Szczur ciemny (Rattus sordidus) – gatunek ssaka z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae), występujący na Nowej Gwinei i w północnej Australii.
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1858 roku brytyjski przyrodnik John Gould nadając mu nazwę Mus sordidus. Holotyp pochodził z otwartych równin Darling Downs, w Queenslandzie, w Australii.
R. sordidus należy do grupy gatunkej sordidus. R. sordidus wcześniej obejmował R. colletti i R. villosissimus jako podgatunki, ale oba są uznawane za odrębne gatunki tworzące grupę siostrzaną, przy czym R. sordidus jest taksonem siostrzanym w stosunku do R. colletti + R. villosissimus. Najwyraźniej istnieje nieopisany gatunek z północnego Queenslandu, a podgatunki w obrębie R. sordidus mogłyby zostać rozpoznane po przeprowadzeniu dalszych badań taksonomicznych. Tylko R. sordidus i R. leucopus występują zarówno w Australii, jak i na Nowej Gwinei. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten takson za gatunek monotypowy.
Etymologia Rattus: „szczur”. sordidus: łac. sordidus „brudny”, od sordere „być brudnym”, od sordes, sordis „brud”.
Nazewnictwo zwyczajowe W Australii zwierzę jest nazywane angielską nazwą oraz aborygeńską nazwą minkala.
W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi nadano nazwę szczur ciemny.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 110–210 mm, długość ogona 100–160 mm, długość ucha 16–22 mm, długość tylnej stopy 27–37 mm; masa ciała samic 50–150 g, samców 50–260 g.
Występowanie Szczur ciemny występuje środkowej, południowej i południowo-wschodniej Nowej Gwinei (na południe od Gór Śnieżnych (po obu stronach granicy indonezyjsko-papuańskiej)) i Australii, w tym północno-wschodnim i wschodnim Queenslandzie oraz południowo-zachodniej South West Island (Sir Edward Pellew Group) u wybrzeży północno-wschodniej części Terytorium Północnego (ta populacja mogła zostać wytępiona).
Ekologia Jest spotykany od poziomu morza do 670 m n.p.m.
Szczur ciemny prowadzi naziemny tryb życia, jest spotykany na plantacjach trzciny cukrowej, tropikalnych terenach trawiastych, sawannie i w widnych lasach, oraz na polanach w wilgotnych lasach równikowych. Rozmnaża się przez cały rok, samica w miocie wydaje na świat około sześciu młodych.
Populacja Szczur ciemny jest generalnie dość liczny, choć w południowo-wschodnim Queenslandzie jest rzadki. Nie są znane zagrożenia dla tego gatunku, jest obecny w wielu obszarach chronionych. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje szczura ciemnego za gatunek najmniejszej troski.
Przypisy Nazwy polskie za:
Kategoria:Ssaki Australii Kategoria:Szczury Kategoria:Taksony opisane przez Johna Goulda Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1858 roku