mały|Medal Mariana Smoluchowskiego
Medal Mariana Smoluchowskiego – najwyższa nagroda przyznawana przez Polskie Towarzystwo Fizyczne za osiągnięcia w fizyce, w tym astrofizyce i astronomii, od 1965 roku i w różnych odstępach czasowych. Większość laureatów to Polacy, choć wyróżniano też obcokrajowców.
Charakterystyka Reguły i tradycje przyznawania Medal ten jest najwyższym odznaczeniem Polskiego Towarzystwa Fizycznego, ustanowionym na cześć Mariana Smoluchowskiego. Przyznawany jest osobom, których prace przyczyniły się w sposób wybitny do rozwoju co najmniej jednej z dziedzin fizyki oraz za zasługi dla rozwoju fizyki w Polsce, bez względu na stopień, tytuł naukowy, miejsce pracy i przynależność państwową nagrodzonego. Może być przyznawany za pracę ogłoszoną drukiem lub za całokształt dorobku naukowego.
Medal jest przyznawany przez Komisję Nagród i Odznaczeń PTF nie częściej niż raz do roku. Do 2023 roku nagrody w dwunastu różnych latach nie przyznano1966–1967, 1971, 1978, 1995–1996, 2006, 2014, 2016, 2018, 2020 i 2022., a nagrody za lata 2003 i 2004 połączono. Do 2021 roku dwukrotnie zdarzyło się, że w jednym roku nagrodę dostała więcej niż jedna osoba (1969 i 1970), nie licząc wspomnianego połączenia 2003 i 2004. Do 2023 roku medalistów ze wszystkich lat było łącznie 46.
Medal a inne nagrody W gronie laureatów Medalu znaleźli się też nobliści; do 2021 roku były trzy takie przypadki: 1973: Subrahmanyan Chandrasekhar (nobel 1983), 1980: Benjamin Mottelson (nobel 1975), 1984: Witalij Ginzburg (nobel 2003).
Inni wybitni laureaci związani z zagranicą to Gieorgij Florow (1974), Victor Weisskopf (1977) i Arnold Wolfendale (1992).
Laureaci Medalu otrzymywali też porównywalnie prestiżową Nagrodę FNP, czasem zwaną „polskim noblem”; do 2023 roku było osiem takich przypadkówTrautman i Barnaś to jedyne przypadki otrzymania najpierw Medalu Smoluchowskiego, a potem Nagrody FNP. Laureaci programu NAGRODA FNP, fnp.org.pl [dostęp 2026-03-04].:
WyróżnieniPolskie Towarzystwo Fizyczne. Laureaci Medalu Mariana Smoluchowskiego ptf.net.pl [dostęp 2019-05-17]
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Polskie nagrody fizyczne Kategoria:Nagrody polskich towarzystw naukowych