partner Witold Wojnar. W roku swojej śmierci ukończył studia handlowe. Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 144-4-14). Tablica upamiętniająca Stanisławskiego i Wojnara znajduje się na Symbolicznym Cmentarzu Ofiar Tatr pod Osterwą w Tatrach Słowackich.
Stanisławski ogłosił liczne wspomnienia ze swych wycieczek i inne artykuły, m.in. Zrobiliśmy Małą Śnieżną, Nowa skala trudności najtrudniejszych dróg tatrzańskich czy Taternictwo Polskie. Działał w Sekcji Taternickiej AZS w Warszawie oraz KWOW PTT.
Wiesław Stanisławski zasłużył się dla rozwoju taternictwa przede wszystkim zmianą podejścia do wspinaczki – jako pierwszy w tak bezceremonialny sposób atakował bardzo trudne ściany. Od jego nazwiska pochodzą nazwy niektórych tatrzańskich formacji skalnych, np. Komin Stanisławskiego w Wołowym Grzbiecie, Komin Stanisławskiego na Małym Kieżmarskim Szczycie, Żleb Stanisławskiego na Żabim Szczycie Wyżnim i Żleb Stanisławskiego w Ganku..
Zobacz też Grzbiet Stanisławskiego
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Strona poświęcona Wiesławowi Stanisławskiemu
Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy taternicy Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1933 Kategoria:Zmarli w górach Kategoria:Ludzie urodzeni w Lublinie Kategoria:Polacy upamiętnieni nazwami obiektów fizjograficznych na Ziemi