mały|180px|1½ rubla – 10 złotych 1833 mały|180px|¾ rubla – 5 złotych 1835 MW mały|180px|30 kopiejek – 2 złote 1836 mały|180px|15 kopiejek – 1 złoty 1832 mały|180px|10 groszy 1835 mały|180px|5 groszy 1840 mały|180px|3 grosze 1835 mały|180px|1 grosz 1835
Monety polsko-rosyjskie – monety nowego wzoru, bite z datami rocznymi 1832–1841, wprowadzane do obiegu w Królestwie Polskim po powstaniu listopadowym.
Rys historyczny
Dla utworzonego w 1815 r. Królestwa Polskiego, które pozostawało w unii personalnej z Cesarstwem Rosyjskim, wybrano system walutowy odmienny od obowiązującego w samej Rosji. Wprowadzony aktami prawnymi złoty polski równał się 30 groszom polskim. Zdecydowano o biciu monet w:
miedzi – 1 i 3 grosze polskie, bilonie – 5 i 10 groszy polskich, srebrze – 1, 2, 5, 10 złotych polskich (10-złotówki dopiero od 1818 r.), oraz w złocie – 25 i 50 złotych polskich, nazwanych w aktach normatywnych pojedynczym i podwójnym złotym królewskim odpowiednio.
Monety te miały napisy wyłącznie w języku polskim, a na rewersie znajdowało się godło Królestwa Polskiego będące orłem rosyjskim z umieszczonym na piersi orłem polskim.
Po upadku powstania listopadowego już w pod koniec 1832 r. rozpoczęto proces usuwania symboli autonomii polskiej ze znaków pieniężnych. Wprowadzono srebrne i złote monety dwunominałowe, które były jednak bite według szeregu nominałowego Królestwa Polskiego przedpowstaniowego, tj. 1, 2, 5, 10 złotych w srebrze oraz 20 złotych w złocie. Kopiejkowo-rublowe nominały tych monet to 15 kopiejek, 30 kopiejek, ¾ rubla, 1½ rubla oraz 3 ruble odpowiednio. Na nowych monetach umieszczono wyłącznie godło rosyjskie, wszystkie napisy poza nominałem złotowym były w języku rosyjskim, drugi nominał został wyrażonych w złotych a nie, tak jak przed powstaniem, w złotych polskich.
W roku 1835 usunięto również symbole autonomii polskiej z monet groszowych. Tak jak w przypadku monet złotowych, orzeł rosyjski został umieszczony na awersie. Napis: GROSZ POLSKI zastąpiono: GROSZem. Monety te nie miały nominału wyrażonego w kopiejkach i były bite według szeregu nominałowego obowiązującego w Królestwie Polskim przed powstaniem.
Ze względu na bicie w latach 1832–1841 monet groszowych i dwunominałowych złotowych z usuniętymi symbolami autonomii polskiej według szeregu nominałowego ustanowionego dla Królestwa Polskiego, w numizmatyce polskiej monety te nazywane są polsko-rosyjskimi.
W roku 1834 w przypadku monet złotowych, a w 1835 w przypadku monet groszowych, zaprzestano jakiegokolwiek bić według starych, przedpowstaniowych wzorów.
Z dniem 1 stycznia 1842 r. ujednolicono całkowicie systemy monetarne Rosji i tzw. Królestwa Kongresowego, zabraniając emisji z aktualną datą monet wzorów 1832–1841. Mennica warszawska miała już odtąd bić jedynie monety rosyjskie (kopiejkowe i rublowe) według szeregu nominałowego obowiązującego w Cesarstwie Rosyjskim. W przypadku dwóch monet obiegowych tj. 20 i 25 kopiejek zezwolono na umieszczenie również nominału wyrażonego w groszach, co rozpoczęło w polskiej numizmatyce okres monet rosyjsko-polskich.
Groszowe monety polsko-rosyjskie były bite przez mennicę warszawską po roku 1841, jednak na monetach 3, 5, 10 groszy umieszczano rok 1840, a na monecie 1 grosz również rok 1839.
Monety polsko-rosyjskie z lat 1832–1841
Groszowe monety polsko-rosyjskie były bite jedynie w mennicy warszawskiej, złotowe – zarówno w Petersburgu (litery НГ po obu stronach ogona orła) jak i Warszawie (litery MW po obu stronach ogona orła).
W tabeli zestawiono nominały obiegowych monet polsko-rosyjskich z wybitymi datami rocznymi oraz mennicami, w których zostały wybite.
Nominał18321833183418351836183718381839184018411 groszMWMWMWMWMWMWMW3 groszeMWMWMWMWMWMWMW5 groszyMWMWMWMW10 groszyMWMWMWMWMWMW15 kopiejek – 1 złotyНГНГНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MW30 kopiejek – 2 złoteMWMWMWMWMWMWMWMW¾ rubla – 5 złotychНГНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MW1½ rubla – 10 złotychНГНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MW3 ruble – 20 złotychНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ, MWНГ
Zobacz też moneta dwunominałowa monety rosyjsko-polskie monety rosyjsko-warszawskie monety zaboru rosyjskiego tabela cennikowa Bolcewicza rosyjskie monety bite dla Polski (1815–1841)
Przypisy